I SA/Wr 1253/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Ciołek, Protokolant: Katarzyna Wilczek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A.K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 976/10; postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 976/10 oddalił skargę A. K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. o Nr [...]utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...]r. o Nr [...]orzekającą o odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu,,A" S.A. w J. za zaległości podatkowe tejże spółki z tytułu podatku od towarów i usług za V-XII 2004 r. i I-XII.2005 r. Wyrok uprawomocnił się w dniu 10 maja 2011 r. Pismem z dnia 4 października 2012 r. (data stempla na przesyłce pocztowej), Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej w/w prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 976/10. W uzasadnieniu skargi wywodził, że postanowienie organu podatkowego o wszczęciu wobec niego postępowania podatkowego w 2009 r. błędnie zostało doręczone mu na adres, pod którym nie zamieszkiwał (ul.[...][...]/[...] w J.) i ten adres organ przyjął jako właściwy prowadząc dalej postepowanie. Z tego powodu, zdaniem skarżącego, postępowanie podatkowe w 2009 r. wszczęto wobec niego niezgodnie z prawem, co stanowić ma obecnie podstawę wznowienia postepowania sądowoadministracyjnego. Jak to ujął skarżący: "W związku z ujawnieniem przez Urząd Skarbowy w J., wobec Sądu Rejonowego w J., iż A. K. mieszkał i prowadził działalność gospodarczą pod adresem: "[...]-[...]J., B. [...]/[...]" wnosi o wznowienie postępowania, bowiem wszczęto je niezgodnie z prawem, niezgodnie z w/w adresem. Bo wszczęto je i prowadzono pod adresem: A. K, ul. [...] [...]/[...]." Do wniosku, jako nowy dowód w sprawie, skarżący załączył odpis pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 5 lipca 2012 r., skierowanego do Wydziału I Cywilnego Sądu Rejonowego w J., dotyczącego sprawy o sygn. akt [...], w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego, w związku z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wniosku o nadanie tytułowi wykonawczemu [...], wystawionemu na zobowiązanego A. K., zamieszkałego pod adresem J., ul. [...][...]/[...], podaje adres zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej przez w/w., tj. [...]-[...] J. ul. [...] [...]/[...]. W piśmie z dnia 16 grudnia 2012 r. Skarżący wyjaśnił, że doręczenie mu postanowienia o wszczęciu postępowania pod zły adres było skutkiem wpisania tegoż adresu przez urzędnika Urzędu Skarbowego w J., do złożonego przez skarżącego zeznania podatkowego PIT-37 za 2008r., który to czyn stanowił fałszerstwo. Fakt ten, jak podniósł Skarżący, został potwierdzony przez Prokuraturę, aczkolwiek postepowanie zostało umorzone z uwagi na znikomą szkodliwość czynu. Na skutek tego przestępstwa decyzja Dyrektora izby Skarbowej we W. oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sa obarczone wadą prawną. Skarżący oświadczył, też, że przedłożył wskazany dowód (tj. pismo z dnia 5 lipca 2012 r.) w terminie 3 miesięcy od jego uzyskania oraz oświadczył, że dowodem tym wcześniej nie dysponował. W dniu 18 lutego 2013r. do tut. Sądu wpłynęło pismo, w którym Skarżący zgłosił szereg wniosków dowodowych zmierzających do ustalenia, iż w 2009r. nie zamieszkiwał pod adresem, na który wysłano postanowienie o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego, a organ posiadał wiedzę o nowym adresie zamieszkania Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postepowania podlegała odrzuceniu z uwagi na to, żew nie oparto jej na ustawowej podstawie wznowienia. Instytucja wznowienia postępowania sądowoadmininistracyjnego uregulowana została w Dziale VII p.p.s.a. Według art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, przy czym chodzi tu o zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym razie wyznacza rozprawę. Na rozprawie - jak wynika z brzmienia art. 281 p.p.s.a. - sąd ponownie bada formalną dopuszczalność skargi, tj. czy skargę oparto o ustawową podstawę wznowienia postępowania oraz czy zachowano termin do wniesienia skargi. W razie stwierdzenia, że te wymogi nie zostały spełnione, Sąd odrzuca skargę na rozprawie. Jeżeli ta weryfikacja wypadnie pozytywnie, Sąd przystępuje do badania, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona oraz czy występuje pomiędzy nią a prawomocnym orzeczeniem związek przyczynowy. Przechodząc zatem do oceny dochowania przez Skarżącego warunków formalnych skargi wskazać należy, że skardze wniesionej do Sądu w dniu 4 października 2012 r. skarżący jako podstawę wznowienia wskazał na nowy dowód w sprawie, jakim – w jego przekonaniu – było pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 5 lipca 2012 r., kierowane do Sądu Rejonowego w J., wydział I Cywilny. Powyższe pismo dowodziło, zdaniem Skarżącego, że postępowanie podatkowe wszczęto wobec niego niezgodnie z prawem. W dalszych pismach procesowych: z dnia 17 grudnia 2012 r. i z dnia 18 lutego 2012 r., Skarżący, opisując okoliczności w jakich doszło do wadliwego wszczęcia postępowania podatkowego, stwierdził że powołany wcześniej dowód potwierdza, że miało miejsce przestępstwo polegające na podaniu przez pracownika organu podatkowego w dokumencie nieprawdy co do miejsca zamieszkania skarżącego (przerobienie dokumentu), na skutek którego rozstrzygnięcia wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej oraz WSA we Wrocławiu były dotknięte wadą prawną. W tym miejscu wskazać należy, że w myśl art. 273 § 1 p.p.s.a., można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Stosownie do treści § 2 tego przepisu można też żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ponadto można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). W art. 274 zaznaczono zarazem, że z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący sam nie wskazał przez powołanie konkretnego przepisu, na którą z podstaw wznowieniowych się powołuje. Sąd w niniejszej sprawie przyjął, że brak tego rodzaju wskazania wprost na jedną z podstaw wznowienia, o jakich mowa w art.. 273 p.p.s.a. nie stanowi jednak sam w sobie dostatecznej przesłanki do odrzucenia skargi, bowiem należy wziąć pod uwagę, czy na podstawie treści skargi można ustalić, na jaką podstawę strona się w istocie powołuje. W tej mierze Sąd przychylił się do stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn.. akt I FSK 1473/12, w którym NSA uznał, że " W sytuacji jednak gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia". Na podstawie treści skargi oraz powołanych wyżej pism procesowych można natomiast, zdaniem Sądu, przyjąć, że skarżący w zamierzeniu powołał się zarówno na podstawę wznowieniową, o jakiej mowa w art. 273 § 2 (wykrycie nowych dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy – za taki dowód Skarżący uznaje pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 5 lipca 2012 r.), jak i podstawę z §1 pkt 1) tego przepisu tj. oparcie orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym (zdaniem skarżącego doszło bowiem do sfałszowania jego zeznania PIT-37 przez pracownika organu). W tym zakresie Skarżący podniósł również, że przerobienie przez pracownika organu deklaracji podatkowej stanowiło przestępstwo, które zostało zgłoszone do organów ścigania, a którego popełnienie skutkowało wadą prawną orzeczenia Dyrektora Izby Skarbowej i WSA, wobec czego należy również dopuścić możliwość, że skarżący uznaje, że zachodzi w niniejszej sprawie również podstawa wznowienia, o której mowa w art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że samo sformułowanie w skardze przesłanek wznowienia w sposób pozwalający na przyporządkowanie ich do ustawowych podstaw wznowienia z art. 273 p.p.s.a., a nawet wprost im odpowiadający, nie przesądza, że skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i że podstawa ta faktycznie występuje (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 257/11, w którym Sąd stwierdził, że "Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.", podobnie NSA w postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1285/12). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 44/10 "Brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest nie tylko sytuacja, gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach Działu VII p.p.s.a., ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia". Zdaniem Sądu taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Powołane bowiem przez Skarżącego przesłanki wznowienia, jakkolwiek pozornie odpowiadają ustawowym podstawom wznowieniowym, w istocie nie stanowią rzeczywistych podstaw wznowienia postepowania przed sądem administracyjnym, bowiem opisane przez skarżącego naruszenia prawa w całości odnoszą się wyłącznie do postępowania podatkowego. Tymczasem instytucja wznowienia postępowania sądowoadminstracyjnego ma służyć usunięciu takich naruszeń przepisów postępowania, które pojawiły się w postępowaniu przed tym sądem lub pozostają w ścisłym, bezpośrednim związku z postępowaniem sądowoadministracyjnym oraz wydanym przez sąd administracyjny orzeczeniem. Powołany przez Skarżącego fakt przerobienia dokumentu istotnego dla sprawy oraz przestępczy charakter działania pracownika organu, który dopuścił się samodzielnego uzupełnienia zeznania podatnika - to okoliczności, które dotyczą stricte postępowania podatkowego i mogą ewentualnie mieć wpływ na jego przebieg i zakończenie, podobnie jak powołane przez skarżącego jako dowód na wadliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania podatkowego pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego. Sąd administracyjny, wydając wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 976/10 ze skargi A. K. na powołaną na wstępie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r., ocenił zgodność z prawem tej decyzji opierając się na aktach administracyjnych, jednak sam nie prowadził postępowania podatkowego i nie dokonywał w tym zakresie samodzielnie żadnych ustaleń. Stąd też nie można przyjąć, że wyrok WSA został oparty na dokumencie przerobionym lub podrobionym albo że zapadł w wyniku przestępstwa, skoro podrobione, zdaniem skarżącego, zeznanie podatkowe nie stanowiło dokumentu, na podstawie którego bezpośrednio Sąd orzekał (Skarżący nie wykazał ponadto żadnym dowodem, że rzeczywiście doszło do stwierdzenia przestępstwa). "Naprawienie" tego rodzaju wad postępowania, jakie podnosi skarżący nie jest możliwe na etapie postępowania sądowoadmininstracyjnego. Wady postępowania podatkowego, które ujawniły się po jego zakończeniu, powinny być usuwane w drodze wznowienia postępowania podatkowego i w tym zakresie Sąd nie może przypisywać sobie kompetencji organu podatkowego. Jak stwierdził Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 501/10 "Jeżeli przesłanki wznowienia są następstwem zdarzeń powstałych w samym postepowaniu administracyjnym, wówczas to postępowanie powinno być wznowione, o ile sprawa administracyjna została ostatecznie zakończona. Natomiast, gdy przesłanki wznowienia są następstwem faktów mających miejsce w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to wtedy można mówić o wznowieniu tego ostatniego postępowania". Tak więc w świetle przywołanych przez Skarżącego przesłanek wznowienia oraz ich uzasadnienia stwierdzić należy, że właściwym trybem do ich podnoszenia było wznowienie postępowania podatkowego, nie zaś postępowania przed sądem admninstracyjnym – czego potwierdzeniem jest zresztą pośrednio właśnie fakt wszczęcia postępowania wznowieniowego przed organami podatkowymi na podstawie pisma tej samej treści, co skarga wniesiona do tutejszego Sądu. Tym samym Sąd w niniejszej sprawie uznał, że skargi faktycznie nie oparto na ustawowej podstawie wznowienia, co – po myśli art. 281 p.p.s.a., uzasadniało jej odrzucenie. Wobec odrzucenia skargi z uwagi na nieoparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia nie było konieczne ustosunkowywanie się do pozostałych warunków formalnych skargi o wznowienie postępowania, aczkolwiek zauważyć można że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi (art. 277 p.p.s.a.) można by uznać za dochowany tylko w odniesieniu do przesłanki wykrycia nowego dowodu, przy czym nowym dowodem w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. nie może być dokument, który został sporządzony już po wyroku kończącego postepowanie, którego wznowienia domaga się strona (por. postanowienie NAS z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 18/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 listopada 2010 r., sygn.. akt II SA/Lu 556/10, postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn.. akt II OZ 250/10).