I SA/Wr 1624/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku wskazała, że obecnie ma na utrzymaniu całą rodzinę, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Podała, że mieszka wspólnie z rodzicami i bratem (rodzice chorują, brat uczęszcza do liceum). Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku - nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z dokumentów przesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej strona uzyskała w 2012 r. przychód o wartości [...] zł i zysk w kwocie [...] zł. W czwartym kwartale 2013 r. wartość sprzedanych towarów i usług wyniosła [...] zł. Miesięczne wydatki rodziny skarżącej wynoszą [...] zł. Kwota ta obejmuje opłaty za media, abonament telewizyjny i ratę kredytu hipotecznego, która wynosi [...] zł. Na rachunku bankowym strony za ostatnie pół roku nie odnotowano żadnych operacji. Postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od wymienionego postanowienia, skarżąca zawarła polemikę z orzeczeniem referendarza. Wskazała, że obecna sytuacja materialna nie pozwala jej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W jej ocenie, to dochód netto powinien być kryterium decydującym dla przyznania prawa pomocy. Jako znane z urzędu wskazać należy, że w sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem (I SA/Wr 1624-1632/13) strona obowiązana jest do uiszczenia wpisów od skarg w kwocie łącznej 13.377 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej u.p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika), gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Istotne jest również zastrzeżenie, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, LEX nr 1319081). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr 1319097). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez skarżącą okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść opłat sądowych. Przy czym dodać należy, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany był z uwzględnieniem obciążenia wynikającego ze wszystkich zawisłych w tym Sądzie spraw oraz ewentualnych kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. Świadczą o tym nie tylko dane z zeznania podatkowego za 2012 r. (przychód powyżej [...] zł), ale również z deklaracji VAT-7, z której wynika, że kwartalna sprzedaż towarów i usług wynosi ponad [...] zł. Fakt, że jednocześnie dochód jest niewielki pozostaje dla oceny możliwości płatniczych skarżącej bez większego znaczenia. Potwierdza to zresztą struktura miesięcznie ponoszonych wydatków rodziny strony skarżącej – ponad [...] zł, z czego rata kredytu to [...] zł. Należy zauważyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Strata jest wyłącznie wynikiem bilansowym i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (zob. postanowienie NSA z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; postanowienie NSA z 25 września 2012 r., I GZ 228/12). Zwrócić także należy uwagę, że strona nie podała wydatków na wyżywienie czteroosobowej rodziny i zakup środków higieny, a więc pozycji związanych z podstawowymi potrzebami socjalnymi. Co za tym idzie, wartość miesięcznych wydatków jest znacznie wyższa niż podana kwota [...] zł. Okoliczność ta potwierdza zatem, że nawet, jeśli strona odnotowała stratę z działalności gospodarczej (nie podała bowiem na urzędowym formularzu żadnych wartości w zakresie dochodów), to fakt ten w żaden sposób nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Wymierna jest tutaj tylko wartość wynikająca z deklaracji VAT-7, gdyż wskazuje na wysokość obrotów z prowadzonej działalności. Jeśli zaś chodzi o brak odnotowanych operacji na rachunku bankowym, to - przy uwzględnieniu kwot z deklaracji VAT-7 - wywieść należy, że działalność gospodarcza strony jest prowadzona z pominięciem tego rachunku, którego wydruk został przedłożony. W świetle powyższych danych stwierdzić trzeba, że nie ulega wątpliwości, iż skarżąca była w stanie poczynić oszczędności na opłacenie kosztów postępowania. Tym samym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.