I SA/Wr 1919/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi w sprawie ze skargi E.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia kary porządkowej postanawia odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę strony z powodu nieuiszczenia wpisu Pismem z dnia 4 marca 2016 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W motywach wniosku zaznaczyła, że nie została zawiadomiona przez operatora pocztowego o przesłaniu na jej adres przesyłki z Sądu. Podniosła, że jest osobą sumienną, rzetelną pilnującą swoich spraw dlatego odebrałaby przesyłkę gdyby została zawiadomiona o jej nadejściu. Jednocześnie wskazała, że w związku z zaistniałą sytuacją złożyła u operatora pocztowego stosowną reklamację. Postanowieniem z dnia 31 marca 2016 r. referendarz sądowy przyznał stronie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.). czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Artykuł 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. stanowi, że strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Na wstępie Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, odpis postanowienia Sądu z dnia 15 lutego 2016 r. odrzucającego skargę. Doręczono stronie 29 lutego 2016 r., od tego więc momentu rozpoczął bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Złożenie w dniu 4 marca 2016 r. przedmiotowego wniosku oznacza to, że termin z art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany. Przechodząc do oceny przesłanki warunkującej przywrócenie uchybionego terminu, tj. do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy, stwierdzić należy, że kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 §1 p.p.s.a. polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1040/12). W ocenie Sądu, odnosząc powyższe kryteria do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym adresata. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 p.p.s.a., wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Artykuł 73 § 3 p.p.s.a. określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 p.p.s.a. precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone. Z powyższych regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata są – z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. – istotne. Należy przy tym podkreślić, że to, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 p.p.s.a., musi być w stanie – na podstawie posiadanych od poczty informacji – stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. Wymaga zaakcentowania, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, LEX nr 1148521). Domniemanie doręczenia wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, iż obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu W niniejszej sprawie twierdzenia strony w tym przedmiocie są jednostronne i nie zostały poparte żadnymi dowodami. Skarżąca nie wykazała, że podjęła czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska, w szczególności nie przedstawiła dowodów na to, że zainicjowała wszczęcie stosownego postępowania wyjaśniającego przed organami pocztowymi, tj. procedury reklamacyjnej. Uprawdopodobnienia okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu nie może stanowić samo oświadczenie skarżącej, że złożyła reklamację usługi pocztowej. Sąd nie ma w takim przypadku podstaw do tego, aby kwestionować prawidłowość doręczenia (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2012 r. o sygn. akt II OZ 722/12, postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r. o sygn. akt II FZ 2136/14). Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a., w każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo, poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11, z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 971/15). W związku z zaprezentowanymi wywodami, w ocenie Sądu, postępowanie skarżącej nie ma cech wyłączających winę w niezachowaniu terminu i dlatego Sąd na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.