I SA/Wr 2021/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący M. O. uzasadniał brakiem dochodów (z uwagi na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej), a także, brakiem oszczędności pieniężnych. Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a na utrzymaniu małżonków pozostaje małoletni syn. Jedynym składnikiem majątkowym małżonków jest mieszkanie o powierzchni 33 m2. Jedynym źródłem dochodów jest kwota 3.500 zł brutto, osiągana z tytułu prowadzonej przez małżonkę wnioskodawcy działalności gospodarczej. Wśród niezbędnych kosztów miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny wnioskodawca wymienił wydatki na: wyżywienie w kwocie ok. 2.500 zł; czynsz w kwocie ok. 300 zł; gaz w wysokości 200 zł; energię elektryczną w wysokości 220 zł, telefony w kwocie 400 zł, telewizję kablową w wysokości 60 zł, raty kredytowe w kwocie 550 zł. Wezwany przez referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów wnioskodawca złożył m.in. PIT-36 za 2013 r. (dotyczący dochodów małżonka); PIT-28 za 2012 r. i 2013 r. (dotyczący przychodów wnioskodawcy w tym okresie); deklaracje VAT-7 wystawione przez małżonkę wnioskodawcy za maj, czerwiec i lipiec 2014 r. Z ww. dokumentów wynika, że w latach 2012 i 2013 wnioskodawca uzyskał przychód ewidencjonowany z działalności prowadzonej na własne nazwisko w kwocie odpowiednio 321.826,60 zł i 60.997,16 zł, jego żona w roku 2013 r. uzyskała dochód w kwocie 22.901,97 zł (przy przychodzie w kwocie 138.046,81zł), w maju, czerwcu i lipcu 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 15.729 zł, 17.791 zł i 11.916 zł, i nabyła towary i usługi o wartości 7.600 zł, 6.409 zł i 4.915 zł. Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Z urzędu wskazać należy, że przed tut. Sądem skarżący zainicjował trzy postępowania w sprawach o sygn. akt: I SA/Wr 2021/14, I SA/Wr 2091/14 i I SA/Wr 2131/14, w których wpis sądowy od skargi wynosi odpowiednio – 100 zł, 100 zł i 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawę prawną do ewentualnego przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa stanowi art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. W myśl tego przepisu, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez przesłankę w postaci uszczerbku utrzymania koniecznego o jakiej mowa w ww. przepisie należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, że nie jest on w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I FZ 437/07, Legalis). Dokonując oceny złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy w myśl ww. kryterium Sąd nie znalazł przesłanek do przyznania stronie wnioskowanego prawa. Wymaga przy tym jednoczesnego podkreślenia, że zasadność wniosku Sąd oceniał przy uwzględnieniu łącznego obciążenia wpisami sądowymi do jakich skarżący zobowiązany jest we wszystkich (trzech) sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. O braku podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku zaważyły przede wszystkim znaczne przychody z działalności gospodarczej osiągane przez małżonkę wnioskodawcy, a także, skala wydatków, które nie tylko przewyższają deklarowany w formularzu dochód trzyosobowej rodziny (tj. 3.500 zł brutto), ale i nie należą do wydatków koniecznego utrzymania, jak np. spłata raty kredytowej za robot kuchenny termomiks w kwocie ponad 400 zł. Zestawienie wyżej wymienionych wartości z łączą wysokością wpisów sądowych w trzech sprawach skarżącego nie pozwala uznać, że odmowa zwolnienia od kosztów sądowych spowoduje uszczerbek niezbędnego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Odnośnie do sytuacji finansowej skarżącego wymaga wyjaśnienia, że jakkolwiek, wedle twierdzeń skarżącego, nie osiąga on obecnie żadnego dochodu, to jednak dochód z działalności gospodarczej osiąga małżonka skarżącego, z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Przypomnieć w tym kontekście trzeba, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jednemu z nich, istotny jest stan majątkowy i możliwości płatnicze także drugiego małżonka (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 900/14, LEX nr 1476401). Jak wynika natomiast z akt sprawy, małżonka skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga znaczny przychód, który w roku ubiegłym (2013 r.) wyniósł ponad 130.000 zł, a w okresie od maja do lipca 2014 r. 45.436,00 zł. Bez znaczenia zatem pozostaje w sprawie okoliczność, że deklarowany we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochód małżonki wnioskodawcy wyniósł 3,500 zł brutto, podobnie jak to, że dochód małżonki w PIT-36 za 2013 r. wyniósł 22.901,37 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest bowiem kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14, dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). I tak, jeśli chodzi o dochód małżonki wnioskodawcy, ujęty w PIT-36 za 2013 r., to trzeba zwrócić uwagę, że został osiągnięty przy przychodzie w kwocie 138.046,81 zł oraz kosztach jego uzyskania w kwocie 115.145,44 zł. Z kolei, jak wynika z przedłożonych przez stronę deklaracji VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2014 r. – małżonka wnioskodawcy w tych miesiącach dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 15.729 zł, 17.791 zł i 11.916 zł. Z urzędu należy wskazać (na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Wr 2091/14), że wartość dokonanych przez małżonkę wnioskodawcy dostaw i świadczenia usług w sierpniu 2014 r. wyniosła kwotę 18.419 zł. Co się tyczy wydatków wnioskodawcy, to oprócz niezbędnych kosztów utrzymania jak wydatki na: wyżywienie, czynsz, gaz, energię elektryczną (w łącznej kwocie 3.220zł), skarżący podał także wydatki na spłatę rat kredytowych (550 zł), telefony (400 zł), telewizję kablową (60 zł), a z analizy obrotów na rachunku bankowym wynika nadto, że opłaca on także ratę za robot kuchenny termomiks w kwocie ponad 400 zł miesięcznie. Obok faktu, że wysokość tych wydatków (która nie uwzględnia jeszcze wydatków na ubrania i środki czystości) przekracza deklarowany we wniosku miesięczny budżet, podnieść jednocześnie trzeba, że ustawodawca formułując w art. 246 p.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania, wyżywienia, czy lekarstw, a nie na wydatki związane ze spłatą zobowiązań (postanowienie z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14, LEX nr 1450406). Z tych względów, brak jest argumentów dla których takie wydatki jak – raty kredytowe, czy opłata za telewizję kablową miałyby korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi. Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że w stanie faktycznym sprawy brak jest przesłanek do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a wymagany na tym etapie sprawy wpis od skargi w kwocie 100 zł nie spowoduje uszczerbku dla niezbędnego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.