I SA/Wr 268/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadnienie: W sprawie skarżąca K. M., reprezentowana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez pełnomocnika z wyboru - doradcę podatkowego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podała, że nałożone na nią zobowiązanie podatkowe oraz obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi znacznie przekraczają jej możliwości finansowe. Oświadczyła, że poza nieruchomością obciążoną hipoteką na rzecz urzędu skarbowego nie posiada majątku podlegającego spieniężeniu, posiadane udziały w "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w L. nie przedstawiają żadnej wartości, ponieważ spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma majątku. Dodała, że prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki jawnej "B", jednak dochody uzyskiwane w ten sposób nie pozwalają na uregulowanie powstałych zobowiązań i wpisu sądowego, ponieważ spłata kredytu zaciągniętego przez spółkę w kwocie 200.000 zł pochłania większość przychodu tej spółki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z konkubentem i mają na utrzymaniu małoletniego syna. Wnioskodawczyni podała, że jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,9827 ha oraz posiada oszczędności w kwocie 1.000 zł. Dochodem tego gospodarstwa domowego jest dochód skarżącej z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 1.000 zł za rok 2012 r. oraz w kwocie 2.500 zł miesięcznie w roku 2013 r. i wynagrodzenie konkubenta z tytuły wykonywania pracy w wymiarze ½ etatu w kwocie 800 zł. Końcowo skarżąca wskazała, że wydatki na utrzymanie rodziny pokrywa z "niewielkiego" dochodu spółki oraz pomocy jej rodziny oraz że jej rodzina żyje skromnie próbując rozkręcić działalność gospodarczą w ramach spółki jawnej. Z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem ( PIT-36L,PIT/B za 2012 r. księga przychodów i rozchodów za 2012 i 2013 r. dokument dot. zaliczki miesięcznej na podatek wg. Podatku Liniowego w 2013 r. wynika, że w roku 2012 r. skarżąca uzyskała z pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w kwocie 1.010,19 zł, przy przychodach w kwocie 95.022,92 zł, natomiast w dwóch pierwszych miesiącach 2013 r. dochód wyniósł 5 238,84 przy przychodach w kwocie 38 573,09 zł. Wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, skierowane do pełnomocnika na adres podany w skardze w wyniku prawidłowego awizowania pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik nie wykonał wezwania. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013 r. Przewodniczący Wydziału I Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 1.005 zł Postanowieniem z 24 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2, oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia, w załączeniu przesyłając dokumenty dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawczyni tj. zestawienie miesięcznych wydatków rodziny, które wynoszą ok 2887 zł ( z uwzględnieniem comiesięcznej kwoty 200 zł uiszczanej w drodze egzekucji komorniczej) potwierdzone stosownymi dowodami wpłat i fakturami vat; zeznanie podatkowe skarżącej i jej konkubenta za 2012 r. zawiadomienie o wszczęciu egzekucji przeciwko skarżącej z dnia [...] 2010 r. na łączną kwotę 4353,2 zł, zawiadomienie z dnia [...] 2013 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonania potrąceń przeciwko dłużnikowi W. K. na łączną kwotę 17885,07 zł, deklaracje dla podatku VAT za marzec i kwiecień, wyciąg z konta skarżącej znajdującego się w "C" S.A.za okres od 9 lutego 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r. saldo -5,25 zł. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej konkubent nie posiada konta bankowego, a dom w którym mieszka należy do rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wnioskodawczyni w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd musiał bowiem rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania ( w rozpatrywanej sprawie wyznaczono wpis w kwocie 1005 zł) , jak i sytuację materialną wnioskodawczyni. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w Internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do tej grupy zdaniem Sądu skarżąca się nie zalicza. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą na urzędowym formularzu oraz przedłożonych na etapie sprzeciwu dokumentów wynika, że wnioskodawczyni pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem i ich małoletnim synem w istocie poza faktycznymi wydatkami na utrzymanie rodziny kształtującymi się na poziomie ok 2700 zł posiada znaczne obciążenia finansowe z tytułu ciążących na niej zobowiązań cywilno i publicznoprawnych regulowanych dobrowolnie czy też w trybie przymusowej egzekucji ( kredyt spółki jawnej której udziałowcem jest wnioskodawczyni rata ok 1900 zł, egzekucja komornicza 200 zł). Zobowiązania te nie mogą jednak zostać postawione na pozycji uprzywilejowanej w stosunku kosztów sądowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w ramach inicjowanego przez siebie w tej sprawie postępowania. Zadeklarowane dochody rodziny skarżącej w łącznej kwocie 3300 pozostają na poziomie wyższym od wskazanych wydatków (łącznie ok 2900 zł). Wartości te pozwalają przyjąć, że skarżąca jest w stanie zgromadzić środki na pokrycie kosztów sądowych (obecnie na poziomie 1005 zł), tym bardziej, że z jej oświadczenia wynika, że posiada oszczędności w kwocie 1000 zł. Nie bez znaczenia pozostaje również, że ¾ dochodów rodziny skarżącej stanowią dochody uzyskiwane przez wnioskodawczynię z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w formie spółki jawnej. Działalność ta, co dobitnie obrazuje przedłożona dokumentacja przynosi przychody na poziomie 38 tys. za dwa pierwsze miesiące br. Natomiast wykazywana strata w działalności gospodarczej jest wynikiem ponoszenia znacznych kosztów uzyskania przychodów. To z kolei świadczy o posiadaniu środków na ich poniesienie. Poza tym koszty podatkowe, dochód, strata, są wielkościami z zakresu rozliczeń w podatku dochodowym i zazwyczaj nie odzwierciedlają rzeczywistej kondycji finansowej przedsiębiorcy. Zestawienie powyższych okoliczności z jednoczesną analizą ponoszonych wydatków pod kątem ich wysokości i rodzaju przy uwzględnieniu reguł logicznego myślenia oraz zasad doświadczenia życiowego pozwala przyjąć, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wymaga również podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem, że spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z podanych względów, na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.