I SA/Wr 269/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 705 zł, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. W treści wniosku wskazał, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i obecnie pozostaje w złej kondycji finansowej. Podniósł, że od 2009 r. w jego firmie prowadzona jest kontrola przez Urząd Celny w zakresie sprzedaży oleju opałowego. Pod koniec 2013 r. wydane zostały decyzje ostateczne określające podatek na kwotę ponad 200.000 zł, który natychmiast wyegzekwowano. Skarżący podkreślił, że zajęcia egzekucyjne i groźba dalszych zajęć sprawiły, że banki chcą wypowiedzieć umowy kredytów obrotowych. W jego ocenie, płynność finansowa jego przedsiębiorstwa uległa załamaniu. Skarżący wskazał ponadto, że przyznanie prawa, choć w małym stopniu, pomoże poprawić płynność finansową i regulować bieżące zobowiązania. Dodał, że podobne kłopoty z powodu sprzedaży oleju opałowego ma jego żona, również prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą – obciążona została podatkiem w wysokości ponad 500.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, trojgiem dzieci (ur. w [...], [...] i [...] r.), teściową i siostrzeńcem (ur. w [...]r.). Posiadają dom o powierzchni 300 m2 oraz działki o łącznej powierzchni 6 ha. Poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący pozostaje z małżonką w ustroju wspólności majątkowej. Skarżący podał, że oboje z żoną uzyskują dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach której wnioskodawca odnotował zysk w wysokości 127.704,60 zł, zaś jego żona stratę w kwocie 5,10 zł. Teściowa otrzymuje emeryturę w kwocie 1.847,77 zł brutto. Strona dodała, że dochód miesięczny nie odzwierciedla obecnej sytuacji finansowej rodziny. Jego firma, mimo wykazanego zysku, jest obciążona bardzo znacznymi kredytami (ponad 5.000.000 zł). Same odsetki od kredytów stanowią kwotę ponad 30.000 zł miesięcznie. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt w CHF, którego miesięczna rata wynosi około 20.000 zł. Kilka lat temu podjęli decyzję o inwestycji w budynek sklepu, którą zakończyli w zeszłym roku, a cały wypracowany zysk jest przeznaczony na spłatę inwestycji. Obie firmy małżonków mają problemy finansowe spowodowane zobowiązaniami w podatku akcyzowym, których łączna kwota przekroczy 1.000.000 zł. Do wniosku załączono kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wysokości 457.635,40 zł. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że w działalności prowadzonej przez skarżącego w 2012 r. odnotowane zostały przychody o wartości 51.990.611,35 zł i dochód – 1.736.385.79 zł. Jego żona w 2012 r. uzyskała przychód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości 949.145,39 zł, ponosząc stratę w kwocie 414.604,43 zł. W 2013 r. przychód skarżącego wyniósł 51.690.518,70 zł, natomiast w styczniu 2014 r. 3.205.679,69 zł. W lutym 2014 r. wartość sprzedanych towarów i usług wyniosła 2.927.602zł.W firmie jego żony w 2013 r. odnotowano przychód w kwocie 789.154,73 zł, a do lutego 2014 r. – 108.397,44 zł. Zgodnie z zapisem bilansu za 2013 r., na koniec tego roku w kasie i na rachunkach firma wnioskodawcy miała 405.146,14 zł, zaś na rachunkach bankowych obroty od grudnia 2013 do końca lutego 2014 r. wynosiły około 14.000.000 zł. Na rachunku żony skarżącego odnotowane są liczne zakupy odzieży, usług w hotelu spa, czesne w szkołach, do których uczęszczają ich dzieci. Małżonkowie uzyskują też dochody z tytułu pełnienia funkcji prezesa i wiceprezesa zarządu w A sp. z o.o. – za 2013 r. ich wynagrodzenie netto wyniosło 6.636 zł i 4.668 zł. Matka skarżącego posiada rachunek bankowy ze średnim saldem 9.000 zł. Wynika z niego, że poza emeryturą uzyskuje 660 zł tytułem świadczenia dla rodziny zastępczej. Rodzina skarżącego ponosi miesięcznie wydatki w łącznej wysokości 44.700 zł, w tym m.in. na kredyt hipoteczny 20.000 zł na żywność dla 7 osób 9.000 zł, czesne za szkoły 2.260 zł, składki na prywatne ubezpieczenia na życie wnioskodawcy 3.390 zł, na prywatne wizyty u lekarzy 1.000 zł, na fundusz przeznaczony na wyjazdy urlopowe 1.400 zł, lekcje nauki gry na instrumentach, treningi, języki dzieci 1.050 zł, fryzjera 450 zł, na środki czystości 500 zł. Przedłożone zostały też na nośniku informatycznym kopie decyzji wymiarowych w przedmiocie podatku akcyzowego i dokumenty z lat 2010, 2012 i ze stycznia 2014 r., potwierdzające zajęcia egzekucyjne w administracji wobec żony skarżącego. W dniu 28 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła sprzeciw, w którym zawarła polemikę z orzeczeniem referendarskim. Jako znane z urzędu wskazać należy, że na dzień rozpoznania przedmiotowego wniosku na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w sprawach I SA/Wr 263-271/14 w kwocie łącznej 9.314 zł. Nadto do rozpoznania wniosku przyjęto również okoliczność, że żona wnioskodawcy zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 114-125/14 w łącznej wysokości 10.526 zł. Suma powyższych wpisów wynosi 19.840 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo. Istotne jest również zastrzeżenie, że prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, LEX nr 1319081). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 419/13, LEX nr 1319097). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolny wygospodarować dostatecznych środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że skarżący taką zdolność posiada. Zaznaczyć też należy, że Sąd oceniał możliwości finansowe skarżącego przy uwzględnieniu sumy wpisów, które winien uiścić w zainicjowanych przez siebie przed tut. Sądem sprawach. Podkreślenia przy tym wymaga, że wpis sądowy od skargi stanowi najwyższy koszt sądowy postępowania sądowoadministracyjnego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że w obecnej chwili skarżący prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów. Świadczy o tym wartość przychodów osiąganych z obu działalności gospodarczych, które za 2013 r. wyniosły w sumie ponad 52.000.000 zł, a za styczeń 2014 r. ponad 3.000.000 zł. Należy zauważyć, że w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny zdolności płatniczych podmiotu nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe (zob. postanowienia NSA z 5 września 2013 r., II OZ 707/13; postanowienie NSA z 25 września 2012 r., I GZ 228/12). Skarżący powołał się również na egzekwowane zobowiązania podatkowe, których wartość wynosi prawie 500.000 zł. Zauważyć jednak trzeba, że zgodnie z przedłożoną dokumentacją, ich egzekucja następuje poprzez zajęcie rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą. Wydruki historii takiego rachunku, pomimo wezwania, nie zostały przedłożone. Z kolei rachunki, których historie zostały udostępnione – jak wynika z zestawienia tych danych z dokumentami w sprawie zajęć egzekucyjnych – tymi zajęciami nie są objęte. Stąd trudno odnieść się do tej okoliczności, gdyż nie wiadomo, na ile ta egzekucja jest skuteczna. W ocenie Sądu, suma wpisów w wysokości 19.840 zł, którą skarżący i jego żona zobowiązani są uiścić, w relacji do kwot, którymi – pomimo ciążących na nich zobowiązań podatkowych i zastosowanych środków egzekucyjnych – swobodnie dysponują (potwierdzają to wielomilionowe obroty na rachunkach bankowych skarżącego), jest znikoma i oczywiście możliwa do poniesienia. Ponadto ww. łączna kwota wpisów stanowi ok. 44 % miesięcznych wydatków rodziny, które według oświadczenia wynoszą 44.700 zł. O dużej zdolności finansowej skarżącego świadczy też rata kredytu hipotecznego (ok. 20.000 zł) wliczona przez wnioskodawcę do wydatków budżetu domowego. Tak więc, osiągnięte przez skarżącego (a także jego żony) przychody w prowadzonej działalności w ww. wysokościach niewątpliwie wskazują na zdolność poniesienia przez nią należnych w zainicjowanych przez nią sprawach sądowoadministracyjnych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.