I SA/Wr 521/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Henryka Łysikowska, Sędziowie: Sędzia WSA – Marek Olejnik, Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant: Dagmara Stankiewicz-Rajchman, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 roku sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, na rzecz doradcy podatkowego – B. M. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Przedmiotem skargi J. M. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A we W., jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. W stanie faktycznym sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego (US) W. – Ś., prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., zawiadomieniem z dnia [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego J. M. (zwanego dalej Zobowiązanym). Pismem z dnia [...] Zobowiązany wniósł zażalenie oraz skargę na "czynności komornicze", nie wskazując przy tym, którego rozstrzygnięcia dotyczą zarzuty. Podnosił w nich, że "wszelkie zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za 2003 r. przedawniły się" a ponadto zarzucał, że decyzja w sprawie podatku od towarów i usług za 2004 r. nie jest ostateczna, zatem bezpodstawnie wystawiony został tytuł wykonawczy (TW). Sugerował, że zachodzi podejrzenie, że fizyczny pobór podatku dokonany został już po okresie przedawnienia i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wezwał Zobowiązanego do sprecyzowania podania, informując go, że postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług (VAT) za grudzień 2003 r. (prowadzone na podstawie TW nr [...]) zostało umorzone postanowieniem z [...] ze względu na przedawnienie zobowiązania. Ponadto organ egzekucyjny wskazał, że obecnie prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie TW nr [...] obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. oraz nie prowadzi egzekucji TW obejmującego zaległości w VAT za 2004 r. Po sprecyzowaniu żądania (w dniu [...]), kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego, została rozstrzygnięta przez Naczelnika US W. Ś. postanowieniem z dnia [...] nr [...], który działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm., zwanej dalej: u.p.e.a.) odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego uzasadniając, że decyzja określająca Zobowiązanemu podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. jest decyzją ostateczną, a zatem podlega wykonaniu – co czyni bezzasadnym wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pozostałe wnioski strony zostały rozpatrzone w odrębnych postępowaniach. Pismem z dnia [...] Zobowiązany zaskarżył to rozstrzygnięcie, zarzucając organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów: art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej OP) oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dyrektor Izby Skarbowej (IS) we W. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2011 r. J. M. zaskarżył postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił, że jest ono "nieprawidłowe i bezzasadne w świetle wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 600/10". Zarzucił, że Sąd orzekający w ww. sprawie uznał tę decyzję za "niesprawiedliwą". Ponadto podniósł, że obowiązek z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. uległ przedawnieniu w związku z czym "prowadzenie postępowania jest bezzasadne i pozbawione podstaw prawnych". W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS we W. wniósł o jej oddalenie. W wyniku rozważań nad stanem faktycznym i prawnym rozstrzyganej sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Istotą sporu w sprawie jest kwestia odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. ze względu na brak przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), tj. brak w wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. Przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia – art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo obowiązek nie istniał. Odnosząc się do zarzutu skargi, opartego na kwestionowaniu rozstrzygnięcia jako "nieprawidłowego i bezzasadnego w świetle wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 600/10" należy wyjaśnić, że wyrok ten dotyczył wymiaru zobowiązania w podatku VAT za listopad 2004 r. zaś postępowanie egzekucyjne, którego umorzenia domagał się skarżący (prowadzone na podstawie TW nr [...]) obejmowało zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Różny przedmiot i zakres rozstrzygnięcia objętego ww. wyrokiem i sporną egzekucją, wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się do zarzutu, jakoby ww. wyrok Sądu miał wpływ na sporne postępowanie egzekucyjne. Ponadto, zasadniczy argument skargi, mający przemawiać za jej uwzględnieniem, oparty był na uchyleniu wyrokiem o sygn. akt I SA/Wr 600/10 (z dnia 12.01.2011r.) rozstrzygnięcia organu jako "nieprawidłowego i bezzasadnego". Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, zobowiązanie egzekwowane w spornym postępowaniu, było przedmiotem oceny i rozstrzygniecie w tym zakresie ma charakter prawomocny. Decyzje organów podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1167/09 - oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 572/10 – oddalił skargę kasacyjną podatnika, co ostatecznie potwierdziło zasadność i wymagalność zobowiązania egzekwowanego w spornym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że wystawienie przez Naczelnika US W. – Ś. tytułu wykonawczego (TW nr [...]) i skierowanie go do egzekucji było w pełni uzasadnione, albowiem obowiązek był wymagalny, co tym samym czyni bezzasadnymi zarzuty skargi w tym zakresie. W lakonicznie sformułowanej skardze, zasygnalizowano jedynie, że zobowiązanie podatkowe jest przedawnione. Skarżący nie określił, którego konkretnie zobowiązania podatkowego zarzut ten dotyczy, jednak z uwagi na przedmiot skargi, rozważać go można jedynie w kontekście przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Organ odniósł się do tego zarzutu w odpowiedzi na skargę, bowiem wcześniej strona nie formułowała takiego zarzutu. W ocenie Sądu, ten zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania jest także niezasadny. Wbrew zarzutowi skargi, egzekwowane zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. Zgodnie z art. 70 § 1 OP zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. przedawniało się zasadniczo z końcem 2010 r. Przepis art. 70 § 4 OP wprowadza jednak możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia, wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Po przerwaniu biegu, przedawnienie biegnie na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny przed upływem terminu przedawnienia, zastosował w dniu [...] środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Podatnik został zawiadomiony o zajęciu w dniu [...], w którym potwierdził własnoręcznie odbiór zawiadomienia o zajęciu i odpis tytułu wykonawczego. W zaistniałej sytuacji doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia i po jego przerwaniu biegnie ono na nowo od dnia [...] – zatem zarzut skargi, wywodzący zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego z przedawnienia zobowiązania, jest nieuzasadniony. Jakkolwiek w skardze nie podniesiono innych zarzutów, to z relacji organu odwoławczego wynika, że z uwagi na zarzuty podnoszone w administracyjnym postępowaniu instancyjnym, organ odwoławczy zbadał z urzędu, czy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły inne okoliczności, wymienione w art. 59 § 1pkt 1-10 u.p.e.a., które mogłyby stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ wyjaśnił też, że bezzasadnie zarzucano naruszenie przepisów art. 122 i art. 187 OP oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) regulującego kwestię zwolnień od podatku. W postępowaniu egzekucyjnym organ nie stosuje przepisów ustawy Ordynacja podatkowa ale stosownie do regulacji zawartej w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego i ma na celu m. inn. wyegzekwowanie nieuiszczonego podatku określonego decyzją wydana w postępowaniu podatkowym. Zarzuty odnoszące się do postępowania dowodowego (art. 122 i art. 187 OP), jak również rozpoznanie kwestii związanych ze zwolnieniami podatkowymi (art. 21 u.p.d.o.f.) mógł skarżący podnosić na etapie wymiarowego postępowania podatkowego a nie w postępowaniu egzekucyjnym, którego legalność jest w tej sprawie przedmiotem oceny. Sąd wyjaśnia ponadto, że podniesiona przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie przed Sądem w dniu 18 sierpnia 2011 r. (K-52 akt sadowych) okoliczność, że "wyegzekwowanie podatku dochodowego nastąpiło z wyegzekwowanego podatku od towarów i usług, który w 2010 r. stanowił należność przedawnioną", nie ma znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia, bowiem zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi nadpłat i ich zaliczania na poczet zaległości podatkowych (Dział III Rozdz. 9 OP), o ile z uwagi na przedawnienie zobowiązania w podatku VAT powstała nadpłata, to organ podatkowy zgodnie z art. 76 § 1 OP zobowiązany był zaliczyć tą nadpłatę na poczet zaległych podatków. Z akt administracyjnych sprawy (K-1 s.2 TW) wynika, że zaliczenia nadpłaty VAT w kwocie 75,81 zł na zaległość w podatku dochodowym za 2004 r. dokonano w dniu [...] ale z datą [...] tj. datą, w jakiej powstała nadpłata w podatku VAT. Należy przy tym zauważyć, że okoliczność ta nie była podnoszona na żadnym etapie postępowania i w ocenie Sądu nie miała wpływu na legalność przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Bezzasadność zarzutów zgłoszonych w skardze i wykluczenie wszelkich przesłanek z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które mogłyby stanowić podstawę umorzenia egzekucji, potwierdza trafność zaskarżonego postanowienia, odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, nie związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.), oceniając wszystkie aspekty sprawy objętej skargą, nie stwierdził naruszenia prawa w jakimkolwiek zakresie – co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 P.p.s.a. i § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz. U. Nr 212, poz. 2075 ze zm.). Koszty te podwyższono o podatek VAT w kwocie 55,20 zł, tj. według stawki 23 % przewidzianej dla tego rodzaju czynności, obowiązującej w dniu orzekania.