I SA/Wr 6/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA - Anetta Chołuj, Sędzia WSA - Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Protokolant: Justyna Tatar, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. M. i M. Ma. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę. 1. Postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: organ podatkowy) z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta K. (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia [...] Nr [...] ustalającej M. M. i M. M. (dalej: skarżący) podatek od nieruchomości za 2005r. w wysokości [...] zł. 1.2. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z dnia [...] Nr [...] organ podatkowy pierwszej instancji ustalił skarżącym podatek od nieruchomości za 2005r. w wysokości [...] zł. Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W wyniku wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 27 marca 2009r. sygn. akt I SA/Wr 385/08 oddalono skargę na ww. decyzję. Na skutek wniesionej przez skarżących skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 17 grudnia 2010r. sygn. akt II FSK 1517/09 na rzeczony wyrok Sądu pierwszej instancji. Pismem z dnia [...] powołując się na przepis art. 247 § 1 pkt 2, 3 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.) skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...]. Organ podatkowy powołaną na wstępie decyzją wydaną w pierwszej instancji odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Podstawą odmowy był fakt, że skarżący zażądali stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej albowiem przymiot ostateczności miała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. nie zaś decyzja wydana przez organ podatkowy pierwszej instancji. Na skutek wniesionego odwołania, organ podatkowy decyzją wydaną w drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję własną przedstawiając tożsamą argumentację prawną. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniesiono o uchylenie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i powiadomienie skarżących o terminie rozpatrywania odwołania. Zarzucono naruszenie: - art. 180 i art. 181 O.p. poprzez wybiórcze rozpatrywanie dowodów mających zasadnicze znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego przedmiotu opodatkowania; - art. 70 § 4 O.p. poprzez błędne ustalenie terminu przedawnienia; - art. 187 § 1 i art. 188 O.p. w związku z pobieżnym, niepełnym i niewyczerpującym rozpatrywaniem materiałów dowodowych mających istotne znaczenie dla sprawy; - art. 191 O.p. poprzez wydanie oceny nie uwzględniając całego materiału dowodowego; - art. 210 § 1 pkt 7 O.p. poprzez mylne podanie organu odwoławczego. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. 3.2. Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. 3.3. Należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, która stwarza możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji zawierającej, w dacie jej wydania, jedną z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 247 § 1 O.p. Przy czym, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy wyłącznie przesłanek wymienionych enumeratywnie w tym przepisie i umożliwia usunięcie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji podatkowych, dotkniętych najpoważniejszymi, oczywistymi wadami prawnymi. Jego istotą jest ustalenie, czy decyzja ostateczna dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. Jego celem nie jest ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy, co do jej istoty. Z powyższego wynika zatem, że postępowanie to nie może się więc przerodzić w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Po 248/10, opubl. CBOIS). Warunkiem koniecznym stwierdzenia nieważności decyzji jest zakończenie postępowania decyzją ostateczną. Nie można więc stwierdzić nieważności decyzji niemającej cechy ostateczności. Ostateczność decyzji rozstrzygającej sprawę na gruncie przepisów O.p. - jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji - jest uzasadniona niekonkurencyjnością środków zaskarżenia i dróg weryfikacji decyzji podatkowych. Dopuszczalność zatem stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie, w której wydano decyzję nieostateczną, prowadziłaby do «konkurencji» pomiędzy odwołaniem od decyzji a stwierdzeniem jej nieważności byłoby to sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 127 O.p. Zakres kompetencji organu odwoławczego jest szerszy, aniżeli organu przeprowadzającego weryfikację w trybie nadzwyczajnym (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2000 r., sygn. akt III SA 2619/99, opubl. PP 2001, nr 5, s. 61). Definicja legalna "decyzji ostatecznej" sformułowana została w art. 128 O.p., który stanowi, że jest nią taka decyzja, od której nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Decyzja organu pierwszej instancji nie staje się ostateczną w przypadku, gdy w wyniku wniesionego odwołania organ drugiej instancji ponownie rozpoznał i rozpatrzył merytorycznie sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją. Wówczas decyzją ostateczną rozstrzygającą sprawę podatkową będzie decyzja organu odwoławczego (por. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2011, s. 956; wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 124/12, opubl. CBOIS). 3.4. Z taką sytuacją, jak opisana powyżej mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] Nr [...] ustalającej skarżącym podatek od nieruchomości za 2005r., która to decyzja nie była decyzją ostateczną. Taką była bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...], którą utrzymano w mocy ww. decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Skoro powołana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ma przymiot decyzji ostatecznej to wyłącznie o stwierdzenie nieważności tej decyzji skarżący mogliby wnioskować (por. wyroki NSA z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 96/09 ; z dnia 20 listopada 2009r., sygn. akt II FSK 922/08; wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2009r., sygn. akt I SA/Wr 1032/08, w Warszawie z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 383/08 i z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2227/07, opubl. CBOIS). 3.5. Zasadnie zatem organ podatkowy w decyzjach wydanych zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji odmówił wszczęcia postępowania w oparciu o treść art. 249 § 1 O.p. w związku art. 247 § 1 O.p. Stosownie do treści art. 249 § 1 O.p. organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji (pkt 1) lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 (pkt 2). Brak decyzji ostatecznej (art. 249 § 1 in principio O.p.) podobnie jak brak upływu terminu 5-letniego (art. 249 § 1 pkt 1 O.p.), czy istnienie wyroku sądu administracyjnego (art. 249 § 1 pkt 2 O.p.) są przesłankami warunkującymi dopuszczalność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Zaskarżenie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej powoduje, że organ podatkowy powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 249 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2009r., sygn. akt II FSK 922/08, opubl. CBOIS). 3.6. Z uwagi na brak spełnienia warunku formalnego w postaci odniesienia się wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji do decyzji ostatecznej Sąd nie mógł rozpoznać zarzutów skarżących podniesionych w skardze. Ocena sądu sprowadzała się jedynie do kontroli legalności decyzji organu podatkowego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] ustalającej skarżącym podatek od nieruchomości za 2005r. W niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. 3.7. Z tych też względów oddalono skargę w oparciu o treść art. 151 ppsa.