I SA/Wr 967/13
WyrokWSA we Wrocławiu2013-09-18
Skład orzekający: Jadwiga Danuta Mróz, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla zastosowania preferencyjnego opodatkowania dochodów osoby samotnie wychowującej dziecko oraz ulgi prorodzinnej, dochód pełnoletniego dziecka uczącego się, który nie przekracza kwoty wolnej od podatku po uwzględnieniu odliczeń od dochodu, jest traktowany jako dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla zastosowania preferencyjnego opodatkowania dochodów osoby samotnie wychowującej dziecko oraz ulgi prorodzinnej, kluczowe jest rozumienie pojęcia "dochodu podlegającego opodatkowaniu" jako dochodu po uwzględnieniu odliczeń od dochodu, a nie dochodu przed odliczeniami. Wykładnia językowa i celowościowa przepisów wskazuje, że limit dochodu dziecka, którego przekroczenie uniemożliwia skorzystanie z ulg, powinien być rozumiany jako dochód stanowiący podstawę opodatkowania, a nie dochód brutto. W przeciwnym razie, cel wprowadzonych ulg, jakim jest wsparcie rodzin niepełnych, nie zostałby osiągnięty.Stan faktyczny
Skarżąca H. P. zastosowała w zeznaniu podatkowym za 2009 r. preferencyjną metodę rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko oraz ulgę na dziecko. Organ podatkowy zakwestionował te rozliczenia, uznając, że syn skarżącej, K. P., uzyskał dochód przekraczający limit 3.089,00 zł, co uniemożliwiało skorzystanie z preferencji. Skarżąca argumentowała, że po uwzględnieniu odliczeń od dochodu (ulga internetowa, darowizna na krwiodawstwo), dochód syna był niższy od limitu. Organy podatkowe obu instancji utrzymały w mocy decyzję określającą zobowiązanie podatkowe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdził, że akty uchylone nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant: Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 września 2013 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]-[...]z [...]r., nr [...]; II. stwierdza, że akty uchylone w pkt I. nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej H. P. kwotę 100 (sto) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W [...]nr -[...]z dnia [...]r. określającą H. P. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z 2009 r. w wysokości 5.426,00 zł.
W postępowaniu ustalono, że skarżąca za rok 2009 zastosowała preferencyjną metodę rozliczenia należnego zobowiązania tj. w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, określony w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.f.). W złożonym zeznaniu podatkowym PIT-37 ustalając podstawę obliczenia podatku skarżąca uwzględniła wydatki z tytułu użytkowania sieci internetowej w kwocie 435 zł. Nadto objęła odliczeniem od podatku ulgę na dziecko w wysokości 1.112,04 zł i wykazała nadpłatę w wysokości 1.816,00 zł. Nadpłata została przekazana na rachunek bankowy skarżącej w dniu 1 lipca 2010 r.
Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że skarżąca niezasadnie skorzystała z preferencyjnego opodatkowania dochodów tj. w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, jak również nie przysługiwało stronie prawo do odliczenia od podatku kwoty 1.112,04 zł z tytułu "ulgi prorodzinnej". Nie spełniła bowiem warunków, o których mowa w art. 6 ust. 4 i art. 27f ust. 6 u.p.d.o.f. W 2009 r. dwudziestoletni, studiujący syn skarżącej K. P. osiągnął bowiem dochód przekraczający kwotę 3.089,00 zł.
Ustaleniom tym organ podatkowy dał wyraz w decyzji nr [...]z dnia [...] r. określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z 2009 r. w wysokości 5.426,00 zł.
Kwota nadpłaty wyliczona przez organ pierwszej instancji wyniosła 148 zł. Z uwagi na fakt, że w dniu 1 lipca 2010 r. zwrócono na rachunek bankowy skarżącej kwotę 1.816 zł, w decyzji wskazano, że różnica tj. 1.668,00 zł, podlega wpłacie na rachunek organu podatkowego.
W odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi błędną wykładnię przepisu art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez niewłaściwe rozumienie zwrotu "dochodu podlegającego opodatkowaniu" jaki osiągnął syn skarżącej.
Uzasadniając odwołanie strona wskazała, że syn uzyskał w roku 2009 dochód w wysokości 3.366,04 zł. Po odliczeniu ulgi internetowej i darowizny z tytułu krwiodawstwa (ogółem odliczenia w wysokości 552 zł) dochód K. P. wyniósł 2.814,04 zł. Dochód K. P. w rozumienia "podstawy opodatkowania" był więc mniejszy od limitu 3.089,00 zł, a syn skarżącej był studentem i nie ukończył 25 lat. Wobec tego, zdaniem strony, możliwe było skorzystanie z preferencyjnego opodatkowania oraz z ulgi na dziecko.
W postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej we W. mając na uwadze akta sprawy, z których wynika, że konto należące do podatniczki zostało obciążone w 2009 r. opłatą abonamentu za internet w ogólnej kwocie 870 zł, zwrócił się do skarżącej z prośbą o udzielenie informacji - jaka wysokość wydatków na internet poniesionych przez podatniczkę w roku 2009 korzysta z odliczenia od dochodu wykazanego w zeznaniu PIT-37 za 2009 r. Strona nie udzieliła na pismo żadnej odpowiedzi.
Decyzją z dnia z dnia [...]r. nr [...], organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 26 ust. 13a u.p.d.o.f., wydatki na cele określone w ust. 1 podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub od dochodu na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym. Tak sformułowane przepisy oznaczają, że warunkiem skorzystania z ulgi internetowej jest:
1) poniesienie przez podatnika wydatku z tytułu użytkowania sieci internetowej w lokalu będącym jego miejscem zamieszkania, przy czym zwrot "wydatek poniesiony" oznacza, iż odliczeniu podlegają wyłącznie te kwoty, które faktycznie zostały zapłacone w danym roku podatkowym,
2) udokumentowanie tego wydatku fakturą w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług, która jest wystawiona na osobę dokonująca odliczenia,
3) wydatki podlegające odliczeniu nie mogą przekroczyć rocznie 760 zł.
Wobec tego z odliczenia nie może korzystać osoba, której dane jakkolwiek zostały wskazane w treści faktury VAT, jednak w rzeczywistości nie poniosła tego rodzaju wydatku. Tego rodzaju ustalenia mogą zostać dokonane w odrębnie przeprowadzonych czynnościach sprawdzających lub postępowaniu podatkowym.
Następnie, powołując art. 6 ust. 4, art. 27f ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.p.d.o.f. organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do dzieci pełnoletnich, które kontynuują naukę, ustawodawca prawo do zastosowania preferencyjnego sposobu rozliczenia i skorzystania z ulgi na dziecko uzależnił m.in. od nieuzyskiwania przez dziecko dochodów podlegających opodatkowaniu (innych niż z tytułu renty rodzinnej). W analizowanym przepisie ustawodawca użył pojęcia "dochód", które zostało zdefiniowane w art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f. Przepis ten wskazuje bowiem, że dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Przepis art. 26 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazuje, że podstawa obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3, art. 29-30c oraz art. 30e, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1,2,4,4a-4e, ust. 6 lub art. 24b ust. 1 i 2 lub art. 25 u.p.d.o.f. po odliczeniu kwot wskazanych w ustawie, w tym składek na ubezpieczenie społeczne, wydatków na internet, darowizn.
Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca w treści ustawy podatkowej zdefiniował pojęcie dochodu, odróżniając w treści art. 26 ust. 1, od tego dochodu podstawę obliczenia podatku. Przyjęcie odmiennej wykładni oznaczałoby, że dochód oraz podstawa obliczenia podatku to pojęcia tożsame, a to stałoby w sprzeczności z zasadami legislacji, w myśl której użycie przez ustawodawcę odmiennych pojęć jest równoznaczne z nadaniem im różnych znaczeń.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że ustawodawca określając warunki uprawniające do skorzystania z preferencyjnego sposobu rozliczenia oraz z "ulgi prorodzinnej" wyraźnie odesłał do kwoty dochodu, a nie do podstawy opodatkowania tj. dochodu po uwzględnieniu przysługujących odliczeń.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu w przedmiotowej sprawie prawidłowo, wbrew opinii strony odwołującej się, odczytano normę prawną przepisu art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f., a tym samym uznano, że podatniczka nie spełnia warunków do skorzystania z preferencyjnego opodatkowania oraz zastosowania ulgi na dziecko, ponieważ jej syn uzyskał w roku 2009 dochód przewyższający limit 3.089,00 zł. Zarzut błędnej wykładni przepisu zdaniem organu uznać więc należy za niezasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie kosztów wskazała, że w jej ocenie organ przyjął błędną wykładnię pojęcia "dochodu podlegającego opodatkowaniu", jaki osiągnął jej syn. Wywiodła, że ustawodawca w art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f wprowadzając zasady preferencyjnego opodatkowania dla osób samotnie wychowujących dzieci pełnoletnie, uczące się, określił łączną wysokość dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b u.p.d.o.f, której osiągnięcie przez dziecko nie powoduje utraty prawa do preferencyjnego rozliczenia przez osobę samotnie je wychowującą. O ile dochód opodatkowany na zasadach określonych w art. 30b z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (która to sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie) odpowiada dochodowi zdefiniowanemu w art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f (przychody uzyskane z tytułu zbycia papierów wartościowych minus koszty uzyskania tych przychodów), to dla ustalenia dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 u.p.d.o.f. konieczne jest wyliczenie podstawy opodatkowania zgodnie z art. 26 u.p.d.o.f. Dopiero takie ustalenie kwoty dochodu według skali podatkowej, przy uwzględnieniu podstawy opodatkowania i według zasad określonych w art. 30b u.p.d.o.f. pozwala na stwierdzenie czy ich łączna wysokość nie przekracza kwoty stanowiącej iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust.1 u.p.d.o.f, czyli wolnej od podatku z wyjątkiem renty rodzinnej.
Syn skarżącej ustalając zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f "dochód podlegający opodatkowaniu", określił na podstawie zasad z art. 27 u.p.d.f swój dochód po dokonaniu należnych mu odliczeń podatkowych, które wykazał w swoim zeznaniu PIT-37 za 2009r., o:
1) darowiznę o której mowa w art. 26. ust 1 pkt 9c u.p.d.o.f. na cele krwiodawstwa w kwocie 117 zł,
2) wydatki o których mowa w art. 26. ust 1 pkt 6a u.p.d.o.f. z tytułu użytkowania sieci internetowej w lokalu będącym miejscem jego zamieszkania w kwocie 435 zł (50 % kwoty 870 zł wynikającej z faktur wystawionych na H. i K. P.).
Jego dochód z umowy zlecenia w wysokości 3.366,04 zł po odjęciu wskazanych odliczeń podatkowych w łącznej kwocie 552 zł wyniósł 2.814,04 zł, czyli była to kwota niższa od limitu w wysokości 3.089 zł.
Z uwagi na powyższe skarżąca mogła skorzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, jak równie przysługiwało jej prawo do odliczenia od podatku kwoty 1.112,04 zł z tytułu tak zwanej "ulgi prorodzinnej".
W odpowiedzi na skargę organ nie znalazł podstaw do zmiany przyjętego stanowiska i wniósł o jej oddalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że na podstawie art. 6 ust. 4 pkt 3 p.d.o.f., ( w brzmieniu obowiązującym w 2009 r.), osoby, które w roku podatkowym wychowują dzieci do ukończenia 25 roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, mają prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów – w ten sposób, że na wniosek wyrażony w zeznaniu podatkowym podatek określa się w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci , z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie. Prawo do preferencyjnego opodatkowania zostało jednocześnie uzależnione od spełnienia warunku, że dzieci te nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b u.pd.o.f. w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej (w 2009 r. – 3.089,00 zł - przypisek Sądu), o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej, przy czym do podatnika, ani do dziecka nie mają zastosowania przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub podatku tonażowym.
Z kolei z art. 27f ust. 6 u.p.d.o.f. wynika, że podatnik, który w roku podatkowym utrzymywał pełnoletnie dziecko (dzieci), o jakim mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3, w związku z wykonywaniem przez tego podatnika ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej, ma prawo odliczyć od podatku obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b,kwotę stanowiącą 1/6 kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym utrzymywał pełnoletnie dziecko (dzieci), o jakim mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3.
Z powyższych regulacji wynika, że ustawodawca uzależnił skorzystanie z preferencyjnego rozliczenia na zasadach określonych w art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. oraz skorzystanie z ulgi z tytułu wychowania dzieci od warunku nieuzyskania przez dziecko dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub 30b u.p.d.o.f. w wysokości przekraczającej określony na dany rok limit kwotowy.
W rozpoznawanej sprawie nie było sporu co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, a więc co do tego, że Skarżąca w 2009 r. samotnie wychowywała syna, który nie ukończył 25 lat, był studentem i uzyskał w tym roku podatkowym dochody w kwocie 3.366, 04 zł, zaś odliczenia o dochodu z tytułu użytkowania sieci Internet oraz darowizny z tytułu krwiodawstwa wyniosły łącznie 552 zł. Nie w sprawie sporne prawo do skorzystania zarówno przez Skarżącą, jak i jej syna z odliczenia z tytułu tzw. ulgi internetowej oraz prawo syn do odliczenia od dochodu darowizny na cele krwiodawstwa. Kwestią sporną była natomiast dopuszczalność skorzystania przez Skarżącą z opodatkowania swoich rocznych dochodów na zasadach, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.) – dalej: u.p.d.o.f. oraz skorzystania z odliczenia od podatku tzw. ulgi na wychowanie dzieci o której mowa w art. 27f ust. 1 u.p.d.o.f. w sytuacji, gdy dochody jej pełnoletniego syna K., przed dokonaniem odliczeń z w/w tytułów, przekraczały kwotę ustalonego na rok 2009 limitu kwotowego, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f.
Spór pomiędzy stronami sprowadza się do wykładni użytego w art. 6. ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. "dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub 30b". Zdaniem organu, sformułowany w odniesieniu do kwoty, której przekroczenie nie pozwala na skorzystanie z ulgi na podstawie art. 27f ust. 1 u.p.o.f. lub na preferencyjne rozliczenie, warunek "nie uzyskania dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub 30b" należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o łączną kwotę dochodów uzyskanych przez dziecko z poszczególnych źródeł, bez uwzględnienia wykazanych przez dziecko odliczeń od dochodu. Skarżąca uważa natomiast, że powyższy zapis oznacza dochód stanowiący podstawę obliczenia podatku, czyli kwotę dochodu pomniejszoną o odliczenia określone w art. 26 u.p.d.o.f.
W ocenie Sądu na aprobatę zasługuje stanowisko skarżącej. Znajduje ono bowiem oparcie zarówno w wykładni gramatycznej, jak i celowościowej przepisu art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f.
Podzielając zdanie organu co do tego, że na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych rozróżnia się pojęcie dochodu od podstawy opodatkowania, Sąd zauważa zarazem, że próg kwotowy, wskazany w art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. jako warunkujący możliwość skorzystania z preferencyjnego opodatkowania na podstawie tego przepisu, odniesiony nie do pojęcia "dochodu" ale do kategorii jaką jest "dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b" u.p.d.o.f. Wykładnia przepisu art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. wymaga zatem odwołania się do tych regulacji. Pojęcie "dochodu" będzie bowiem miało na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizyczną inną treść niż "dochód podlegający opodatkowaniu", a to z kolei nie będzie równoznaczne z "dochodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b",
Definicja dochodu została zawarta w art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f., według którego dochodem jest różnica pomiędzy przychodem a kosztami uzyskania przychodu. Z brzmienia art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. wynika jednak jednoznacznie, że samo ustalenie, iż dziecko podatnika, który chce skorzystać z preferencyjnego rozliczenia na podstawie w/w przepisu, osiągnęło w roku podatkowym tak rozumiany dochód w określonej wysokości, nie jest wystarczające dla stwierdzenia, czy zachodzą warunki preferencyjnego opodatkowania. Konieczne jest bowiem, by był to dochód: 1) podlegający opodatkowaniu, 2) którego opodatkowanie odbywa się wg zasad określonych w art. 27 lub 30b u.o.d.o.f. Art. 30b u.p.d.o.f. reguluje kwestię podstawy opodatkowania oraz stawki stosowanej do szczególnych kategorii dochodów. Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy przepis art. 27 u.p.d.o.f. ustanawia natomiast ogólną zasadę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych poprzez wskazanie podstawy opodatkowania i stawek podatku - należny podatek jest bowiem iloczynem stawki podatkowej i podstawy opodatkowania. Organ dokonując wykładni art. 6 ust 4 pkt 3 pomija fakt, że warunek preferencyjnego opodatkowania "nie uzyskania dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub 30b" należy rozpatrywać w powiązaniu z limitem dochodu przekroczenie którego skutkuje utratą ulgi. Wyraźne odwołanie w art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. do zasad opodatkowania, określonych w art. 27 nie pozwala jednak, zdaniem Sądu, na przyjęcie, że zasady te dotyczą tylko opodatkowania dochodów według skali podatkowej, nie obejmują zaś warunku naliczania podatku nie od "czystego" dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 2 u.p.d.o.f., ale od podstawy opodatkowania. Wskazana w treści art. 27 u.p.d.o.f. podstawa obliczenia podatku dochodowego określona została w art. 26 ust. 1 tej ustawy, gdzie wskazano, że podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3, art. 29 – 30c oraz art. 30e, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1, 2, 4, 4a – 4e, ust. 6 lub art. 24b ust. 1 i 2, lub art. 25, po odliczeniu kwot m.in. składek na ubezpieczenie społeczne, wydatków na cele rehabilitacyjne, tzw. ulgi internetowej, czy też darowizn, w tym na cele kultu religijnego, cele wskazane w ustawie działalności pożytku publicznego, na cele krwiodawstwa. Określając wysokość podstawy opodatkowania, należy pomniejszyć dochód o kwoty wymienionych w art. 26 p.d.o.f. odliczeń. Dopiero wyliczona w ten sposób wysokość podstawy opodatkowania pozwala na określenie dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 oraz ustalenie czy został przekroczony dochód określony w art. 6 ust 4 pkt 3 u.p.d.o.f stanowiący warunek rozliczenia dochodów w sposób przewidziany dla osób wychowujących samotnie dzieci oraz skorzystania z ulgi art. 27f. Takie też stanowisko zostało wyrażone przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Ol 734/11 i wyroku w Kielcach z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 640/12.
Sąd w składzie orzekającym podziela także wyrażony w powyższych orzeczeniach pogląd, że za uwzględnieniem stanowiska reprezentowanego przez Skarżącą przemawia także wykładnia celowościowa art. 6 ust. 4 pkt 3 i art. 27f ust. 6 u.p.d.o.f.
Nie negując podkreślanej przez organ roli zasady powszechności opodatkowania i wynikającej stąd zasady ścisłego interpretowania ulg podatkowych, wypada wskazać, że ulgi podatkowe są wprowadzane z uwagi na określony cel, wobec którego pełnią funkcję narzędzia (najczęściej jednego z wielu) jego realizacji. Postulat ścisłej interpretacji zwolnień podatkowych czy, ogólniej, ulg podatkowych ma służyć zarówno ochronie interesów podatników – dla których ważne jest jednoznaczne i jasne sprecyzowanie warunków uprawniających do skorzystania z ulgi, jak i interesów fiskalnych państwa – w tym wypadku chodzi przede wszystkim o to, by nie rozszerzać stosowania ulgi na sytuacje, w których stosowanie ulgi nie prowadziłoby do zamierzonych przez ustawodawcę rezultatów. Stąd też zwraca się również w orzecznictwie uwagę, że gdy chodzi o normy celu społecznego, których głównym celem jest wspomaganie określonej dziedziny życia, sięgnięcie do wykładni celowościowej jest uzasadnione i konieczne. W sytuacji, gdy normy celu społecznego skierowane są na rozwój określonych obszarów życia społecznego, zamiar ten nie zostanie osiągnięty, gdy przy wykładni przepisu nie zostanie w sposób właściwy rozpoznany cel regulacji prawnej. Wykładnia prawa może w takiej sytuacji doprowadzić do niezrealizowania założenia normy prawnej. Stanowisko to potwierdza NSA w wyroku z 23 listopada 2012 r. sygn. II FSK 696/11 "dokonując wykładni przepisu nie można pominąć wyników wykładni celowościowej nakazującej uwzględnić w procesie ustalania znaczenia normy, jej kontekst społeczny, ekonomiczny i aksjologiczny. Reguły te zakładają, że aksjologia konkretnych systemów prawnych powinna respektować zasady o uniwersalnym zasięgu w postaci powszechnie akceptowanych norm moralnych, zasad sprawiedliwości i słuszności".
Wynikające z art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. prawo osoby samotnie wychowującej dziecko (także dziecko uczące się w szkole wyższej, do 25 roku życia) do preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów, podobnie jak uregulowana w art. 27f ust. 1-7 tzw. ulga z tytułu wychowania dziecka, są wyrazem realizacji przez państwo konstytucyjnej zasady ochrony rodziny i małżeństwa (art. 71 Konstytucji), zgodnie z którą państwo w swojej polityce gospodarczej i społecznej uwzględnia dobro rodziny. Celem przyznania osobie samotnie wychowującej dziecko prawa do preferencyjnego rozliczenia było wsparcie rodzin niepełnych. Warto też zauważyć, że przepis art. 6 ust 4 pkt 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2009 r. przewidywał trzy grupy dochodów, których uzyskanie przez dziecko osoby samotnie je wychowującej stwarza możliwość skorzystania przez nią z preferencyjnego opodatkowania, tj dochody wolne od podatku, renta rodzinna, dochody w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku. Celem, wprowadzonej ustawą z 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 209. poz. 1316), zmiany brzmienia przepisu art. 6 ust 4 pkt 3 było, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, przyznanie preferencji także osobom samotnie wychowującym dzieci pełnoletnie, uczące się poza granicami kraju, oraz doprecyzowanie warunków preferencyjnego opodatkowania tych osób. Z uzasadnienia wprowadzanej zmiany wynika zatem, że jej celem nie było pozbawienie prawa do preferencyjnego opodatkowania w przypadku, gdy uczące się dziecko osiąga dochody opodatkowane według skali podatkowej oraz stosownie do art. 30 b p.d.o.f. w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku.
W przypadku ulgi z tytułu wychowania dzieci, o której mowa w art. 27f, jej społecznym uzasadnieniem było częściowe zrekompensowanie podatnikom wychowującym dzieci małoletnie lub uczące się dzieci pełnoletnie nakładów poniesionych na ich utrzymanie i edukację, co również wpisuje się w realizację wspomnianej konstytucyjnej zasady ochrony rodziny i małżeństwa.
W tym kontekście przyjęcie zgodnie z argumentacją organu odwoławczego, że odliczenia od dochodu nie mają wpływu na wysokość kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 p.d.o.f., powodowałoby, tak jak w niniejszej sprawie, utratę przez podatnika możliwości preferencyjnego sposobu opodatkowania oraz ulgi z tytułu wychowania dziecka, mimo że z zeznania podatkowego dziecka wynikałoby, że w roku podatkowym nie osiągnęło dochodu powodującego powstanie obowiązku podatkowego. Skoro zaś wspomniane rozwiązania zostały wprowadzone do ustawy celem wyrównania szans rodzin niepełnych oraz wsparcia podatników w realizacji ciążących na nich obowiązków w zakresie łożenia na utrzymanie pełnoletniego dziecka w okresie jego nauki, to pozbawienie osób, na których utrzymaniu pozostają uczące się, pełnoletnie dzieci, możliwości skorzystania z powyższych instytucji w momencie osiągnięcia przez dzieci dochodu w wysokości nie skutkującej obowiązkiem zapłaty podatku, stoi w sprzeczności z celem wprowadzenia tych rozwiązań.
Reasumując, już wykładnia językowa art. 6 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.f. prowadzi do wniosku, iż przepis ten należy interpretować w ten sposób, że dla ustalenia "dochodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub 30b" u.p.d.o.f konieczne jest wyliczenie podstawy opodatkowania zgodnie z art. 26 u.p.d.o.f. Dopiero ustalenie kwoty dochodu tak według skali podatkowej, przy uwzględnieniu podstawy opodatkowania jak i według zasad określonych w art. art. 30 b p.d.o.f pozwala na stwierdzenie, czy ich łączna wysokość nie przekracza kwoty stanowiącej iloraz kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, czyli wolnej od podatku z wyjątkiem renty rodzinnej.
Tym samym słuszny okazał się podniesiony w skardze zarzut błędnej wykładni art. 6 ust 4 pkt 3 p.d.o.f., skutkujący pozbawieniem Skarżącej prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego za rok 2009 r. przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz zastosowania ulgi z tytułu wychowania dzieci. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić wykładnię przepisu art. 6 ust 4 pkt 3 u.p.d.o.f. zawartą w niniejszym wyroku.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a", art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270) – dalej: p.p.s.a Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O wstrzymaniu wykonania w/w decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy p.p.s.a , uwzględniając uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło