II SA/Wr 247/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-09-09
Skład orzekający: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędzia WSA Adam Habuda, Asesor WSA Marta Pawłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kontenerowy budynek gospodarczy, posadowiony na działce w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy sąsiedniej działki budowlanej ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych, wymaga pozwolenia na budowę, nawet jeśli jest związany z produkcją rolną i uzupełnia zabudowę zagrodową?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną, które są parterowe i mają powierzchnię zabudowy do 35 m², wymagają pozwolenia na budowę, jeśli są sytuowane w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy sąsiedniej działki ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Brak uzyskania takiego pozwolenia, mimo pouczenia o możliwości legalizacji, skutkuje obowiązkiem wydania nakazu rozbiórki. Trwałe związanie obiektu z gruntem jest kategorią obiektywną, a jego wielkość, konstrukcja i względy bezpieczeństwa mogą wymagać takiego związania, nawet jeśli nie ma tradycyjnych fundamentów.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził na działce skarżącego kontenerowy budynek gospodarczy o wymiarach 6,08 m x 2,45 m, posadowiony w odległości 89 cm od granicy sąsiedniej działki, ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych. Organ uznał, że budynek wymagał pozwolenia na budowę, którego skarżący nie uzyskał. Po wstrzymaniu robót i niezłożeniu wniosku o legalizację, PINB nakazał rozbiórkę obiektu. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że obiekt jest lekki, tymczasowy, związany z produkcją rolną i nie wymagał pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: referent Angelika Mielcarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lutego 2025 r. nr 198/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki kontenerowego budynku gospodarczego oddala skargę w całości.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lwówku Śląskim (dalej: PINB, organ I instancji) przeprowadził w dniu 22.05.2024 r. oględziny działek nr [...] oraz [...], w miejscowości C., w trakcie których ustalił, co zostało utrwalone w protokole kontroli, mapie sytuacyjnej i dokumentacji zdjęciowej, że na działce nr [...] znajduje się m.in. budynek (oznaczony nr [..] na mapie sytuacyjno-poglądowej, załączonej do protokołu kontroli) o konstrukcji stalowej, wykonany na rzucie prostokąta, kryty dachem płaskim o konstrukcji stalowej z okładziną z płyt PIR. Budynek posiada otwór okienny oraz drzwiowy, a także wyposażony jest w wewnętrzną instalację elektryczną. Budynek znajduje się przy zachodniej granicy działki nr [...] i pełni funkcję gospodarczą. Wymiary budynku to: 6,08 m (dł.) x 2,45 m (szer.). Odległość budynku od granicy sąsiedniej działki budowlanej nr [...] wynosi 89 cm. Organ stwierdził, że inwestorem powyższych robót budowlanych jest G. S. (obecnie skarżący), który podczas czynności kontrolnych oświadczył, że kontenerowy budynek będzie pełnił funkcję gospodarczo-magazynową, został posadowiony w 2022 r. oraz że nie posiada dokumentów potwierdzających legalność wykonanych robót budowlanych. Podczas czynności kontrolnych stwierdzono, że w budynku przechowywane są narzędzia i małe maszyny ogrodowe. PINB ustalił, że na działce nr [...] znajdują się jeszcze 4 inne obiekty o tym samym przeznaczeniu. Powierzchnia działki wynosi [...] m2.
Postanowieniem z 12.09.2024 r. (nr 87/2024) PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego (oznaczonego nr [..] na mapie sytuacyjno-poglądowej, załączonej do protokołu kontroli). W jego uzasadnieniu organ stwierdził, że budynek kontenerowy ze względu na zbliżenie do granicy z działką na odległość mniejszą niż 3 m ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych, co narusza § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, której jednak inwestor nie uzyskał przed przystąpienie do budowy. Jednocześnie w tym postanowieniu poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego.
Wobec uostatecznienia się opisanego postanowienia oraz niezłożenia wniosku o legalizację, decyzją z 30.12.2024 r. (nr 50/2024) PINB nakazał skarżącemu rozbiórkę kontenerowego budynku gospodarczego (oznaczonego nr [..] na mapie sytuacyjno-poglądowej), wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W treści uzasadnienia decyzji organ I instancji stwierdził, że budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy wynoszącej 14,90 m², został zrealizowany w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki (89 cm), ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych, co skutkowało koniecznością legitymowania się przez inwestora decyzja o pozwoleniu na budowę. W związku z tym, że inwestor nie legitymowała się wymaganym pozwoleniem na budowę, zakres spornych robót organ ocenił w świetle przepisu art. 48 ustawy z 07.07.1994 r. Prawa budowlanego (Dz.U. z 2024 r., poz. 725, ze zm.), dalej: "u.p.b." i zastosował procedurę w nim określoną. Wskazał przy tym, że pomimo poinformowania skarżącego o możliwości złożenia wniosku legalizacyjnego w treści postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, nie wniósł on wniosku o legalizację obiektu budowlanego. Wobec powyższego PINB uznał, że zasadne jest wydanie nakazu rozbiórki.
Od powyższej decyzji odwołał się skarżący, ponosząc że "według prawa budowlanego jako rolnik nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia obiektów gospodarczych, o których mowa w art. 30".
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB, organ II instancji) decyzją z 12.02.2025 r. (nr 198/2025) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powtórzył stanowisko PINB. Ustosunkowując się do zarzutu sformułowanego w odwołaniu DWINB stwierdził, że na podstawie dokumentacji zdjęciowej zawartej w aktach sprawy nie sposób jest zgodzić się ze skarżącym, że przedmiotowy obiekt jest związany z działalnością rolniczą, gdyż wygląd tego terenu, jak i zawartość poszczególnych budynków temu zdecydowanie zaprzecza.
Na powyższą decyzję skargę wniósł G. S. zarzucając organowi:
1). naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny ujawnionych dotychczas w sprawie dowodów, stanowiących niepełny materiał dowodowy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że konstrukcja kontenerowa oznaczona nr [..] na mapie sytuacyjnej - poglądowej na działce nr [...] ma charakter kontenerowego budynku gospodarczego, którego usytuowanie na działce gruntu wymagało uzyskania decyzji pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy sporządzona m.in. podczas oględzin dokumentacja fotograficzna, a także załączona obecnie, nie potwierdza takiego ustalenia, albowiem ta lekka stalowa konstrukcja nie jest trwale z gruntem związaną a jedynie położona na betonowych płytach i podkładach kolejowych, co wyklucza trwałość posadowienia, zbliżając ją do obiektu tymczasowego, a nadto stale jest wykorzystywana na cele produkcji rolnej i jest związaną z produkcją rolną, stanowiąc zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, co zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 u.p.b. nie wymagało uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę;
2). błędne, w skutek przeprowadzenia nierzetelnych czynności kontrolnych, przyjęcie, że stalowa konstrukcja nie jest związana z działalnością rolniczą w sytuacji, gdy wykorzystywana jest przez stronę przede wszystkim do przechowywania paszy dla kur, warzyw (m.in. marchew, ziemniaki, kapusta), drobnych narzędzi i urządzeń, tj. grabie, kosiarka, rower, stanowiących własność strony i przechowywanych w konstrukcji w celu zabezpieczenia tego mienia przez kradzieżą i zniszczeniem;
3) naruszenie prawa materialnego, a to art. 49e pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 i nast. u.p.b. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że konstrukcja stalowa, nazwana w decyzji błędnie kontenerowym budynkiem gospodarczym ma charakter obiektu, wymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, mimo że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 u.p.b. budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej nie wymaga uzyskania ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, a zatem ich brak nie skutkuje koniecznością, nakazania rozbiórki czy wdrożenia procedury legalizacyjnej.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi jej autor wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji za zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że konstrukcja stalowa oznaczona nr [..] na mapie sytuacyjno-poglądowej, nie spełnia przesłanek, pozwalających na uznanie jej za budynek - w tym budynek gospodarczy, którego budowa wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Składa się bowiem ona z lekkich ścian stalowych posadowionych na betonowych płytach i podkładach kolejowych. Taki rodzaj posadowienia konstrukcji nie ma charakteru trwałego, albowiem wskazuje na czasowe przeznaczanie do użytkowania w okresie krótszym od jej trwałości technicznej. Zdaniem skarżącego, bliżej takiemu obiektowi jest do tymczasowych obiektów budowlanych, które nie są połączone trwale z gruntem tj. strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, aniżeli obiektów budowalnych. Skarżący wobec tego zakwestionował ustalenie, jakoby konstrukcja stalowa, opisana w decyzji jako kontenerowy budynek gospodarczy była trwale z gruntem związana. Organ w tym zakresie całkowicie pominął okoliczności wynikające z dokumentacji fotograficznej sporządzonej podczas oględzin. Z tego materiału dowodowego wynika, że konstrukcja stalowa nr [..] wykorzystywana jest przede wszystkim na potrzeby rolnictwa. Przeznaczeniem konstrukcji jest przechowywanie paszy dla kur, warzyw oraz drobnych narzędzi i urządzeń, tj. grabie, kosiarka czy rower. Powodem posadowienia konstrukcja była chęć zabezpieczenia mienia skarżącego wykorzystywanego w rolnictwie przed jego kradzieżą oraz zniszczeniem. Skarżący wskazał, że jest rolnikiem i konstrukcja stanowi uzupełnienie zabudowy zagrodowej w ramach istniejącej działki siedliskowej, na której zamieszkuje wraz z rodziną. Nie ma on możliwości składowania paszy oraz warzyw w innym miejscu, albowiem połowa budynku, w którym zamieszkuje - stanowiąca część gospodarczą, znajduje się w wyłącznym korzystaniu drugiego ze współwłaścicieli nieruchomości - brata skarżącego, z którym strona pozostaje z konflikcie na tle zniesienia współwłasności. Z kolei w części mieszkalnej, którą zajmuje skarżący wraz z rodziną, brak jest jakiegokolwiek podpiwniczenia, które mogłoby stanowić magazyn dla warzyw oraz paszy. Dalej autor skargi wskazał, że wbrew ustaleniom zawartym z zaskarżonej decyzji, konstrukcja stalowa jest związana z działalnością rolniczą, o czym świadczy wygląd terenu i jego położenie, sposób wykorzystywania konstrukcji oraz posiadany przez stronę przymiot rolnika. Jak wynika z treści zaświadczenia z 13.01.2025r. wydanego przez Burmistrza Miasta i Gminy Mirsk, skarżący jest podatnikiem podatku rolnego od gruntów stanowiących gospodarstwo rolne o pow. [...] ha fizycznych, tj. [...] ha przeliczeniowych. Także treść zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy Lubomierz z 09.01.2025 r. potwierdza fakt posiadania przez skarżącego statusu rolnika.
Poza tym podniesiono w skardze, że powierzchnia spornej konstrukcji stalowej nie przekracza 35 m². Z kolei poza konstrukcjami stalowymi opisanymi pod numerem [...] i [...], na działce nr [...] o pow. [...] m² nie ma już innych konstrukcji o podobnym przeznaczeniu. Te dwie konstrukcje są jedynymi, co pozwala na ich pozostawienie na działce nr [...] bez potrzeby uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę czy ich uprzedniego zgłoszenia. Dalej skarżący przedstawił argumentację aby wykazać, że sporny obiekt nie jest trwale połączony z gruntem. Zdaniem skarżącego, organ nie wyjaśnił z jakiej przyczyny uznano, że stanowiąca przedmiot niniejszej sprawy, tj. konstrukcja stanowi budynek gospodarczy, które jest trwale z gruntem związany. Nadto skarżący wskazał na błędne ustalenia obu organów, że konstrukcja stalowa nazwana w decyzji kontenerowym budynkiem gospodarczym podlega rozbiórce na podstawie art. 49e pkt 1 u.p.b. W tym zakresie powołał się na treść art. 29 ust. 2 pkt 1 u.p.b. i wskazał, że według utrwalonego stanowiska doktryny, tu cyt. "działania organów nadzoru budowlanego, podejmowane na podstawie przepisu art. 48, muszą być proporcjonalne i adekwatne do stwierdzonego naruszenia. Decyzja administracyjna podjęta wbrew tej zasadzie, jest prawnie wadliwa. Należy bowiem pamiętać, ze zgodnie z konstytucyjną zasadą legalizmu, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa). Bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, organ nie może podjąć decyzji nakazu rozbiórki. Nakaz rozbiórki podjęty w trybie art. 48 jest sankcją prawną najdalej idąca w granicach przepisów prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, kiedy nie do końca jest jasny i jednoznaczny stan faktyczny sprawy" (Prawo budowlane. Komentarz pod red. Prof. zw. dr hab. Zygmunta Niewiadomskiego, Warszawa 2007 r. s. 511).
Do skargi jej autor dołączył dokumentację zdjęciową oraz zaświadczenia mające dowodzić, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne oraz obrazujące przeznaczenie konstrukcji stalowej i jej charakter, w tym brak trwałego związania z gruntem, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Sąd uwzględnił ten wniosek i na rozprawie w dniu 09.09.2025 r. przeprowadził dowodów uzupełniający z przedłożonych wraz ze skargą dokumentów.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w sprawie nie doszło do naruszenia prawa o jakim mowa w powołanym art. 145 § 1 p.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 z zm.) - dalej: u.p.b. dotyczące postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 u.p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że obecne brzmienie przepisu art. 48 ustawy – Prawo budowlane nadane zostało ustawą z 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19.09.2020 r. Na skutek powyższych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej zostaje rozpoczęte wydaniem postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 u.p.b.). W postanowieniu tym organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3 u.p.b.). Jeżeli w dalszym postępowaniu wniosek taki nie zostanie złożony obowiązkiem organ nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki (art. 49e pkt 1 u.p.b.), natomiast złożenie wniosku wdraża procedurę legalizacyjną.
W analizowanej sprawie postanowieniem z 12.09.2024 r. (nr 87/2024) wydanym na postawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i 5 u.p.b. PINB w Lwówku Śląskim nakazał wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie kontenerowego budynku gospodarczego (oznaczonego nr [..] na mapie sytuacyjno-poglądowej, załączonej do protokołu kontroli z 22.05.2024 r.) na działce nr [...] w miejscowości C. Jednocześnie w postanowieniu tym organ pouczył stronę o możliwości złożenia w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia wniosku o legalizację wybudowanego budynku gospodarczego.
Zauważyć należy, że rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. jest prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja, okoliczność ta przesądza bowiem o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Postępowanie legalizacyjne może dotyczyć jedynie takiego obiektu na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Przypomnieć zatem trzeba, że organy zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako kontenerowy budynek gospodarczy o powierzchni nieprzekraczającej 35 m² (powierzchnia zabudowy wynosi 14,90 m²). Jednocześnie ustalono, że na działce nr [...], której powierzchnia wynosi [...] m² znajdują się jeszcze cztery inne obiekty o tym samym przeznaczeniu. Ponadto ustalono, że odległość kontenerowego budynku gospodarczego zwróconego ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych do granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [...] wynosi 89 cm.
W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów nadzoru budowlanego w kwestii naruszenia przez skarżącego przy sytuowaniu spornego budynku gospodarczego warunków określonych w § 12 rozporządzenia Ministra infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 12 ust. 1 tego aktu, jeżeli z przepisów § 13, § 19, § 23, § 36, § 40, § 60 i § 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy tej działki nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien lub drzwi w stronę tej granicy. Z kolei zgodnie z ustępem 2 dopuszcza się sytuowanie budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę granicy sąsiedniej działki w odległości nie mniejszej niż 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy samej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość. Ponadto na podstawie ust. 4 rozporządzenia w przypadku zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej, uwzględniając przepisy odrębne oraz przepisy § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273, dopuszcza się: 1) budowę budynku ścianą bez okien i drzwi bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości 16 m lub mniejszej; 2) nadbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy tej działki budowlanej, o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy, nie może być okien i drzwi; 3) budowę budynku gospodarczego lub garażu o długości nie większej niż 6,5 m i wysokości nie większej niż 3 m bezpośrednio przy granicy działki budowlanej lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez okien i drzwi.
W przypadku spornego budynku gospodarczego jest bezspornym, że nie jest on położony w granicach działki ani we wskazanym wyżej oddaleniu od tej granicy. Odległość ta wynosi 89 cm. W takim przypadku, biorąc pod uwagę treść § 12 ust. 5 rozporządzenia, zgodnie z którym usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 (u.p.b.), co skutkuje koniecznością uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, zamiast przy zachowaniu normatywów odległościowych wymogu poprzedzenia budowy jedynie zgłoszeniem o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14 u.p.b. Możliwość uzyskania odstępstwa od wymagań techniczno-budowlanych, o których mowa w § 12 tego rozporządzenia istnieje bowiem wyłącznie w ramach postępowania kończącej się uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Co istotne w świetle zarzutów skargi, konieczność zachowania wskazanych normatywów odległościowych i tym samym, w przypadku braku ich spełnienia, obowiązek poprzedzenia budowy stosownym odstępstwem uzyskiwanym w ramach postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, nie została wyłączona również w przypadku realizacji zabudowy o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.b. Zgodnie z tym przepisem: "Nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: 1) obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: a parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m". Z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego, możliwość skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w tym przepisie, nie zwalania inwestora od konieczności dochowania powszechnie obowiązujących przepisów dotyczących minimalnych odległości obiektów od granic sąsiedzkich. Jednocześnie w świetle przedłożonych przez skarżącego dokumentów Sąd nie kwestionuje możliwości wykorzystania tego budynku na cele produkcji rolnej w ramach zabudowy zagrodowej na istniejącej działce siedliskowej, aczkolwiek należy zauważyć, że w trakcie czynności oględzin skarżący nie powołał się na powyższą okoliczność, oświadczając jedynie, że będzie on pełnił funkcję gospodarczo-magazynową. Stwierdzić zatem należy, że podnoszona przez skarżącego możliwość dotycząca przeznaczenia spornego obiektu budowlanego pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowo dokonanej w sprawie kwalifikacji spornego obiektu jako wymagającego pozwolenia na budowę.
Sąd nie znalazł także podstaw do przyjęcia aby argumentacja skarżącego podważała pozostałe ustalenia i oceny prawe orzekających w sprawie organów. Zgodzić się należy ze skarżącym w tym, że immanentną cechą obiektów kontenerowych jest to, że konstruowane są w taki sposób, by łatwo można je było przenosić z jednego miejsca na inne. Z samego wstępnego założenia czynionego przy tworzeniu kontenera wynika, że ma on być ustawiany w określonej lokalizacji "tymczasowo" odpowiednio do potrzeb podmiotu, który z niego korzysta, a następnie przestawiany w inne miejsce. Inaczej jest jednak w sytuacji, gdy kontenery, np. typu budowlanego, tak jak w kontrolowanej sprawie, po ich modyfikacjach i przeróbkach, ustawiane są w celu dłuższego wykorzystywania w danym miejscu, np. na potrzeby magazynowe inwestora. Taki "unieruchomiony" kontener podlega reglamentacji prawa budowlanego z następujących powodów. Przede wszystkim Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, jakoby sporny obiekt budowlany nie był trwale związany z gruntem, a w konsekwencji – nie był "budynkiem" w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.p.b. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – "dla przyjęcia, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Nie decydują w związku z tym parametry techniczne takiego obiektu a trwałość połączenia z gruntem musi być oceniana jako kwestia faktu (...). Połączenie musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, że pozwala na pobyt ludzi. Nie muszą to być więc fundamenty, które niezbędne są do tego aby obiekt budowlany został zakwalifikowany jako budynek gospodarczy (art. 3 pkt 2 u.p.b.). O tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce bez zniszczenia bądź uszkodzenia, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem" (zob. wyrok NSA z 19.12.2024 r., sygn. akt II OSK 610/22, z 27.05.2015 r., sygn.. akt II OSK 284/14, z 06.06.2017 r., sygn. akt II OSK 2477/15 i z 05.10.2023 r., sygn. akt II OSK 21/21). Trwałość związania obiektu z gruntem nie musi zatem oznaczać stałości przytwierdzenia. Takiemu rozumieniu tego pojęcia nie przeczy również możliwość jego demontażu czy przeniesienia za pomocą urządzeń mechanicznych. Jest to bowiem tylko okoliczność mogąca przesądzać o tymczasowości takiego obiektu, ale nie o trwałości jego związania z gruntem. Trwałe związanie z gruntem obiektu budowlanego jest zatem kategorią obiektywną. Nie ulega wątpliwości, że sporny obiekt o wymiarach 6,08 m x 2,45 m, w którym przechowywane są m.in. urządzenia i narzędzia oraz pasze dla kur, wykorzystywane w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym, opiera się siłom przyrody, a więc jest trwale związany z gruntem, o czym świadczy już jego wielkość i powierzchnia. Zatem, spełniając zarazem pozostałe wymogi określone w art. 3 pkt 2 u.p.b., jest on "budynkiem" w rozumieniu tego przepisu.
Za całkowicie chybiony należy także uznać zarzut skarżącego, który twierdzi, że spornemu obiektowi ze względu na jego konstrukcję (składającą się z lekkich ścian stalowych posadowionych na podkładach kolejowych i betonowych płytach), bliżej jest do tymczasowego obiektu budowlanego. Po pierwsze należy wskazać, że taki tymczasowy obiekt, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b. wymagał zgłoszenia, którego skarżący niewątpliwe nie posiada. Po drugie, tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b., jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 7 u.p.b., to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyroki NSA z 31.08.2017 r., sygn. akt II OSK 3053/15 oraz 26.04.2023 r., sygn. akt II OSK 1462/20). W końcu należy zauważyć, że skarżący z jednej strony twierdzi, że spornemu obiektowi bliżej do tymczasowego obiektu budowlanego niż do kontenerowego budynku gospodarczego, jak przyjęły to organy nadzoru budowlanego, ale jednocześnie powołuje się on na przepis art. 29 ust. 2 pkt 1 u.p.b., który to przepis wprost odnosi się do obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, którymi są właśnie parterowe budynki gospodarcze.
Ponadto dokonując oceny legalności wydanych w sprawie decyzji Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie ich wydania, nie zaś okoliczności, które miały miejsce później, w tym usunięcia dwóch z czterech obiektów, które znajdowały się na działce nr [...].
Dalej należy zauważyć, że postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 49e pkt 1 u.p.b. stanowi konsekwencję niezłożenia w określonym terminie wniosku o legalizację obiektu budowlanego. W badanej sprawie nie jest sporne, że w postanowieniu PINB z 12.09.2024 r. skarżący została poinformowany o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego. Nie budzi wątpliwości, że nie składając takiego wniosku z możliwości tej skarżący nie skorzystał. W tej sytuacji, kierując się treścią art. 49e pkt 1 u.p.b. organ miał obowiązek nałożyć obowiązek rozbiórki danego obiektu budowlanego. Decyzja wydana na podstawie wskazanego powyżej przepisu ma charakter związany, co oznacza że w wypadku ziszczenia się określonego warunku organ ma obowiązek wydania decyzji o ustalonej treści.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przedmiotem niniejszego postępowania była wyłącznie ocena tego, czy skarżący złożył w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego wniosek o legalizację, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postepowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 48a i 48b u.p.b. oraz art. 49 ust. 1-4 u.p.b., legalizując nielegalnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec braku wniosku o legalizację, pomimo poinformowania skarżącego o takiej możliwości, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był prawnie do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Zauważyć przy tym należy, że złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (co w niniejszej sprawie wystąpiło z uwagi na treść postanowienia PINB) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki. Dlatego też argumentacja podniesiona w skardze nie mogła odnieść skutku procesowego w niniejszej sprawie.
W świetle powyższych ustaleń Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego rzetelnie zgromadziły i przeanalizowały materiał dowodowy, a następnie wyprowadziły z niego logiczne i prawidłowe wnioski. Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 80, art. 107 § 3 czy art. 7 k.p.a. są nieuzasadnione. Organy wzięły też pod uwagę wszystkie istotne okoliczności, w tym argumenty skarżącego. W konsekwencji organy prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowy obiekt jako samowolę budowlaną i słusznie zastosowały procedurę z art. 48 i nast. u.p.b., zakończoną wydaniem decyzji na podstawie art. 49e pkt 1 u.p.b.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło