II SA/Wr 248/05

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. , M., M. i J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [..] w przedmiocie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r. Sąd odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 18 września 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wnioskodawców wniesione na ww. postanowienie (sygn. akt II OZ 932/08) wskazując w uzasadnieniu, że przedstawiona przez skarżących ich sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyjęcia, że nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania. W dniu 3 lutego 2009 r. wnioskodawcy złożyli na urzędowym formularzu nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia adwokata i wskazując w uzasadnieniu, że łączny ich dochód wynosi 2.195 zł. W piśmie z dnia 24 lutego 2008 r. wnioskodawcy oświadczyli, że podtrzymują swój wniosek. Poinformowali, że na energię elektryczną wydatkują 100-200 zł, na gaz- 50 zł, a z leków kupują tylko te niezbędne do ratowania życia. Dodali, że na dotychczasowe koszty postępowań ich syn dla nich musiał zaciągnąć kredyt w wysokości 20.000 zł. Wyjaśnili, że każdego dnia wysyłają ponad pięć listów do Sądu, a koszt każdego z nich to 10 zł, czyli na ten cel wydatkują 1.000 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja materialna skarżących. To na wnioskodawcy ciążył obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności i wykazania, że te zmienione okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony. Z treści wniosku wynika, iż skarżący nie mają obecnie nikogo na utrzymaniu, uzyskiwany przez nich dochód miesięczny netto wynosi 2.195 zł, a jedyne wskazywane stałe wydatki: opłata za energię elektryczną, gaz i leki to koszt ok. 200-300 zł. W ocenie Sądu osiągane przez wnioskodawców ich miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ww. wydatki, jak i koszty postępowania. Zaznaczyć należy, iż skarżący nie udokumentowali wysokości wydatków (m.in. wyżej wymienionych) swojej rodziny; nie przedłożyli aktualnego zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach (złożone do akt "odcinki" emerytur dotyczą września i listopada 2008 r.); nie wykazali wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia i jego wysokości; nie udowodnili również dlaczego nie mogą sfinansować przedmiotowej kosztów ze źródła (kredytu), z którego czerpali (i czerpią) środki na pokrycie kosztów w tym i w innych postępowaniach jakie prowadzą przed tut. Sądem; nie udokumentowali, że w ciągu miesiąca na korespondencję z Sądem wydatkuje kwotę 1.000 zł (w ocenie Sądu niewiarygodny jest podawany przez nich fakt, że na opłatę za jeden list do Sądu wydatkują kwotę 10 zł, nadto- z akt sprawy wynika, że większość swoich pism procesowych skarżący składają do akt osobiście w biurze podawczym Sądu). Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania oraz z którego dotychczas pokrywali koszty sądowe w tej i w innych sprawach (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny np. syna czy pożyczka od osób trzecich). Istotny jest również fakt, iż syn i córka skarżących są osobami współskarżącymi, na których solidarnie ze skarżącymi ciąży obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Pamiętać należy, że uiszczenie kosztów postępowania przez jednego ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych. Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w wielu innych sprawach sytuację rodziny skarżącej (zob. sygn. akt II OZ 562/08, II OZ 635/08, II OZ 583/08) uznawał również, iż ich sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec nich instytucji prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.