II SA/Wr 373/24

WyrokWSA we Wrocławiu2025-03-04

Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Olga Białek, Marta Pawłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego, jeśli opuszczenie tego miejsca nastąpiło na skutek działań organów państwa (np. czynności komorniczych), a nie z własnej woli, ale późniejsze zdarzenia uniemożliwiły powrót do lokalu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i orzekły o wymeldowaniu skarżącej. Nawet jeśli pierwotne opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, późniejsze zdarzenia prawne (przekazanie nieruchomości syndykowi przez komornika) obiektywnie uniemożliwiły powrót do lokalu, co stanowiło rozstrzygającą przesłankę do wymeldowania. Ewidencja ludności ma charakter porządkowy i nie rozstrzyga uprawnień do lokalu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania W. Ś. z miejsca pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożył syndyk masy upadłości, twierdząc, że skarżąca nigdy nie zamieszkiwała w lokalu, a zameldowanie miało charakter pozorny. Lokal był w budowie i uległ zalaniu, co uniemożliwiło zamieszkiwanie. W dniu 28 maja 2021 r. komornik sądowy wydał nieruchomość syndykowi. Skarżąca, reprezentowana przez opiekuna prawnego, kwestionowała wymeldowanie, podnosząc m.in. kwestie sporów cywilnych dotyczących nieruchomości i konieczność zawieszenia postępowania. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o wymeldowaniu, uznając, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny, zwłaszcza w kontekście późniejszego przekazania nieruchomości syndykowi.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Grzegorz Dubaniowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi W. Ś. reprezentowanej przez opiekuna prawnego K. C. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 marca 2024 r., nr SOC-OP.621.1.11.2024.DT w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 6 marca 2024 r. Wojewoda Dolnośląski po rozpoznaniu odwołania K. C. – opiekuna prawnego W. Ś. (dalej jako skarżącą), od decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 29 grudnia 2023 r. orzekającej o wmeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ulicy [...] we W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 28 lipca 2023 r Z. S.A. jako syndyk masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej wystąpił do Prezydenta Wrocławia o wymeldowanie W. Ś. z lokalu położonego przy ulicy [...] we W. We wniosku wskazano, że skarżąca nigdy tam nie zamieszkiwała, a zameldowanie miało charakter pozorny, mający na celu utrudnienie działań egzekucyjnych syndykowi. Wskazano też, że w dniu 28 maja 2021 r. komornik podjął czynności egzekucyjne polegające na wydaniu uprawnionemu wierzycielowi nieruchomości, zgodnie z tytułem wykonawczym. Z załączonych do wniosku dokumentów, w tym wyroków sądowych, protokołu czynności komorniczej oraz pisma agencji detektywistycznych i kopii dziennika budowy wynika, że budynek położony przy [...] jest budynkiem jednorodzinnym w budowie. Skarżąca zameldowana jest w nim na pobyt stały od dnia 27 lipca 2018 r. Z wpisów w dzienniku budowy wynika, że od dnia 20 grudnia 2017 r. budynek częściowo nadawał się do użytkowania, od dnia 30 marca 2019 r. jest częściowo użytkowany. Wynika z nich również, że w dniu 25 listopada 2019 r. doszło do awarii instalacji wod – kan, która spowodowała całkowite zniszczenie parteru budynku i uniemożliwiła dalsze z niego korzystanie. Pismem z dnia 2 sierpnia 2023 r. Prezydent Wrocławia wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r. opiekun prawna skarżącej wniosła o zawieszenie postępowania, z uwagi na konieczność uzyskania zezwolenia sądu rodzinnego na prowadzenie postępowania z udziałem skarżącej. Dodatkowo podniosła, że postępowanie nie powinno się zakończyć wydaniem decyzji, przed zakończeniem sporu toczącego się pomiędzy wnioskodawcą a skarżącą o zwrot nakładów poniesionych na sporną nieruchomość. Postanowieniem z dnia 20 września 2023 r. Prezydent Wrocławia odmówił zawieszenia postepowania w sprawie. Po otrzymaniu od organu zawiadomienia o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, opiekun prawna skarżącej złożyła oświadczenie, że miejsca zameldowania na pobyt stały skarżącej jest miejscem zamieszkania i wniosła w związku z tym o wydanie decyzji odmawiającej jej wymeldowania. Ponownie wniosła o zawieszenie postępowania, tym razem do czasu zakończenia sporu sądowego o wyłączenie spornej nieruchomości z masy upadłości oraz sprawy o zasiedzenie przez skarżącą nieruchomości. Dodatkowo podniosła, że skarżąca zamieszkiwała w lokalu w dacie podejmowania opisanych we wniosku czynności komorniczych i wskazała, że komornik sądowy dysponował tytułem wykonawczym jedynie do wydania nieruchomości, a nie do jej opróżnienia. Wyjaśniła również, że uczestniczyła w czynnościach komorniczych w dniu 28 maja 2021 r. Opiekun prawna podniosła również, że skarżąca jest osobą starszą, schorowaną i wymaga pomocy i opieki osób najbliższych. Decyzja z dnia 29 grudnia 2023 r. Prezydent Wrocławia orzekł o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego, wskazując w uzasadnieniu, że nie ma wątpliwości, że skarżąca co najmniej od maja 2021 r. nie zamieszkuje w spornym lokalu, a zatem utrzymywanie zameldowania jej tam, stanowiłoby fikcję meldunkową. Odwołanie od tej decyzji wniosła opiekunka prawna skarżącej, podtrzymując stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną Wojewoda Dolnośląski w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Natomiast w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego należy dokonać oceny stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania decyzji. Organy administracji publicznej podczas postępowania o wymeldowanie biorą pod uwagę kwestię, czy osoba opuściła miejsce stałego zameldowania i czy opuszczenie to ma charakter trwały i było dobrowolne. Wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem faktu, że osoba nie mieszka w lokalu, w którym jest zameldowana. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W doktrynie jednolicie wskazuje się, że powyższa definicja zakłada istnienie dwóch elementów: zewnętrznego, czyli fizycznego zamieszkiwana w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, oraz wewnętrznego, czyli zamiaru stałego tam przebywania, przy czym zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności zachowania danej osoby odnoszących się do kwestii związanych z danym miejscem. Wojewoda Dolnośląski wymienił w uzasadnieniu decyzji wszystkie zgromadzone przez organ pierwszej instancji dowody i podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy spowodował, że organ odwoławczy rozważał, czy przedmiotem sprawy nie powinno być w istocie anulowanie czynności materialno – technicznej zameldowania skarżącej na pobyt stały, z uwagi na fakt, że nigdy w tym miejscu nie zamieszkiwała. W tym kontekście Wojewoda Dolnośląski wskazał, że czym innym jest wymeldowanie osoby, a czym innym uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na przyjęciu i zarejestrowaniu zgłoszenia pobytu osoby w danym lokalu. Wymeldowanie osoby nastąpić może bowiem jedynie w sytuacji, gdy osoba zamieszkiwała i była zameldowana w lokalu, a następnie opuściła ten lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się - i do takiego przypadku odnosi się art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Natomiast w sytuacji, gdy organ ustali, że osoba zameldowana w danym lokalu nie zamieszkiwała w nim w dacie dokonywania zameldowania ani nie zamieszkała w nim później z zamiarem pobytu w tym lokalu, wówczas organ winien uchylić czynność zameldowania osoby w lokalu z powodu fikcyjności tej czynności zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Wnioskodawczyni oświadczyła we wniosku, że zameldowanie W. Ś. w przedmiotowym lokalu miało charakter fikcyjny i jego wyłącznym celem było uniemożliwienie syndykowi odzyskanie nieruchomości, a także, że w jej ocenie W. Ś. nigdy nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Jako argumenty przemawiające za takim właśnie stanem rzeczy wskazała ustalenia agencji detektywistycznej oraz treść protokołu z czynności komorniczych. Natomiast opiekun prawny skarżącej konsekwentnie twierdziła, że w dacie dokonywania czynności komorniczych zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu i że w tym czasie w lokalu tym trwał remont, który jako przemijająca przeszkoda nie wyłącza faktu zamieszkiwania. Odnosząc się do powyższego, organ meldunkowy stwierdził, że z dziennika budowy dołączonego do akt sprawy wynika, że we wpisie z dnia 20 grudnia 2017 r. stwierdzono, iż część budynku na piętrze nadaje się do eksploatacji, następnie we wpisie z dnia 30 marca 2019 r. stwierdzono, że budynek jest częściowo użytkowany, natomiast we wpisie z dnia 25 listopada 2019 r. stwierdzono, że obiekt został całkowicie zalany wodą z sieci, nastąpiło uszkodzenie posadzek oraz stropów i w związku z tym zdecydowano o całkowitym usunięciu posadzek na piętrzę i parterze oraz skuto częściowo tynki. Organ wskazał przy tym, że zarówno ustalenia agencji detektywistycznej, jak i czynności przeprowadzone przez komornika nastąpiły w czasie, gdy w przedmiotowym lokalu na skutek zalania wodą prowadzony był remont i lokal ten nie był czasowo zamieszkiwany. Jak wynika z treści protokołu z czynności komornika oraz z treści wniosku, brak w nim było podłóg i instalacji sanitarnych, ale stan taki wynikał z wcześniejszego zalania budynku. Jednocześnie z protokołu z czynności komornika wynika, że obecny podczas tych czynności R. S. oświadczył, że w przedmiotowym lokalu doszło do bardzo rozległej awarii wodnej, co doprowadziło do konieczności kapitalnego remontu budynku, aktualnie budynek znajduje się w toku prac remontowych i dlatego jest on fizycznie niezamieszkały. Należy zatem uznać, że opisana sytuacja w żaden sposób nie świadczy o niezamieszkiwaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu przed zalaniem go wodą. Odnośnie do wniosków dowodowych składanych przez strony postępowania, a nie uwzględnionych przez organ pierwszej instancji, Wojewodowa podniósł, że obie strony wnosiły o dokonanie oględzin nieruchomości, tymczasem w ocenie organu odwoławczego, dowód taki nie byłby przydatny dla podjęcia decyzji w sprawie. Wojewoda wskazał, że aktualny stan budynku nie może świadczyć o jego stanie z 2021 r., a tym bardziej o jego stanie przed zalaniem wodą. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy postanowił rozstrzygnąć wątpliwości co do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu po dokonaniu czynności zameldowania na korzyść skarżącej i uznał, że opuściła ona przedmiotowy lokal na czas remontu, a następnie, na skutek wydania tego lokalu syndykowi przez komornika sądowego, nie ma ona dostępu do przedmiotowego lokalu i została zameldowana na pobyt czasowy w innym lokalu. Zatem zasadne jest uznanie, że przedmiotem postępowania jest kwestia wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu. Wobec potwierdzonego podczas postępowania faktu opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącą, istotą sporu w niniejszej sprawie było ustalenie charakteru opuszczenia tego lokalu, tj. czy było to opuszczenie trwałe i dobrowolne. W tym kontekście organ – powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne - wskazał, że opuszczenie miejsca stałego pobytu co do zasady musi mieć charakter dobrowolny, jednak jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Wykonanie orzeczenia eksmisyjnego przez komornika stanowi wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu opuszczenia lokalu wydanego w związku z prawomocnym ustaleniem przez sąd powszechny, że osoba objęta eksmisją nie ma tytułu do przebywania w nim, co zastępuje dobrowolne opuszczenie lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, że o ile opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu na czas remontu nie było dobrowolne, to już późniejsze opuszczenie przez nią tego lokalu na skutek czynności komornika jest równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu, nastąpiło ono bowiem na skutek zgodnych z prawem działań organów państwa. Najpierw Sąd Rejonowy dla W. – F. we W. postanowieniem z dnia 4 grudnia 2020 r. (wraz z klauzulą wykonalności) orzekł o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości syndykowi masy upadłości P. S.A. w upadłości likwidacyjnej, a następnie w dniu 28 maja 2021 r. Komornik Sądowy dla W.-K. we W. wydał tę nieruchomość syndykowi. Zatem mając powyższe na uwadze, uznał, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie, na skutek zgodnych z prawem, władczych działań organów państwa. Odnosząc się natomiast do podniesionych w odwołaniu zarzutów wobec czynności komornika, którego działania doprowadziły do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez skarżącą, organ odwoławczy stanowczo wskazał, że organy administracji nie mają kompetencji do oceny działań komorników sądowych. Jednocześnie z akt niniejszej sprawy nie wynika, żeby odwołująca się złożyła skargę na działania komornika i żeby uzyskała korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w tej sprawie. Rozpatrując kwestię trwałości opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania, organ odwoławczy podkreślił, że przepisy prawa nie wskazują żadnego konkretnego okresu czasu, po upływie którego, należałoby uznać, że opuszczenie lokalu ma taki charakter. Ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że przedmiotowy lokal nie jest miejscem, w którym koncentruje ona swoje sprawy życiowe. Od momentu opuszczenia przedmiotowego lokalu strona nie wykonuje w nim żadnej czynności właściwej dla miejsca pobytu stałego. Okoliczności opuszczenia przez stronę przedmiotowego lokalu na skutek wydania tego lokalu syndykowi przez komornika sądowego wskazują również, że było ono trwałe. W lokalu tym zostały wymienione zamki w drzwiach i klucze zostały przekazane syndykowi, wobec czego skarżąca nie ma dostępu do tego lokalu i musiała przenieść centrum swoich spraw życiowych do innego miejsca. Są to okoliczności obiektywne i niezależne od jej woli. Zerwane zostały wszelkie obiektywne więzi łączące skarżącą z miejscem stałego zameldowania i opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu ma charakter trwały. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że zameldowanie osoby na pobyt czasowy w innym lokalu nie stanowi przeszkody do prowadzenia przez organ administracji postępowania o wymeldowanie tej osoby z miejsca pobytu stałego i orzeczenia o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego. Zwłaszcza dotyczy to sytuacji - takiej jak w niniejszej sprawie - kiedy faktycznie strona koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, opuściła ona przedmiotowy lokal na skutek czynności przeprowadzonych przez komornika, a jako datę upływu deklarowanego terminu pobytu czasowego w innym lokalu wskazała dzień 31 grudnia 2031 r. Długotrwałość oraz zamiar koncentrowania spraw życiowych przez skarżącą poza miejscem stałego zameldowania świadczy zatem o tym, że jej centrum spraw życiowych zostało trwale przeniesione do innego lokalu. Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania, w tym nieuwzględnienia wniosku o zwieszenie postępowania, Wojewoda Dolnośląski podniósł, że kwestia zasiedzenia nieruchomości czy rozliczenia nakładów na nią poniesionych, nie ma istotnego znaczenia w postępowaniu o wymeldowanie, ponieważ ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu ani tym samym prawa do przebywania w nim. Ponadto wyjaśnił, że w postępowaniach meldunkowych nie ma znaczenia, czy osoba, wobec której toczy się postępowanie o wymeldowanie, ma tytuł prawny do lokalu czy też nie, co oznacza, że również osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu może zostać wymeldowana, jeżeli postępowanie administracyjne wykaże, że nie mieszka on w lokalu, w którym jest zameldowany. Wojewoda wskazał, że podnoszone przez skarżąca kwestie nie miały żadnego wpływu na bieg postepowania w niniejszej sprawie, stad nie mogły stanowić przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania. Przyznał, że organ pierwszej instancji, powinien był orzec w przedmiocie złożonego wniosku o zawieszenie postępowania, przed wydaniem decyzji w sprawie, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter wyłącznie ewidencyjny, porządkowy i nie rozstrzyga kwestii dotyczących uprawnień do lokalu, jak również spraw finansowych czy majątkowych. Kwestie te mogą być rozstrzygane przez właściwy sąd. Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka opiekunki prawnej skarżącej, na okoliczność wykazania miejsca zamieszkania skarżącej, organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu o wymeldowanie ustaleniu podlega kwestia niezamieszkiwania w miejscu zameldowania, a nie faktyczne miejsce zamieszkiwania, jeżeli nie jest ono miejscem stałego pobytu. Stąd dowód ten nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Dodatkowo opiekunka prawna strony składała obszerne pisma w sprawie oraz złożyła zaświadczenie z systemu PESEL, na okoliczność wskazania, że skarżąca zameldowana jest na pobyt czasowy w lokalu przy ulicy [...] we W. od dnia 16 września 2021 r. do dnia 31 grudnia 2031 r., zatem miejsce aktualnego zamieszkiwania skarżącej było bezsporne. Organ odwoławczy podkreślił w końcowej części decyzji, że wobec ustalenia w postępowaniu bez żadnych wątpliwości, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego i nie ma woli ani możliwości aby tam powrócić, decyzja o jej wymeldowaniu została podjęta prawidłowo. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżąca, reprezentowana przez opiekunkę prawną, wniosła skargę do tutejszego Sądu, domagając się jego uchylenia. Decyzji zarzucono naruszenie prawa procesowego tj: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu, a następnie utrzymaniu jej w mocy, bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, nieuwzględnieniu wyjaśnień składanych przez odwołującego się w zakresie zapoznania się z aktami postępowań sądowych, przesłuchania świadka, czy też dokonania oględzin przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji nieustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z rzeczywistością; 2. art. 80 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7 a k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób dowolny a nie swobodny, dokonanie dowolnej oceny okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie pominięcia i nieuwzględnienia faktu zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu skarżącej, oparcia się wyłącznie na dokumentach wytworzonych przez komornika sądowego i nie poczynienie w tym zakresie własnych ustaleń; 3. naruszenie art. 81 a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy istnieją niedające się rozstrzygnąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, w szczególności w odniesieniu do faktu samoistnego posiadania nieruchomości położonej przy ulicy [...] we W. przez skarżącą i złożonego w związku z tym wniosku o stwierdzenie zasiedzenia tej nieruchomości oraz pominięciu okoliczności podnoszonych przez odwołującą się, a także niezłożeniu zeznań przez zawnioskowanych świadków, tj. opiekunki prawnej skarżącej, a w konsekwencji istnieniu niedających się usunąć wątpliwości, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony; 4. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania prowadzonego przed organami meldunkowymi do czasu zakończenia wskazanych postępowań sądowych, które stanowiły zagadnienie wstępne w niniejszym postępowaniu. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu podczas gdy w sprawie nie wystąpiły ku temu przesłanki, zwłaszcza w świetle okoliczności faktycznych pominiętych w poczynionych przez organ ustaleniach, do wydania decyzji wymeldowującej skarżącą. W uzasadnieniu skargi powielono zarzuty odwołania podnosząc, że postępowanie administracyjne powinno było zostać zawieszone, albowiem każda ze sprawy cywilnych wskazywana przez stronę, miała charakter zagadnienia wstępnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie co do tego, czy skarżąca opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały nie dopełniając obowiązku wymeldowania się, co stanowiłoby przesłankę do orzeczenia o takim wymeldowaniu z urzędu. Materialnoprawną podstawą podjętego przez Wojewodę Dolnośląskiego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.) - dalej jako "u.e.l.", a konkretnie przepisy rozdziału 4 ustawy (art. 24 – 39) regulujące zasady wykonywania obowiązku meldunkowego. Z przepisów tych wynika, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 24 ust.1 u.e.l.). Obowiązek meldunkowy polega m.in. na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust.2 u.e.l.). Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała (art.28 ust.4 u.e.l.). Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, obowiązany jest wymeldować się (art.33 ust.1 u.e.l.). Organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się (art.35 u.e.l.). Dalej wyjaśnić należy, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010r., sygn. akt II OSK 851/09). Istotą poglądu wskazującego na konieczność badania przesłanki dobrowolności jest bowiem zagwarantowanie, aby nie odchodziło do wymeldowania osób, które nie miały zamiaru opuszczać miejsca dotychczasowego pobytu, a którym wbrew ich woli uniemożliwiono do niego dostęp lub które wbrew ich woli przymuszono do opuszczenia lokalu. W świetle przedstawionych unormowań niewątpliwym jest, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest wyjaśnienie nie tylko, czy osoba wymeldowana przebywa w danym miejscu ale także - jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały i było dobrowolne. Przesłanka dobrowolności opuszczenia lokalu występuje wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym w którym miała zorganizowane centrum życiowe a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby (por. np. NSA w wyroku z dnia 16 czerwca 2020 r. II OSK 32/19, CBOSA). Jak słusznie zauważa organ odwoławczy, w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że o dobrowolności opuszczenia lokalu decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, niewywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. W sytuacji gdy dana osoba opuściła lokal w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego (bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. przez wymianę zamków w drzwiach) to nie można uznać tego za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego (por. NSA w wyroku z dnia 13 marca 2018 r. II OSK 2189/17, z dnia 30 grudnia 2017 r. II OSK 720/17, CBOSA). Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 5 października 2022 r. II OSK 3185/19 (CBOSA), pogląd ten stanowi przejaw realizacji jednej z powszechnie przyjętych w demokratycznych porządkach prawnych zasady prawa polegającej na założeniu, że strona nie może czerpać korzyści z własnego bezprawia (ex iniuria ius non oritur ). W tego typu sprawach istotną okolicznością wymagającą ustalenia jest zatem istnienie po stronie osoby której wniosek o wymeldowanie dotyczy zamiaru opuszczenia lokalu. Celem prowadzonego postępowania winno być udowodnienie, że okoliczności sprawy wskazują na istnienie po stronie takiej osoby zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że prawidłowo organy meldunkowe ustaliły stan faktyczny sprawy i uznały, że przesłanki wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego zostały spełnione. W ocenie Sądu nie ma w sprawie wątpliwości, że skarżąca w miejscu pobytu nie zamieszkuje. Wskazuje na to zarówno stan nieruchomości, która jest nadal w trakcie budowy, nie ma w niej doprowadzonych mediów, ogrzewania, kanalizacji, ale nade wszystko okoliczności przyznane przez same strony, potwierdzone dokumentami urzędowymi. W dnu 28 maja 2021 r. Komornik Sądowy, działając na podstawie tytułu wykonawczego, postanowienia Sądu Rejonowego dla W. F. [...] z dnia 4 grudnia 2020 r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla W. – F. [...] z dnia 12 maja 20231 r., wydał nieruchomość w stanie niezamieszkałym, syndykowi masy upadłości. Okoliczności tej nie zaprzecza również sama skarżąca, potwierdzając, że opuściła przedmiotowy lokal jeszcze przez czynnościami komorniczymi, z powodu awarii uniemożliwiającej dalsze zamieszkiwanie w lokalu i przebywa w miejscu zameldowania na pobyt czasowy, w lokalu przy ulicy [...] we W. W aktach sprawy znajduje się zarówno tytuł wykonawczy, na podstawie którego Komornik Sądowy dokonał opróżnienia i wydania nieruchomości, jak i protokół czynności komorniczych potwierdzające te okoliczności. Co najważniejsze jednak, okoliczność ta nie była sporna. Z tego powodu jako prawidłowe Sąd ocenił postępowanie organów zmierzające do oceny charakteru opuszczenia miejsca zameldowania przez skarżącą oraz ewentualnej woli i możliwości powrotu do niego. W ocenie Sądu, prawidłowo organy obu instancji dokonały tej oceny, stwierdzając, że o ile nawet przyjąć, że opuszczenie miejsca zameldowania nie było podyktowane wolą strony, a nastąpiło z przyczyn obiektywnych, uniemożliwiających dalsze zamieszkiwanie w nim, to jednak koleje zdarzenia prawne spowodowały, że obiektywnie przestała istnieć możliwość powrotu do przedmiotowego lokalu i było to rozstrzygające dla podjęcia decyzji uwzględniającej wniosek o wymeldowanie skarżącej. Organy administracji przeprowadziły wystarczające postępowanie wyjaśniające, w oparciu o które ustalono istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy i niebudzące wątpliwości okoliczności faktyczne. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z przeprowadzoną oceną dowodów i dokonanymi ustaleniami faktycznymi nie oznacza, że doszło w tym względzie do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się do zarzutów procesowych w zakresie w jakim zarzucają bezpodstawną odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych składanych przez stronę Sąd wskazuje, że nie zasługują one na akceptację. Strona wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadka opiekunki prawnej, ale na okoliczności, które nie wymagały dowodzenia. Według treści wniosku zmierzał on wykazania miejsca gdzie skarżąca obecnie zamieszkuje oraz do wyjaśnienia czy skarżąca zamierza do miejsca stałego pobytu powrócić. Tymczasem fakt zamieszkiwania przez stronę w lokalu przy ulicy [...] był nie tylko przez nią przyznany, ale także potwierdzony dokumentem – zaświadczeniem z rejestru PESEL o miejscu zameldowania na pobyt czasowy. Okoliczność ta nie wymagała dodatkowego dowodzenia. Organ prawidłowo również nie przeprowadził dowodów na okoliczność zbadania woli powrotu strony do lokalu przy ulicy [...], albowiem wobec jasnej deklaracji aktualnego właściciela, należało przyjąć, że skarżąca nie zamieszka w nim ponownie. Wskazać również należy, że składane wnioski o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowań cywilnych pomiędzy skarżąca a syndykiem nie zasługiwały na uwzględnienie. Żadne ze wsadzanych postępowań nie miało bowiem wpływu na miejsce faktycznego pobytu skarżącej, a tylko tego dotyczą wpisy w ewidencji ludności. Rozliczenia prawnorzeczowe czy cywilne, nie mają dla danych ewidencyjnych znaczenia. W przypadku gdyby postępowania skończyły się w sposób korzystny dla skarżącej i odzyskałaby ona możliwość zamieszkania w lokalu, spełnione zostaną przesłanki do powtórnego zameldowania w nim. W podobny sposób należy odnieść się do zarzutu prawidłowości czy też nieprawidłowości wykonania czynności zabezpieczających przez Komornika Sądowego. Ani organy administracji meldunkowej, ani sąd administracyjny nie mają kompetencji do rozstrzygania takich kwestii. Dodatkowo, pozostają one bez wpływu na zasadność wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Należy również stanowczo podnieść, że zgromadzony materiał dowodowy, pomimo że pochodzący od stron, był wystarczający dla ustalenia stanu faktycznego i podjęcia rozstrzygnięcia. Organy nie mają obowiązku poszukiwania nowych dowodów i akceptacji wszystkich wniosków dowodowych, w sytuacji gdy stan faktyczny został ustalony na podstawie materiału już zgromadzonego. . Sąd zauważa, tak jak uczynił do organ odwoławczy, że uchybieniem organu pierwszej instancji był brak formalnego rozstrzygnięcia o ponownym wniosku o zawieszenie postępowania, zgłoszonym w piśmie z dnia 23 listopada 2023 r. Jednakże uchybienie to zostało naprawione przez organ odwoławczy, bowiem bezzasadność żądania została w decyzji Wojewody Dolnośląskiego szczegółowo wyjaśniona. Dodatkowo, postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, jako nie tamujące biegu sprawy, nie podlega zaskarżeniu. Stąd, uchybienie to nie mogło stanowić podstawy do uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji – oddalił skargę na podstawie 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło