II SA/Wr 491/11
WyrokWSA we Wrocławiu2012-03-08
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Andrzej Wawrzyniak, Zygmunt Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego z powodu braku przymiotu strony w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie opiera się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu)?Ratio decidendi
W przypadku gdy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ nie bada na etapie odmowy, czy podmiot wnoszący wniosek ma przymiot strony, lecz powinien wznowić postępowanie i w toku wznowionego postępowania zbadać zarówno istnienie przesłanki wznowienia, jak i przymiot strony. Odmowa wznowienia postępowania z powodu braku przymiotu strony na tym etapie jest sprzeczna z przepisami i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji odmownej.Stan faktyczny
A.B., prowadzący działalność gospodarczą, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę stacji paliw na nieruchomości w Z. Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania, wskazując na brak przymiotu strony w postępowaniu. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności błędną ocenę przymiotu strony i brak uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty; orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Edyta Forysiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. B. P. W. A. A. z/s w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę stacji paliw I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 200 zł ( słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. nr[...] , podjętą na podstawie art. 28, art. 82 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104, art. 107, art. 145, art. 147, art. 149 § 3, art. 152 i art. 156 kpa, Starosta Z. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty Z. z dnia [...] r. nr[...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę stacji paliw na nieruchomości gruntowej położonej w Z., oznaczonej jako działki nr[...], [...], [...], [...],[...].
W motywach podjętej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 16 sierpnia 2010 r. do Starosty Z. wpłynął wniosek A. B. (w decyzji podano "B."), właściciela firmy Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A. A." z siedzibą w P., o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Starosty Z. o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] r. Organ I instancji podał, że: "Po analizie wniosku Starosta Z. postanowił odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...] roku (dotyczącej stacji paliw zlokalizowanej na dz. Nr[...], [...], [...],[...]w P./K. wraz z infrastrukturą techniczną na działce[...]) z uwagi na brak podstawy do takiego rozstrzygnięcia". Starosta stwierdził przy tym, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż z zebranej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby właściciel działki[...], czyli A. B., mógł być stroną postępowania według art. 28 Prawa budowlanego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. B., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A. A." z siedzibą w P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z żądaniem, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 28 Prawa budowlanego, poprzez nieuprawnione zakwestionowanie przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę;
- art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez zaniechanie podania motywów rozstrzygnięcia.
Zdaniem odwołującego się, jego legitymacja jako strony postępowania wynika z "przymiotu właścicielskiego względem nieruchomości (oznaczonej jako działka nr[...], położonej w obrębie K.), sąsiadującej bezpośrednio z przedmiotową inwestycją - budową stacji paliw, która oddziaływać będzie bezpośrednio na nieruchomość nr[...]. Jest to bowiem inwestycja o znacznym stopniu uciążliwości". Nadto skarżący podniósł, iż organ I instancji w istocie nie uzasadnił wydanej przez siebie decyzji, naruszając tym samym w sposób rażący przepis art. 107 kpa. Nie wskazał też, aby zachodziły przesłanki określone art. 107 § 4 i 5 kpa.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 3 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy oraz scharakteryzował instytucję wznowienia postępowania, wywodząc w szczególności, że żądanie wznowienia postępowania może nastąpić na wniosek strony, którą w sprawach regulowanych przepisami ustawy - Prawo budowlane – zgodnie z jej art. 28 ust. 2 – jest: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, przez "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.
W ocenie Wojewody, analiza akt sprawy, w szczególności dokumentacji projektowej, nie daje podstaw aby stwierdzić, że wymogi techniczno-budowlane, które są sprecyzowane przez ustawodawcę w przepisach prawa budowlanego, zostały naruszone. Nie istnieją bowiem okoliczności, które by wskazywały, aby projektowana inwestycja powodowała jakiekolwiek ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości należącej do skarżącego.
Zdaniem Wojewody, analiza dokumentacji projektowej przedmiotowej inwestycji, to jest mapy projektu zagospodarowania terenu (s. 131 projektu budowlanego), obrazuje, że określone w § 98 ust. 1 oraz § 101 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 243, poz. 2063 z późn. zm.) odległości odmierzacza paliw płynnych, przyłącza spustowego, króćca pomiarowego i przewodu oddechowego stacji paliw płynnych oraz odległości zbiorników i rurociągów technologicznych w stacjach paliw płynnych zostały przez inwestora zachowane. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] r. wynika, że nieruchomość wnioskodawcy, oznaczona geodezyjnie jako działka nr[...], nie sąsiaduje bezpośrednio z działką potencjalnego zainwestowania - tj. działkami nr[...], [...], [...],[...],[...] ,[...]. Z projektu zagospodarowania terenu wynika nadto, iż działka nr [...]położona jest w oddaleniu ok. 115 metrów od granic obszaru pracowania, co też oznacza, że planowana inwestycja polegająca na budowie stacji paliw wraz z infrastrukturą techniczną, w żaden sposób nie narusza chronionego prawem interesu wnioskodawcy. Nie daje się więc stwierdzić na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy prawnie kwalifikowanego oddziaływania inwestycji, w rozumieniu art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, przesądzającego o przyznaniu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Tym samym Wojewoda uznał, że planowana inwestycja nie będzie ograniczała uprawnień wynikających z prawa własności do tej nieruchomości.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wywodził, że również uprawnień strony skarżącej do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, nie można poszukiwać w art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego przewidującego, iż obiekt budowlany należy projektować i budować zapewniając poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich. Wyjaśnił przy tym, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich winno być interpretowane w oparciu o przesłanki obiektywne, a więc w oparciu o zgodność z przepisami, w tym normami techniczno-budowlanymi. Jeżeli zatem decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane w wyniku jej realizacji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich.
Następnie organ II instancji wskazał, że w treści wniosku o wznowienie postępowania oraz odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, pełnomocnik strony nie wskazał okoliczności, z których wynikałyby ograniczenia w zagospodarowaniu terenu oznaczonego numerem ewidencyjnym [...], stanowiące rezultat lokalizacji przedmiotowej inwestycji. Podnoszone natomiast przez skarżącego kwestie związane z niezachowaniem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pogorszeniem stanu środowiska oraz naruszeniem innych przepisów, zdaniem organu, w żaden sposób nie mogą stanowić o posiadaniu przez wnioskodawcę legitymacji strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, w szczególności w kontekście definicji strony ujętej w art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Reasumując, Wojewoda – powołując się na wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądy doktryny oraz judykatury – wywiódł, że brak statusu strony postępowania powoduje konieczność podjęcia wyłącznie formalnego rozstrzygnięcia, to jest odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa), co oznacza, że decyzję organu I instancji, jako zgodną z prawem, należało pozostawić w obrocie prawnym.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył A.B., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. A. z siedzibą w P., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Z. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 28 Prawa budowlanego, polegające na przyjęciu, iż skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę spornej inwestycji.
Zdaniem skarżącego, organy orzekające błędnie zakwestionowały legitymację skarżącego jako strony w rozumieniu art. 28 Prawa budowlanego. W tym kontekście skarżący podniósł, że fakt bycia właścicielem nieruchomości (oznaczonej jako działka nr[...], położonej w obrębie K.), sąsiadującej bezpośrednio z przedmiotową inwestycją - budową stacji paliw, która jest obiektem oddziaływującym bezpośrednio na należącą do niego nieruchomość, determinuje przymiot strony w tym postępowaniu, gdyż charakter realizowanej inwestycji - cechujący się znacznym stopniem uciążliwości – uzasadnia objęcie zakresem oddziaływania również należącą do niego nieruchomość. W ocenie skarżącego, w realiach przedmiotowej sprawy winien znaleźć zastosowanie pogląd, iż w zakresie inwestycji stwarzającej uciążliwości dla otoczenia, interes prawny ma również podmiot posiadający działkę w strefie oddziaływania tej inwestycji, a nie tylko posiadający działkę bezpośrednio z nią graniczącą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r. sygn. akt IV SA 1355/99).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji. Wskazał nadto, że pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. A. B. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Z. z dnia [...] r. nr[...], skutkiem czego Wojewoda postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie zaskarżone do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który do dnia złożenia odpowiedzi na skargę nie podjął jeszcze w sprawie orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Zgodnie zaś z art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarga A. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. A. z siedzibą w P., zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie bowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy wskazać, że kwestionowane w niniejszej sprawie decyzje zostały podjęte w postępowaniu nadzwyczajnym, to jest w sprawie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Z. z dnia [...]r. nr[...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę stacji paliw na nieruchomości gruntowej położonej w Z. Podstawą zaś ich wydania był przepis art. 149 § 3 kpa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 kwietnia 2011 r., zgodnie z którym odmowa wznowienia postępowania następowała w drodze decyzji.
Stosownie do art. 149 § 1 kpa, wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 kpa, oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 kpa. Natomiast, jeśli przekroczono termin do jego złożenia lub wniosek nie wskazuje przesłanek do wznowienia postępowania, organ administracji wyda, na podstawie § 3 art. 149 kpa (w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania kwestionowanej decyzji), decyzję odmawiającą wznowienia postępowania.
Należy przy tym wskazać na stanowisko prezentowane w doktrynie, a które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania, w toku którego można wyróżnić trzy stadia: 1) stadium wszczęcia postępowania, 2) stadium rozpoznania, 3) stadium rozstrzygnięcia.
Jak trafnie wskazywano w piśmiennictwie, "Przedmiotem stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie dopuszczalności tego nadzwyczajnego trybu postępowania oraz spełnienie wymagań formalnych. (...) Niedopuszczalność postępowania w sprawie wznowienia postępowania może wynikać zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i przyczyn podmiotowych. (...) Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych wystąpi, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, która w sprawie nie ma interesu prawnego. Przepisy prawa procesowego zasadę skargowości opierają na prawie strony do żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, jako prawie domagania się ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną, ale wydaną w postępowaniu dotkniętym ciężkim kwalifikowanym, naruszeniem przepisów procesowych. Ustalenie legitymacji do złożenia tego żądania, w przypadku gdy jednostka powołuje się na naruszenie jej interesu prawnego, jest przedmiotem ustalenia w toku rozpoznania (w drugim stadium postępowania w sprawie wznowienia postępowania).
W stadium wstępnym niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych jest wyprowadzana w przypadku, gdy jednostka wnosząca żądanie nie powołuje się na własny interes prawny, a na obiektywne naruszenie porządku prawnego. (...) W stadium wszczęcia postępowania organ bada spełnienie wymogów formalnych podania, stosując przepisy o podaniach i konsekwencjach braków oraz bada zachowanie terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 148 § 1 i 2 k.p.a.). Dokonane ustalenia w stadium wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania są podstawą do wydania: 1) postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do podstaw wznowienia postępowania, a następnie w razie ustalenia wystąpienia jednej z podstaw, do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 149 § 2 k.p.a.); 2) decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co ma podstawy w ustaleniu niedopuszczalności wznowienia postępowania lub uchybienia terminu do złożenia żądania wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.)." (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, System prawa administracyjnego. Prawo procesowe administracyjne, t. 9, Warszawa 2010, s. 258-259).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że A. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. A. z siedzibą w P. pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. wystąpił do Starosty Z. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty Z. z dnia [...] r. nr[...] , podnosząc, że bez własnej winy nie brał udziału w wyżej wymienionym postępowaniu. Skarżący oświadczył, że "o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania, a określonej w art. 145 § 1 pkt 4, jaką stanowiło wszczęcie postępowania oraz wydanie decyzji, uzyskał wiedzę dopiero po analizie akt postępowania, co nastąpiło w dniu [...]r.".
Jak wynika z uzasadnień zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podstawą odmowy wznowienia postępowania było stwierdzenie przez organy administracyjne braku przymiotu strony A.B., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. A. z siedzibą w P., w postępowaniu o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę stacji paliw. Trzeba przy tym zauważyć, że w dniu [...] r. została wydana decyzja w pierwszej instancji, bez wydania jednak postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia na podstawie art. 149 § 1 kpa i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a do którego podstawę daje - zgodnie z art. 149 § 2 kpa – postanowienie o wszczęciu postępowania. To zaś stanowi naruszenie wyżej wymienionych przepisów procedury administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wprawdzie odmowa wznowienia postępowania, a więc wydanie przed dniem [...] r. decyzji (a obecnie postanowienia) na podstawie art. 149 § 3 kpa, może mieć miejsce w wypadku, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, tzn. gdy z podaniem wystąpiła osoba nie będąca stroną postępowania zakończonego decyzją, co do której wznowienia postępowania żąda, jednakże inna jest sytuacja, gdy z wnioskiem o wznowienie postępowania występuje osoba na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Sąd podziela w pełni stanowisko, że "w wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrując dopuszczalność wznowienia nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a." (zob. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1981/06, publ. LEX nr 510752). "W przypadku gdy podanie o wznowienie postępowania administracyjnego oparte jest na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., decyzja o odmowie wznowienia postępowania wydana na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. nie może opierać się na ocenie czy wnoszący podanie był stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną." (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 339/08, publ. LEX nr 526510).
Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje decyzję (obecnie postanowienie) o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 kpa) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 kpa nie został zachowany skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1747/07, publ. LEX nr 484887).
Biorąc powyższe pod uwagę, należało stwierdzić, że w przypadku wskazania w podaniu o wznowienie, jako podstawy wznowienia, przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony winno nastąpić łącznie z badaniem zaistnienia określonej w wyżej wymienionym przepisie przesłanki, zgodnie z regułami prawa procesowego, a więc w toku wznowionego postępowania. Odmawiając, na podstawie art. 149 § 3 kpa wznowienia postępowania z powodu braku przymiotu strony - w sytuacji kiedy wskazano jako podstawę wznowienia przesłankę z pkt 4 art. 145 § 1 kpa - organy naruszyły dyspozycję art. 149 § 3, a także § 1 i 2 tego artykułu oraz art. 151 kpa. Naruszenie to zaś mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni koniecznym uchylenie kontrolowanych przez Sąd decyzji (zob. także wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 218/06; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. II OSK 1778/06; wyrok NSA z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1753/08; wyrok NSA z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1214/08).
Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, iż w realiach niniejszej sprawy w pełni znajduje zastosowanie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 441/09, że: "we wstępnej fazie postępowania obejmującej badanie dopuszczalności wznowienia, organ bada wyłącznie, czy podanie o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 lub 145a k.p.a. oraz czy w świetle twierdzeń zawartych w podaniu jest oczywiste, że osoba wnosząca podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, a także czy został zachowany termin do wniesienia podania określony w art. 148 § 1 i 145a § 2 k.p.a. Tylko gdy z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie wynika, że brak jest ustawowej przyczyny wznowienia lub gdy oczywiste jest, że osoba wnosząca podanie nie ma przymiotu strony albo termin do złożenia podania nie został zachowany, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym przypadku organ musi wznowić postępowanie w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je co do przyczyn wznowienia oraz wyjaśnić i ocenić czy podmiot wnoszący podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a także przeprowadzić postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie w tym kolejnym etapie, że z podaniem wystąpił podmiot nieposiadający przymiotu strony albo że nie zachodzi ustawowa przyczyna wznowienia lub nie został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie skutkuje, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., odmową uchylenia decyzji dotychczasowej".
W przypadku wskazania w podaniu o wznowienie, jako podstawy wznowienia przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony, winno nastąpić łącznie z badaniem zaistnienia określonej w tym przepisie przyczyny wznowienia zgodnie z regułami prawa procesowego, a więc w toku wznowionego postępowania (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., II OSK 218/06, LEX nr 341257).
We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wywodził swój przymiot strony z faktu, że postępowanie dotyczy inwestycji, która "oddziaływuje bezpośrednio na nieruchomość należącą do skarżącego". W związku z tak sformułowanym wnioskiem zachodziła potrzeba zbadania przymiotu strony i legitymacji do żądania wznowienia postępowania na podstawie akt sprawy, a to wymagało wznowienia postępowania w celu dokonania oceny, czy wskazywana podstawa występuje. Zbadanie, czy A.B., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. A. z siedzibą w P., ma przymiot strony i legitymację do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]r. nr[...], powinno być dokonane po wznowieniu postępowania, a więc w toku wznowionego postępowania, zgodnie z regułami prawa procesowego. Powyższa kwestia nie mogła zostać rozpatrzona w trybie art. 149 § 3 kpa.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło