II SA/Wr 51/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 2 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i złożenia wniosku o zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: I. odrzucić wniosek w części obejmującej przywrócenie terminu do wniesienia skargi; II. przywrócić termin do złożenia wniosku o zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, to jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął z dniem 30 kwietnia 2016 r., a że był to dzień wolny od pracy, trzeba przyjąć, że termin ten upłynął z dniem 2 maja 2016 r. W terminie tym skarżący braków nie uzupełnił, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pkt I postanowienia z dnia 5 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 51/16) odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następnie postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r., w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego, przyznano mu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie wraz z ww. wnioskiem pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 31 maja 2016 r. (k. 61 akt sądowych) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i złożenia wniosku o zwolnienie strony od kosztów sądowych. Na uzasadnienie wniosku podano, że skarżący przebywa w zakładzie karnym i o obowiązku uiszczenia wpisu od skargi dowiedział się od pełnomocnika z urzędu już po terminie do uiszczenia wpisu. Zdaniem autora wniosku doszło do obiektywnych trudności w kontakcie strony z pełnomocnikiem. Dodatkowo w piśmie z dnia 18 lipca 2016 r. pełnomocnik wyjaśnił, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 25 maja 2016 r., kiedy to skarżący przekazał pełnomocnikowi wypełniony i podpisany wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl zaś art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie skarżący wnioskiem objął dwie kwestie: przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. Pierwsza część wniosku podlegała odrzuceniu, ponieważ strona skarżąca w niniejszej sprawie nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Tylko bowiem termin uchybiony może być przywrócony, a zatem wniosek w tym zakresie należało odrzucić, o czym w pkt I sentencji postanowienia orzeczono na podstawie art. 88 p.p.s.a. Druga część wniosku, a więc wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych był dopuszczalny i podlegał rozpoznaniu co do istoty. Trzeba bowiem powiedzieć, że w okresie wyznaczonym stronie do uiszczenia wpisu sądowego strona może nie uiszczając tego wpisu złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Wówczas bieg terminu do uiszczenia wpisu ulega przerwaniu, wniosek taki podlega rozpoznaniu i w razie zwolnienia strony z kosztów sądowych, nie jest ona ponownie wzywana do uiszczenia wpisu. W niniejszej sprawie strona w terminie do uiszczenia wpisu nie uiściła go, ani nie złożyła wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Skargę więc odrzucono, jednak obecnie rozpoznaniu podlega wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. Oceniając ten wniosek Sąd stwierdził, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków skargi wywołało w stosunku do skarżącego ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, bowiem jego skargę odrzucono. Następnie Sąd stwierdził, że skarżący złożył do akt wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Uznać także należy, że zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. obejmuje także wpis sądowy od skargi w sytuacji, gdy skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeśli bowiem w okresie między uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu sądowego a złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy strona uzyska zwolnienie od kosztów sądowych w całości, to warunek dokonania czynności procesowej, która nie została dokonana w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.), jest spełniony. Kolejno Sąd uznał, że zgodzić się należy z wnioskodawcą, iż przyczyna uchybienia terminu biegła w niniejszej sprawie do czasu, gdy profesjonalny pełnomocnik skarżącego przyznany mu z urzędu miał możliwość złożenia w Sądzie podpisanego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle bowiem art. 252 § 1a p.p.s.a. wyłącznie skarżący osobiście mógł złożyć podpis pod wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zatem pełnomocnik nie mógł skarżącego zastąpić przy podpisaniu tego wniosku, a więc niezłożenia tego wniosku przez pełnomocnika skarżącego nie można poczytywać za jego czy strony zawinienie. Sąd stwierdził bowiem, iż o braku winy strony można mówić, gdy istniały przeszkody niezależne od strony, które spowodowały, że strona jakichś działań procesowych nie podjęła, a w konsekwencji doszło do uchybienia terminu. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, brak winy w uchybieniu terminu można stwierdzić tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 100/12, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Taką przeszkodą w terminowym złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy było w niniejszej sprawie to, że skarżący przebywał w zakładzie karnym, a wezwanie do uiszczenia wpisu, w reakcji na które wystąpił z wnioskiem o prawo pomocy, skierowano do pełnomocnika skarżącego, który to pełnomocnik nie mógł samodzielnie wniosku o prawo pomocy złożyć za stronę. W przekonaniu Sądu strona skarżąca uprawdopodobniła więc w sposób wystarczający okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, na co wskazuje całokształt okoliczności faktycznych powyżej zreferowanych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt II sentencji postanowienia. Dodatkowo trzeba wyjaśnić, że w skutkiem prawnym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w niniejszej sprawie jest to, że upada postanowienie pkt I postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 51/16), mocą którego skarga w niniejszej sprawie została odrzucona. Skoro bowiem przywrócono termin do złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, to trzeba uznać, że wniosek taki złożono w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi. Skoro tak, to postanowienie o odrzuceniu skargi upada (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08, z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II OZ 1056/10 oraz z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 393/11, Orzeczenia.nsa.gov.pl). To zaś oznacza, że – po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia – skardze, będzie można nadać dalszy bieg.