II SA/Wr 565/24
PostanowienieWSA we Wrocławiu2024-11-15
Skład orzekający: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina, której decyzja o pozwoleniu na budowę została doręczona 'do wiadomości', a nie jako stronie postępowania, ma legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję, zwłaszcza gdy organ pierwszej instancji odstąpił od uzasadnienia decyzji na podstawie art. 127 § 1a k.p.a.?Ratio decidendi
Gmina, której decyzja o pozwoleniu na budowę została doręczona 'do wiadomości', a nie jako stronie postępowania, nie posiada legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ponieważ nie wykazała materialnoprawnego interesu w rozumieniu art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Doręczenie decyzji 'do wiadomości' samo w sobie nie nadaje statusu strony postępowania. Ponadto, skarga została wniesiona po terminie.Stan faktyczny
Gmina M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Starosty Średzkiego z dnia 8 lutego 2024 r. zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki i udzielającą pozwolenia na budowę zespołu 25 budynków mieszkalnych wielorodzinnych. Decyzja ta została doręczona Gminie M. 'do wiadomości', a nie jako stronie postępowania. Gmina zarzuciła Staroście naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak oceny oddziaływania na środowisko i niezałączenie wymaganych uzgodnień. Sąd odrzucił skargę, uznając Gminę za podmiot nieposiadający legitymacji do jej wniesienia oraz wniesienie jej po terminie.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę Gminy M. i zwrócono uiszczoną kwotę 500 zł tytułem wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi G. M. na decyzję Starosty Ś. z dnia 8 lutego 2024 r. nr 77/2024 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę zespołu 25 budynków mieszkalnych wielorodzinnych postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić na rzecz Gminy M. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 500,- (pięćset) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Decyzją z 08.02.2024 r. (nr 77/2024), Starosta Średzki zatwierdził projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił inwestorowi R. J. pozwolenia na budowę zespołu 25 budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z drogami wewnętrznymi, instalacjami zewnętrznymi wody, kanalizacji sanitarnej, deszczowej, szafkami zk i gazu oraz instalacją elektryczną oświetlenia terenu na działce nr [...] obręb K., gmina M.
Starosta pouczył, że na podstawie art. 127 § 1a k.p.a. decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. Nie służy zatem od niej odwołanie do Wojewody Dolnośląskiego. Jednocześnie powołując się na art. 54 § 1 p.p.s.a. pouczono, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, który wydał decyzję przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Z rozdzielnika decyzji wynika, że doręczono ją stronie postępowania, tj. inwestorowi reprezentowanemu przez pełnomocnika A. I., który odebrał decyzję osobiście w dniu jej wydania, co potwierdził podpisem i opatrzył datą 08.02.2024 r.
Ponadto decyzję doręczono w dniu 14.05.20204 r. do wiadomości Gminy M.
Pismem z 13.06.2024 r. (data stempla pocztowego na kopercie – k. 31 akt sądowych) Gmina M., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Starosty Średzkiego z 08.02.2024 r. (nr 77/2024). Autor skargi zarzucił Staroście naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 pkt 1 u.p.b. poprzez błędną wykładnię tego przepisu poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo nieprzeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wymaganej przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, tj. oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a także art. 33 ust. 2 pkt 1 u.p.b. z tego powodu, że do wniosku nie zostały dołączone wymagane uzgodnienia wydane przez dysponentów sieci, w tym sieci wodociągowej, tj. Z. sp. z o.o. w M., a z informacji posiadanych przez spółkę wynikało, że dla wskazanej w decyzji nr 77/2024 działki nr [...], nie wydano warunków technicznych przyłączenia, ani też nie została wydana opinia w sprawie możliwości dostawy wody i odprowadzania ścieków.
Ponadto podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.:
1) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało to wydaniem zaskarżonej decyzji, pomimo niespełnienia warunków z art. 32 ust. 1 pkt 1 u.p.b.;
2) art. 6 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy nie uwzględniając interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a tym samym odstąpienie od działania na podstawie przepisów prawa;
3) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, podczas gdy strona skarżąca kwestionuje poprawność wydanej decyzji wobec niesprawdzenia czy inwestycja nie obciąży istniejącej sieci wodociągowej oraz nie wpłynie negatywnie na wydajność układu komunikacyjnego, podczas gdy istniejąca infrastruktura techniczna i uzbrojenie terenu nie są przystosowane do obsługi tak znacznej inwestycji i może negatywnie wpłynąć na życie dotychczasowych mieszkańców;
4) art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez nie wyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, a także nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania i tym samym dopuszczenia się dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji brak wyjaśnia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało to wydaniem zaskarżonej decyzji pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w postaci sprawdzenia możliwości dostawy wody i odprowadzania ścieków oraz odstąpienia od wezwania inwestora do przedłożenia warunków technicznych przyłączenia.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Starosta Średzki odniósł się do zarzutów skargi poprzez opisanie przesłanek, którymi się kierował wydając zaskarżoną decyzję.
Na wezwanie Sądu z 26.09.2024 r., przy piśmie z 10.10.2024 r., Starosta sporządził uzasadnienie do decyzji z 08.02.2024 r., nr 77/2024, w którym powtórzył stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Wskazał, że po przeanalizowaniu wniosku o wydanie pozwolenia na budowę złożonego przez R. J. spółka komandytowo-akcyjna z 21.12.2023 r. oraz dokumentacji projektowej, wydano decyzję o udzieleniu pozwolenia na budowę nr 77/2024 i odstąpiono od uzasadnienia decyzji, ponieważ decyzja uwzględnia w całości wniosek strony na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. Za zasadnością zastosowania powołanego przepisu, zdaniem organu, przemawiała analiza projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego co do zgodności z uchwałą nr [...] Rady Gminy M. z [...].09.2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu geodezyjnego K. w gminie M. część ,,[...]", ustawą Prawo budowlane, rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, rozporządzeniem Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, ustawą Prawo wodne, ustawą o drogach publicznych, ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych, rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie uzgadniania projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej, ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Odnosząc się do uchwały nr [...], zdaniem organu, spełnione zostały wszystkie wymagania co do zgodności z planem miejscowym poprzez: wskazanie 285 miejsc postojowych, w tym 8 miejsc dla niepełnosprawnych dla 282 lokali mieszkalnych, zgodnie z § 8 ust. 2 uchwały; organ nie może żądać warunków technicznych podłączenia do sieci, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 3 uchwały; wskazanie doprowadzenia wody z gminnej sieci wodociągowej (wg odrębnego opracowania), zgodnie z § 10 ust. 2 uchwały; wskazanie sieci kanalizacji sanitarnej (wg odrębnego opracowania), zgodnie z § 10 ust. 3 uchwały; wskazanie zbiorników retencyjnych na wody opadowe w ilości 11 zbiorników o pojemności 50 m³, co łącznie daje 550 m³, zgodnie z § 10 ust. 4 uchwały; wskazanie sieci elektrycznej i przyłącza elektrycznego (wg odrębnego opracowania), zgodnie z § 10 ust. 5 uchwały; wskazanie sieci gazu i przyłącza gazu (wg odrębnego opracowania), zgodnie z § 10 ust. 6 uchwały; wskazanie sieci teletechnicznej i przyłącza teletechnicznego (wg odrębnego opracowania), zgodnie z § 10 ust. 8 uchwały.
Dalej organ zauważył, że w uchwale nr [...] wyznaczono ustalenia szczegółowe dla terenów wyznaczonych planem. Działka nr [...] obręb K., gmina M. jest oznaczona jako [...].MW/MN i wszystkie ustalenia w § 12 zostały spełnione poprzez: wskazanie zabudowy wielorodzinnej (zespół 25 budynków wielorodzinnych), zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 uchwały; wskazanie miejsc postojowych, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 lit. e uchwały; wskazanie budynków w zabudowie wielorodzinnej, o trzech kondygnacjach nadziemnych z poddaszem użytkowym i nie przekroczeniem wysokości wynoszącej 12 m, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 lit. a uchwały; wyznaczenie bilansu terenu, gdzie powierzchnia biologicznie czynna wynosi 40 %, wskaźnik intensywności zabudowy wynosi 0,81, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 lit. c, lit. e i lit. f uchwały; wskazanie dachu o kącie nachylenia połaci 39°, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 lit. g uchwały; wrysowanie linii zabudowy na mapie zagospodarowania terenu, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 lit. h uchwały; wskazanie w jednej pierzei budynków wielorodzinnych, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 lit. i uchwały; zapewnienie dojazd z drogi dojazdowej [...].K(D)[...], zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 6 uchwały.
Ponadto Starosta stwierdził, że działka nr [...] znajduje się poza jakimikolwiek strefami ochrony konserwatorskiej i stanowi grunty klasy RIVa o powierzchni [...] ha, RV o powierzchni [...] ha, w związku z czym organ nie zażądał uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków we Wrocławiu bądź pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych, a co za tym idzie programu ratowniczych badań archeologicznych oraz wyłączenia z produkcji rolniczej, na podstawie art. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Dalej wskazał, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie z art. 3 pkt 20 u.p.b. obszar oddziaływania obiektu został zdefiniowany jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Wobec objęcia części robót odrębnym opracowaniem (wszystkie przyłącza, sieci oraz zjazdy) organ nie stwierdził obszaru oddziaływania wykraczającego poza teren działki nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a.
Ponadto na podstawie art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Starosty Średzkiego z 08.02.2024 r. zatwierdzająca projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowlanego oraz udzielająca pozwolenia na budowę zespołu 25 budynków mieszkalnych wielorodzinnych na działce nr [...], obręb K.
Jak wynika z rozdzielnika zaskarżonej decyzji została ona doręczona Gminie M. (Urząd Miejski w M.), nie jako stronie postępowania, tylko "do wiadomości". Za stronę postępowania uznano tylko podmiot wnioskujący o udzielenie pozwolenia na budowę – inwestora R. J., reprezentowanego przez pełnomocnika A. I.
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że z uwagi na uwzględnienie w całości żądania strony, organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia do tej decyzji, powołując się na art. 127 § 1a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: "Decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna". Uwzględnienie w całości żądania strony przesądza o możności odstąpienia od uzasadnienia decyzji, przy czym zgodnie z art. 107 § 4 k.p.a., ta zasada dotyczy wyłącznie decyzji wydanych przez organ w pierwszej instancji oraz takich, które dotyczą jednej strony postępowania lub kilku stron o wspólnych i niesprzecznych interesach.
Jak wynika z uzasadnieniem projektu ustawy o zmianie ustaw w celu likwidowania zbędnych barier administracyjnych i prawnych (IX kadencja, druk sejm. nr 2628), przepis art. 127 § 1a k.p.a. przewiduje nadanie waloru ostateczności decyzji wydanej w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony (uzasadnienie do projektu, s. 18). Przyjdzie zgodzić się z T. Górą (tenże, Ostateczność decyzji i modyfikacja instytucji zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania po nowelizacji k.p.a., Komentarz praktyczny do art. 127 k.p.a., lex/el 2023), że wprowadzona regulacja stanowi istotny wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jednocześnie jednak według projektodawców strona nadal będzie miała możliwość doprowadzenia do uchylenia takiej decyzji na drodze sądowo-administracyjnej (uzasadnienie do projektu, s. 18). Zgodnie z art. 54 § 2a p.p.s.a. w terminie określonym w § 2 (tj. 30 dni od otrzymania skargi), przed przekazaniem akt sądowi, organ sporządza uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jeżeli odstąpił od jej uzasadnienia z powodu uwzględnienia w całości żądania strony. Ponadto brak możliwości złożenia odwołania od decyzji oznacza, że będzie ona mogła być zaskarżona do sądu administracyjnego bez uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.), skoro takie nie przysługują.
Przedstawiona regulacja wskazuje, że organ I instancji może w pewnej wyjątkowej sytuacji odstąpić od uzasadnienia wydanej decyzji i wówczas nie podlega ona zaskarżeniu na zasadach ogólnych w drodze odwołania, zaś stronie wówczas służy prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W przedstawionych uwarunkowaniach procesowych problemem jest jednak to, że ze skargą nie wystąpił podmiot, który został uznany za stronę postępowania, lecz podmiot, który został pominięty w takim postępowaniu, przy równoczesnym uwzględnieniu żądania jedynej uczestniczącej w nim strony w całości i odstąpieniu od uzasadnienia decyzji. Zarzuty skargi nie są przy tym nakierowane na brak spełnienia przesłanki, która uprawniała organ I instancji do odstąpienia od sporządzenia uzasadnienia decyzji, tj. braku uwzględnienia w całości żądania strony. Można natomiast zarzuty skargi odnieść do braku spełnienia warunku polegającego na tym, że w sprawie nie występowały strony o spornych interesach.
Na gruncie analizowanej regulacji prawnej wśród wielu zagadnień prawnych budzących wątpliwości wysuwa się na plan pierwszy problematyka dotycząca zrekonstruowania formuły ochrony prawnej jaka przysługuje stronie, która nie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji, czego następstwem było niedoręczenie jej zapadłej w sprawie decyzji. W tym zakresie wydaje się zasadnym skorzystanie z dorobku judykatury wypracowanego na gruncie odwołania wniesionego przez podmiot pomięty przez organ I instancji przez niedoręczenie jej decyzji oraz skargi wnoszonej przez taki podmiot na wydaną przez organ II instancji ostateczną decyzję. W tym pierwszym przypadku przyjmuje się w orzecznictwie, że taka pominięta strona postępowania, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (wyroki NSA z: 27.08.1999 r., sygn. akt IV SA 1758/97, 24.11.2010 r., sygn. akt II OSK 1762/09). Dopuszcza się również możliwość złożenia przez taki podmiot wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (tak NSA w wyrokach z 20.12.2016r., sygn. akt I OSK 701/16, z 15.09.2016 r., sygn. akt II OSK 3107/14). Analogiczne podejście przyjmuje się, w przypadku skargi wnoszonej do sądu administracyjnego przez stronę, której nie doręczono decyzji (nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym). Wskazuje się wówczas, że może ona wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami takiej decyzji. Termin do wniesienia skargi przez osobę, której zaskarżonego aktu nie doręczono, biegnie od dnia doręczenia tego aktu ostatniej ze stron postępowania administracyjnego (tak postanowienia NSA: z 29.01.1998 r., sygn. akt I SA 413/97, z 16.10.2012 r., sygn. akt I OSK 2351/12 z 30.07.2014 r., sygn. akt II OSK 2012/14, z 15.11.2013 r., sygn. akt I OSK 2265/13, z 23.11.2016 r., sygn. akt II OZ 1326/16).
Uwzględniając przedstawione stanowisko należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję Starosty Średzkiego nr 77/2024 doręczono stronie biorącej udział w postępowaniu - w dniu 08.02.2024 r. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upłynął zatem 11.03.2024 r. (zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a.). Skarga Gminy M. wniesiona w dniu 13.06.2024 r. jest wobec tego skargą złożoną po terminie i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, przyjmując nawet w sprawie, że w przypadku skarżącej Gminy termin, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. biegnie od daty doręczania jej "do wiadomości" decyzji Starosty Średzkiego z 08.02.2024 r., to także w tym przypadku taka skarga podlega odrzuceniu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że stroną postępowania jest zarówno ten, kto uczestniczył w postępowaniu na prawach strony, jak i każdy, czyich praw i wolności postępowanie to dotyczyło, choćby do udziału w tym postępowaniu nie został dopuszczony. Tej ostatniej sytuacji dotyczy niniejsza skarga. Legitymacja do bycia stroną postępowania przysługiwać będzie nie tylko podmiotom, które uczestniczyły w postępowaniu, lecz również wszystkim tym, którzy mogą wykazać się interesem prawnym, pomimo tego, że nie brali udziału w postępowaniu (art. 50 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie należy stwierdzić, że doręczenie decyzji "do wiadomości" nie przesądza, że dany podmiot, któremu doręczono decyzję, zostaje uznany za stronę postępowania. Doręczenie takie nie stwarza prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wadliwe doręczenie decyzji nie jest nieodwracalne w tym sensie, że nie jest równoznaczne z trwałym uznaniem interesu prawnego adresata decyzji. W dalszych etapach postępowania interes ten może być weryfikowany i może być skutecznie zakwestionowany. Uczestniczenie osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w postępowaniu administracyjnym nie jest konieczną przesłanką nabycia przez tę osobę lub jednostkę statusu strony postępowania i odwrotnie, samo faktyczne uczestniczenie takiej osoby lub jednostki nie powoduje uzyskania statusu strony przez tę osobę lub jednostkę, jeżeli nie spełniają one przesłanek wskazanych w art. 28 k.p.a. W przypadku decyzji o udzieleniu pozwoleniu na budowę będą to przesłanki wskazane w przepisie art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 u.p.b. Jak wynika z art. 28 ust. 2 u.p.b., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" zdefiniowano zaś w art. 3 pkt 20 u.p.b. i należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że status strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę przysługiwać będzie wyłącznie osobie, która, po pierwsze, posiada tytuł prawny do nieruchomości znajdującej się w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, po drugie, nieruchomość ta dozna ograniczeń w dopuszczalnej dotychczas zabudowie na skutek realizacji projektowanego obiektu. Oba te elementy wystąpić muszą łącznie. Innymi słowy, doręczenie danemu podmiotowi decyzji "do wiadomości" samo przez się nie czyni z niego strony postępowania. Podmiot taki musi wykazać, że posiada materialnoprawny interes w rozumieniu art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 u.p.b.
W rozpoznawanej sprawie Gmina M. takiego materialnoprawnego interesu nie wykazała. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca Gmina nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania projektowanych obiektów budowlanych, a jednocześnie aby taka nieruchomość miałaby doznać ograniczeń w dopuszczalnej dotychczas zabudowie na skutek realizacji projektowanych obiektów budowlanych.
Biorąc pod uwagę zakres udzielonego pozwolenia na budowę bez znaczenia dla procesowego statusu skarżącej strony jest kwestia obciążenia istniejącej sieci wodociągowej, wpływu inwestycji na wydajność układu komunikacyjnego, w tym na sieć dróg gminnych. Odnosząc się do kwestii braku wymaganych uzgodnień wydanych przez dysponentów sieci, w tym sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, przyjdzie zauważyć, że skoro przedłożony projekt budowlany nie przewidywał budowy przyłączy, tylko instalacje zewnętrzne wody, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, to inwestor nie musiał legitymować się uzgodnieniem wydanym przez Z. sp. z o.o. w M. Tym samym dla oceny statusu skarżącej w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę nie mają znaczenia braki infrastruktury technicznej niezbędnej do obsługi projektowanego obiektu. Ponadto podnoszenie przez Gminę w skardze okoliczności powinny być przez skarżącą uwzględniane na etapie rozstrzygania o przeznaczeniu określonych terenów w ramach planu miejscowego. Przyjdzie wobec tego zauważyć, że dla działki zainwestowania obowiązuje uchwała Rady Gminy M. nr [...] z [...].09.2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu geodezyjnego K. w gminie M. część "[...]". Rada Gminy dla działki nr [...] objętej spornym pozwoleniem na budowę przewidziała przeznaczenie m.in. pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, oznaczoną na rysunku planu symbolem: [...].MW/MN [...].
W ocenie Sądu, za przyznaniem skarżącej statusu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę nie może też przemawiać ewentualna intensyfikacja ruchu i związane z tym immisje wywołane realizacją i funkcjonowaniem projektowanego obiektu. Nie należy zakresem pojęciowym "obszaru oddziaływania obiektu" z art. 3 pkt 20 u.p.b. obejmować konsekwencji zwykłego zużycia otaczających obiektów na skutek użytkowania ich zgodnie z przeznaczeniem. Nie sposób również uznać, by właściciel drogi (jej zarządca) uzyskiwał status strony we wszystkich postępowaniach budowlanych, których konsekwencją będzie lub może być zwiększenie intensywności ruchu na tej drodze, a w rezultacie zwiększenie jej zużycia. Ponadto nawet uwzględniając, że nieruchomością znajdującą się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji jest działka drogowa nr [...], to w ocenie Sądu, nie sposób uznać, że projektowana inwestycja ograniczy w jakikolwiek sposób możliwość zabudowy tej nieruchomości. Nie sposób bowiem zidentyfikować, jakich to elementów zabudowy drogi (tj. drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń oraz instalacji, stanowiących całość techniczno-użytkową właściwą dla obiektu drogowego) nie będzie można wykonać na skutek realizacji projektowanej inwestycji wielorodzinnej. Skarżąca strona w żadnym miejscu nie wskazuje tego rodzaju ograniczeń. Samo zaś bezpośrednie sąsiedztwo działki drogowej z terenem inwestycji nie rozstrzyga o przyznaniu właścicielowi działki drogowej statusu strony. Regulacja z art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 u.p.b. nie odwołuje się bowiem do tego rodzaju przesłanki (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 20.04.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 887/22).
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego braku poprzedzenia zaskarżonej decyzji oceną oddziaływania na środowisko należy stwierdzić, że tego rodzaju zarzut dotyczy kwestii materialnoprawnych, których ocena nastąpić mogła dopiero po przesądzeniu posiadania przez skarżącą przymiotu strony postępowania.
W świetle przedstawionych rozważań nie można więc było uznać skarżącej Gminy za stronę w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi na decyzję Starosty Średzkiego z 08.02.2024 r. Ponadto jak już to wcześniej wskazano, zaskarżona decyzja doręczona została Gminie M. jedynie "do wiadomości", trudno zatem mówić o uprawnieniu skarżącej strony do uczestniczenia z tego tylko powodu w postępowaniu administracyjnym.
Wobec powyższego skarga Gminy M. jest niedopuszczalna, zatem podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
O zwrocie uiszczonego wpisu, Sąd orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt 2 sentencji).
Przepis art. 54 § 2a p.p.s.a. nie wskazuje, czy sporządzone na skutek złożenia skargi uzasadnienie decyzji należy stronie doręczyć, analogicznie do regulacji odnoszącej się do pism procesowych (art. 47 § 1 p.p.s.a.), czy też skargi kasacyjnej (art. 177 § 4 p.p.s.a.). W celu zapewnienia możliwości zapoznania się przez strony niniejszego postępowania sądowego z tym uzasadnieniem zarządzono jednak sporządzenie jego poświadczonej kopii i doręczenie wraz z odpisem postanowienia.
Na koniec należy podkreślić, że wydanie niniejszego postanowienia nie pozbawia interweniującej Gminy możliwości kontroli prawidłowości stanowiska organu administracji. Decyzja z art. 127 § 1a k.p.a. podlega weryfikacji w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Ponadto istnieje możliwość wystąpienia z zastrzeżeniami do prokuratora, któremu w przypadku zakończenia postępowania administracyjnego, służą od decyzji ostatecznej dwa środki zaskarżenia: sprzeciw – na drodze administracyjnej i skarga – na drodze sądowej. W szczególności prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu, jeżeli przepisy k.p.a. lub przepisy szczególne dopuszczają wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji, uchylenie lub zmianę decyzji. Biorąc pod uwagę znaną Sądowi z urzędu wiedzę na temat skali zamierzeń inwestycyjnych realizowanych na terenie Gminy M., w kontekście rozważań na temat uruchomienia jednego z trybów nadzwyczajnych, koniecznym wydanej się zbadanie kwestii czy nie mamy do czynienia z przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu § 3 pkt 55 lit. a tiret drugie rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i tym samym czy nie doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (powyższy problem sygnalizował już tut. Sąd w wyroku z 07.06.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 28/23 ).
Wyjaśnienia we właściwym trybie wymaga również ustalenie osoby na rzecz której zostało udzielone pozwolenie na budowę (inwestora). Z sentencji decyzji wynika, że jest to R. J. Ze sporządzonego uzasadnienia do decyzji wynika, że jest to R. J. spółka komandytowo-akcyjna. Powyższych wątpliwości nie rozstrzyga analiza akt administracyjnych. Na formularzu wniosku o pozwolenie na budowę (PB-1) wskazuje się jako inwestora R. J., zaś na dołączonym do tego wniosku oświadczeniu z 05.12.2023 r., podpisanym w imieniu inwestora przez K. F., podaje się za inwestora: R. J. spółkę komandytowo-akcyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło