II SA/Wr 598/09
WyrokWSA we Wrocławiu2010-02-02
Skład orzekający: Halina Kremis, Alicja Palus, Zygmunt Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać przedstawienie oceny technicznej obiektu budowlanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jeśli nie wyjaśnił jednoznacznie przedmiotu postępowania (legalność budowy vs. stan techniczny) i nie wykazał uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nadzoru budowlanego nie wykazały jednoznacznie, czy prowadzą postępowanie w sprawie legalności budowy, czy też stanu technicznego obiektu, a także nie uzasadniły wystarczająco istnienia "uzasadnionych wątpliwości" co do jakości robót lub stanu technicznego, co jest warunkiem zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Spółka "A" zaskarżyła postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu obowiązku sporządzenia oceny stanu technicznego wybudowanej bez pozwolenia linii energetycznej średniego napięcia. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz brak wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy obu instancji powołały się na art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, wskazując na wątpliwości co do jakości robót i stanu technicznego obiektu, zwłaszcza w kontekście samowolnej budowy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie WINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Protokolant Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Spółki "A" w L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie oceny technicznej wybudowanej samowolnie linii energetycznej średniego napięcia wraz z elementami nośnymi. I. uchyla zaskarżone postanowienie organu I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100zł (słownie: sto zł) tytułem kosztów postępowania sądowego
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Spółki A z/s w L. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lubaniu z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] o nałożeniu obowiązku sporządzenia i przedstawienia oceny stanu technicznego wybudowanej bez pozwolenia linii energetycznej średniego napięcia SN 20 kV nr (L-759) wraz z elementami nośnymi (słupy przelotowe), zasilającą w/w Kopalnię w terminie do 31 sierpnia 2009 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin jego wykonania, tj. do 31 października 2009 r., zaś w pozostałej części utrzymał je w mocy.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że oprotestowane postanowienie wydane zostało na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), który upoważnia właściwy organ nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, do nałożenia, w drodze postanowienia, na właściciela lub zarządcę obowiązku dostarczenia, w określonym terminie, odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Powyższe uregulowanie prawne daje zatem organowi nadzoru budowlanego prawo żądania od uczestników procesu budowlanego, tj. inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w określonym terminie. Uprawnienie to ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym. W rozpatrywanej sprawie – zdaniem organu odwoławczego - niewątpliwie takie wątpliwości zaistniały. Wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, pojawiają się mianowicie zwłaszcza w przypadku samowolnej realizacji robót budowlanych, tj. wówczas, gdy roboty te prowadzone są przez osoby nieposiadające stosownych uprawnień budowlanych bądź bez dozoru takich osób. Za samowolną właśnie organ stopnia powiatowego uznał budowę przedmiotowej linii energetycznej, jak bowiem wyjaśnia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, pomimo licznych prób ustalenia legalności spornej linii energetycznej, nie odnaleziono żadnych dokumentów ją potwierdzających. W posiadaniu stosownych dokumentów nie jest również Spółka, jako że budowy przedmiotowej linii dokonał poprzednik prawny Spółki. Jak wynika z akt sprawy Kopalnia dysponuje oryginalną dokumentacją techniczną, tzn. projektem z sierpnia 1967 r. wraz z uzgodnieniami i mapą sytuacyjną, o których to dokumentach wspomina strona w pozwie o zasiedzenie służebności z dnia 22 grudnia 2008 r. Strona jednakże pomimo dwukrotnego wezwania (z dnia 13 października 2008 r. oraz 5 marca 2009 r.) nie przedstawiła organowi do wglądu w/w dokumentów.
Jakkolwiek, w ocenie organu odwoławczego, braku dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji o charakterze budowlanym nie można uznać za jednoznaczny z powstaniem obiektu w drodze samowoli budowlanej, to jednak niemożność zweryfikowania na podstawie stosownej dokumentacji legalności inwestycji rodzi poważne wątpliwości co do poprawności wykonania robót, jak również stanu technicznego powstałego obiektu, tym większe wziąwszy pod uwagę, że roboty prowadzone były pod koniec lat 60-tych XX w. W związku z powyższym konieczne jest uzyskanie aktualnej oceny technicznej, wykluczającej bądź potwierdzającej zaistniałe w niniejszej sprawie wątpliwości. Na chwilę obecną organ l instancji nie dysponuje wiedzą, która przesądzałaby o dalszych wynikach prowadzonego postępowania. Do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie jest również wystarczający materiał dowodowy pozyskany przez organ stopnia powiatowego w toku dotychczasowego postępowania wyjaśniającego. Nie można zweryfikować poprawności wykonania przedmiotowych robót na podstawie samych tylko oględzin, jako że ich przedmiotem był w zasadzie stan techniczny samego słupa przelotowego PP-12m. Jakkolwiek natomiast znajdujące się w aktach sprawy opracowanie z dnia 21 czerwca 2008 r. autorstwa Pana S.S. dotyczy stanu technicznego słupa, to jednak jest to, po pierwsze, jedynie kopia, która nie może stanowić dowodu w sprawie; po drugie załączona do opracowania dokumentacja fotograficzna w formie zaciemnionych kserokopii jest niemal nieczytelna; po trzecie, nie przedstawiono dokumentów potwierdzających uprawnienia wyżej wymienionego. Nadto, organ stopnia powiatowego nie dysponował opinią z dnia 21 maja 2009 r., którą strona przedłożyła dopiero wraz z wniesionym zażaleniem - również wyłącznie w kopii. WINB stwierdził zatem, że ustalony stan faktyczny w niniejszej sprawie w pełni uprawniał organ l instancji do wydania postanowienia mającego oparcie w powołanym powyżej przepisie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Wyniki przedłożonej dokumentacji pozwolą organowi l instancji podjąć dalsze kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Ponadto organ podkreślił, że kwestionowane postanowienie nie kończy postępowania w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie nie kształtuje praw i obowiązków indywidualnie oznaczonego adresata, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Niniejsze postanowienie stanowi niejako wstępny etap postępowania wyjaśniającego, a od jego wyników, uzależniony jest dalszy byt prowadzonego postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, że na obecnym etapie stan faktyczny sprawy nie pozwala jednoznacznie i bezsprzecznie uznać, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane poprawnie, tj. zgodnie z warunkami technicznymi oraz zasadami sztuki budowlanej, a powstała w ich wyniku budowla jest w odpowiednim stanie technicznym, tj. w przeciągu lat eksploatacji nie zaistniały żadne niepożądane zmiany w strukturze obiektu i nie zagraża bezpieczeństwu przebywających w jej pobliżu osób. Nałożony zaskarżonym postanowieniem obowiązek jest koniecznym i niezbędnym dowodem, który poświadczy rzeczywisty stan faktyczny sprawy i umożliwi tym samym wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Niemniej jednak powyższe nie przesądza o treści podjętych w przyszłości decyzji.
W skardze na powyższe postanowienie Spółka z/s w L. zarzuciła mu naruszenie prawa procesowego poprzez niewłaściwą jego interpretację i zastosowanie, w szczególności art. 9, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez nie dążenie do wyjaśnienia całości sprawy, nie informowanie strony o jej prawach i obowiązkach, rozstrzygnięcie kwestii zasadniczej dla sprawy bez wnikliwego rozpatrzenia wszystkich złożonych w sprawie dowodów, oświadczeń, dokumentów. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowień obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi zarzucono ponadto naruszenie art. 9 k.p.a.. Organy administracji I i II instancji miały świadomość faktu, że na wybudowanie ponad 40 lat temu linii energetycznej średniego napięcia stanowiącej jedyne zasilenie dla kopalni i zakładu przeróbczego skarżącego istnieje oryginalna dokumentacja techniczna z wszystkimi uzgodnieniami. Nie zażądały jednak jej okazania przez skarżącego. W postępowaniu pominęły także przedkładane przez skarżącego kserokopie dokumentów, również nie wzywając do ich uwierzytelnienia. Kopie te zostały pominięte jako dowód w sprawie. Organy administracji I i II instancji wymagały przedłożenia oryginałów tych dokumentów, choć miały świadomość, że miedzy stronami toczy się przed Sądem Rejonowym w Lubaniu postępowanie o zasiedzenie służebności przesyłu obejmującej sporną linię energetyczną. W postępowaniu tym przełożone zostały oryginały dokumentów. Zatem skarżący w chwili obecnej nie dysponuje oryginałami i może jedynie dostarczyć kopie dokumentów.
Organ administracji pominął także okoliczność, że skarżący przełożył już opinię techniczną na temat stanu słupa energetycznego posadowionego na działce uczestników. Opinia ta przedłożona została także w kopii, gdyż jej oryginał znajduje się w aktach sprawy sądowej. Takie postępowanie organów I i II instancji stanowi, zdaniem skarżącego, naruszenie art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a.. Wydając zaskarżone postanowienia organy administracji nie wzięły pod uwagę całokształtu okoliczności i dokumentów (choćby ich kopii) zgromadzonych w sprawie. Pominęły całkowicie okoliczność, że to uczestnicy odmawiają skarżącemu prawa wejścia na swoją nieruchomość, czym uniemożliwiają wykonanie prac zabezpieczających i remontowych spornej linii energetycznej.
Ponadto – jak wskazała strona skarżąca - art. 77 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Przepis ten upoważnia organ w każdym stadium postępowania do zmiany, uzupełnienia lub uchylenia swojego postanowienia dotyczącego przeprowadzenia dowodu. Organ II instancji nie zastosował się do tego przepisu otrzymując dołączone do zażalenia dokumenty i uchylił zaskarżone postanowienie jedynie co do terminu. Skarżący uważa, że postanowienie to winno zostać uchylone w całości a sprawa przekazana organowi I instancji. Posiadane dokumenty i wiedza organu administracji wskazywały na konieczność wszechstronnego uzupełnienia postępowania dowodowego, co może uczynić jedynie organ I instancji uzupełniając postępowanie dowodowe o uwierzytelnione kopie dokumentów, które znajdując się w aktach sprawy lub o których istnieniu organy administracji wiedzą. Tymi dokumentami są w szczególności dokumentacja techniczna obejmująca budowę spornej linii energetycznej wraz z wszystkimi uzgodnieniami.
Strona nie zgodziła się ponadto z twierdzeniem, że sporna linia energetyczna średniego napięcia wybudowana została samowolnie bez pozwolenia na budowę, bowiem została ona wybudowana została pod koniec lat 60-tych XX w. wraz z nowym zakładem przeróbczym kopalni. Strona skarżąca, a właściwie jego poprzednik prawny, posiadali na tą inwestycje pozwolenie na budowę, pełną dokumentację techniczną wraz z wszystkimi uzgodnieniami. Niestety na skutek licznych przekształceń organizacyjnoprawnych jakie przeszedł skarżący, do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie dokumentacje techniczne wraz z uzgodnieniami. Sam dokument w postaci pozwolenia na budowę nie zachował się i nie ma go w posiadaniu skarżącego. Inwestycje prowadzone były przez inne komórki organizacyjne dużo większego tworu prawnego, w skład którego wchodził skarżący. Komórki te miały siedzibę na terenie innego województwa i także były wielokrotnie przekształcane, co miało wpływ na zaginięcie dokumentu. Dokumentacja z uzgodnieniami znajduje się w posiadaniu skarżącego, gdyż była dokumentem niezbędnym do prawidłowej eksploatacji linii energetycznej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji lub postanowienia przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienia organów obu instancji, Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej "Prawem budowlanym".
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w dniu 28 lipca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wszczął postępowanie administracyjne na wniosek G.S. i R.S., właścicieli działki nr 37, przy ul. [...] w L., którzy pismem z dnia 30 maja 2008 r. zwrócili się o usunięcie nielegalnie istniejącego słupa energetycznego z działki nr 37, którego właścicielem jest Spółka w L., jednocześnie wskazując, że słup jest w bardzo złym stanie technicznym.
W związku z powyższym żądaniem, PINB w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadził w dniu 11 sierpnia 2008 r. oględziny działki nr 37. W protokole oględzin Nr 63/2008 wskazano, że stan techniczny słupa jest katastrofalny. W dniu 21 czerwca 2008 r. sporządzona została zaś "Ocena stanu technicznego", z której wynika również, że słup jest w złym stanie technicznym, tj. posiada duże ubytki, jest skorodowany i stwarza poważne zagrożenie, bowiem może w każdej chwili wskutek parcia wiatru ulec złamaniu. Ponadto linia napowietrzna jest poprzerywana na splotach, bez jakiegokolwiek obostrzenia stanowi bardzo duże zagrożenie, wytrzymałość jej obecnie jest znikoma, a w przypadku zerwania i upadku na ziemię przy napięciu 20000V stwarza zagrożenie zdrowiu i życiu ludzkiemu. We wnioskach zalecono, że należy bezwzględnie w szybkim czasie usunąć istniejące zagrożenie.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] – na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego – PINB w L. nakazał Kopalni "[...]" wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających (umożliwiających dalszą tymczasową bezpieczną eksploatację) elementu nośnego w postaci słupa przelotowego PP-12m dla linii energetycznej średniego napięcia w terminie natychmiastowym. W uzasadnieniu tej decyzji zapisano, że cyt. "z uwagi na fakt jednoznacznego stwierdzenia (zarówno przez osobę sporządzającą ocenę stanu technicznego, jak również organ nadzoru budowlanego) złego stanu technicznego w/w budowli, mając na względzie zapis art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane stanowiący, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Dlatego tez należało orzec jak w sentencji.". Przy czym organ wskazał, że sprawę ustalenia czy inwestycja została zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę czy też samowolnie organ nadzoru wyłączył do odrębnego postępowania administracyjnego. Podobne sformułowanie zostało zawarte w zaskarżonych postanowieniach, jednakże nie jest precyzyjnie wskazane w jakiej sprawie zostały one podjęte.
Należy bowiem zauważyć, że w związku z wszczęciem postępowania w dniu 28 lipca 2008 r. mamy do czynienia z dwiema sprawami dotyczącymi linii napowietrznej i słupa energetycznego zlokalizowanego na działce nr 37. Z jednej strony sprawa, której przedmiotem jest stan techniczny w/w budowli, z drugiej zaś strony sprawa dotycząca legalności budowy tego obiektu budowlanego. Przy czym pierwsza z tych spraw została ostatecznie zakończona w/w decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...]. Natomiast sprawa legalności budowy linii energetycznej wraz z elementami nośnymi (słupy przelotowe) zostanie zakończona wydaniem odrębnej decyzji. Z uzasadnień kontrolowanych rozstrzygnięć nie wynika jednak z jaką sprawą mamy do czynienia. Skoro sprawę ustalenia czy inwestycja została zrealizowana w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, czy też samowolnie, wyłączono do odrębnego postępowania administracyjnego, to pojawia się wątpliwość, czy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia wydane zostały w tym "odrębnym postępowaniu". To zaś stanowi naruszenie art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienia podjętych postanowień są na tyle nieprecyzyjny, że strona w zażaleniu stwierdziła, iż niniejsze postępowanie nie dotyczy kwestii legalności wybudowania linii, które wyłączone zostały do odrębnego postępowania.
Powyższe wątpliwości powinny zostać wyjaśnione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, czemu organy winny dać wyraz w uzasadnieniu podejmowanych rozstrzygnięć. Koniecznym jest przy tym uwzględnienie ostatecznej decyzji podjętej w trybie art. 66 Prawa budowlanego, w której się stwierdza jednoznacznie zły stan techniczny słupa przelotowego, oraz ustaleń co do stanu technicznego obiektu budowlanego poczynionych w tamtej sprawie i jak te ustalenia mają się do niniejszej sprawy.
Wątpliwości co do przedmiotu postępowania spowodowane są również przez zapisy uzasadnienia postanowienia organu I instancji w zestawieniu z przesłankami, które pozwalają na orzeczenie nakazu przedłożenia oceny stanu technicznego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
Należy bowiem zauważyć, że – jak wskazał organ I instancji – inwestycja została wykonana w zakresie samowoli budowlanej, jednak posiadane przez organ informacje i dokumenty nie stanowią wystarczającego materiału do prawidłowej oceny stanu sprawy, dlatego też w celu uzupełnienia materiału dowodowego niezbędne jest jednoznaczne określenie i dokonanie oceny stanu technicznego obiektu. W dalszej części stwierdzono, że nakazana do przedłożenia ocena techniczna na ma celu ustalić czy nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki, czy też organ będzie mógł zastosować art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, organ wyda decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
Z powyższych sformułowań, można by przypuszczać, że niniejsza sprawa dotyczy legalności budowy. Jednakże z drugiej strony przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowanego stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (tj. uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Zapisy powyższego przepisu pozwalają przyjąć natomiast, że sprawa mogłaby dotyczyć stanu technicznego linii napowietrznej i słupa. Rzecz jednak w tym, że przecież stan techniczny słupa był badany w postępowaniu w trybie art. 66 Prawa budowlanego i ta sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta w dniu [...] listopada 2008 r..
Ponadto uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć zawierają sprzeczne stwierdzenia, bowiem z jednej strony organy rozwodzą się w kwestii legalności budowy i zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., jednocześnie wskazując, że inwestycja została wykonana w zakresie samowoli budowlanej. Z tej sprzeczności również nie można wywnioskować z jaką sprawą mamy tak na prawdę do czynienia.
Tym samym został naruszony w niniejszej sprawie przepis art. 107 § 3 k.p.a., a co - w ocenie Sądu - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym organy – jak słusznie podniosła strona skarżąca – w zasadzie już rozstrzygnęły kwestię legalności spornej inwestycji. A trzeba ponownie podkreślić, że sprawa legalności miała zostać wyjaśniona po przedstawieniu tejże oceny.
W tym miejscu podkreślenia wymaga stanowisko prezentowane w orzecznictwie, a które popiera skład orzekający w niniejszej sprawie, że rzeczą organu w postępowaniu w przedmiocie samowoli budowlanej nie jest badanie jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych ani stanu technicznego obiektu budowlanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 827/05, publ. LEX nr 190837). Z uwagi na powyższe – jeżeli organy podjęły kwestionowane postanowienia w sprawie nielegalnie istniejącego obiektu budowlanego, powinny rozważyć przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zasadność zastosowania tego przepisu.
Niezależnie od powyższego Sąd podkreśla, że wprawdzie postanowienie podejmowane na podstawie w/w artykułu ma jedynie charakter dowodowy i ma posłużyć tylko i wyłącznie ustaleniu stanu faktycznego w toczącym się już postępowaniu w sprawie, to jego zastosowanie dotyczyć musi sytuacji w nich ściśle określonych, tzn. jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter ogólny i procesowy i powinien być stosowany w związku z odpowiednimi przepisami szczegółowymi ustawy (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 954/07, publ. LEX nr 493179; wyroku NSA z dnia 6 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 2016/98, niepubl.).
Popierając powyższe stanowisko, należy również zauważyć, że organy wydając kontrolowane postanowienia nie wykazały żadnej z przesłanek, o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego uzasadniających wydanie postanowienia z nałożeniem obowiązku dostarczenia oceny technicznej. Organ I instancji w istocie w ogóle nie uzasadnił konieczności nałożenia obowiązku dostarczenia oceny stanu technicznego linii energetycznej średniego napięcia na stronę skarżąca, wskazując jedynie, że informacje dotyczące stanu technicznego obiektu pozwolą na ustalenie czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania bądź to art. 40 bądź art. 37 Prawa budowanego z 1974 r..
Natomiast organ odwoławczy, utrzymując rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne w mocy, stwierdził, że wątpliwości, o których mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, pojawiają się zwłaszcza w przypadku samowolnej realizacji robót budowlanych, tj. wówczas, gdy roboty te prowadzone są przez osoby nieposiadające stosownych uprawnień budowlanych bądź bez dozoru takich osób.
Tym samym organy wydając w niniejszej sprawie postanowienia bez wyjaśnienia, czy przesłanki z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego zostały spełnione, a tym samym czy zaistniała podstawa do jego zastosowania, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.. W ocenie Sądu powyższe stwierdzenia organów, nie pozwalają bowiem na przyjęcie, czy w istocie w niniejszej sprawie zachodzi konieczność nałożenia obowiązku, o którym mowa w art. 81c Prawa budowlanego.
Organ nakładając na stronę określony obowiązek, powinien w uzasadnieniu postanowienia wykazać, że istnieją uzasadnione wątpliwości wymagające przedstawienia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 2977/02, niepubl.). Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie koniecznym wyjaśnienie i dokonanie ustaleń, czy powstały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego (jeżeli przedmiotem sprawy jest stan techniczny), i jak się ma ta konieczność do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia 13 listopada 2008 r..
Należy w tym miejscy podkreślić, że "uzasadnione wątpliwości", o których mowa w art. 81c ust. 2, z reguły występować będą w razie samowolnego zrealizowania obiektu budowlanego przez osoby, które nie mają stosownych uprawnień budowlanych. Nie można jednak tej reguły rozciągać na nieskomplikowane obiekty budowlanego. W inspektoracie nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są osoby, które mają co najmniej uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie. A zatem kontrolując wykonanie nieskomplikowanych robót budowlanych, inspektor nadzoru budowlanego jest w stanie samodzielnie określić prawidłowość wykonania tych robót (zob. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 1367/03, niepubl.). A należy wskazać, że obiektem budowanym, którego niniejsza sprawa dotyczy, to linia napowietrzna i słup.
Jeśli organy nadzoru budowlanego nabiorą wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, to wydając postanowienie przewidziane w art. 81c ust.2, powinny wykazać, z czego wynikają te wątpliwości w zakresie stanu technicznego obiektu. Wskazuje na to wyraźne użycie przez ustawodawcę określenia "uzasadnione wątpliwości" (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Ka 336/00, niepubl.).
Przepisy procedury administracyjnej obligują organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.), do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Ustalenia poczynione w postępowaniu dowodowym powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji po myśli art. 107 § 3 k.p.a.. W niniejszej sprawie organ I, jak i II instancji naruszył, w/w przepisy.
Z powyższych względów uznać należało, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś obligowało Sąd do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po myśli art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy.
k.g.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło