II SA/Wr 649/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-10-05
Skład orzekający: Gabriel Węgrzyn, Halina Filipowicz Kremis, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji środowiskowej, opierając się na fakcie, że została ona wydana w oparciu o inną decyzję, której nieważność została wcześniej stwierdzona, mimo że między tymi decyzjami nie istniał stosunek zależności, a także czy wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez podmiot posiadający interes prawny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie stwierdziło nieważność decyzji środowiskowej, opierając się na wadliwym założeniu o zależności między decyzjami oraz nieprawidłowo oceniając krąg stron postępowania. W szczególności, sąd wskazał na konieczność prawidłowej analizy interesu prawnego wnioskodawców oraz statusu właściciela gazociągu jako strony postępowania. Sąd nie podzielił zarzutów dotyczących naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. (nieodwracalne skutki prawne) oraz art. 10 k.p.a. (brak wpływu na wynik sprawy).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji środowiskowej dotyczącej przebudowy gazociągu. Wnioskodawcy (R.G., D.G., K.S.) domagali się stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, zarzucając jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa oraz wadę powodującą nieważność z mocy prawa. SKO stwierdziło nieważność decyzji środowiskowej, opierając się na tym, że została ona wydana w oparciu o inną decyzję, której nieważność została wcześniej stwierdzona. Spółka CH.-S. Sp. z o.o. (inwestor) zaskarżyła decyzję SKO, podnosząc m.in. brak zależności między decyzjami, nieprawidłowe ustalenie kręgu stron oraz nieodwracalne skutki prawne. Skarżąca kwestionowała również prawidłowość postępowania SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz Kremis (spr.) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant: Adrianna Gaj po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi Ch.-S. Sp. z o.o. Z. Z. O. z/s we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł ( słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] r. ([...] r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu, na posiedzeniu niejawnym, wniosku CH.-S.Spółki z o. o. Z. Z. O. z siedzibą we W., reprezentowanej przez adwokata K. Cz., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...]r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy, ustalającej na rzecz CH.-S. Sp. z o.o. Z.Z. O. z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.-B. realizowanego na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gm. W., dla którego nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. (nr [...]). Na uzasadnienie organ wskazał, że w dniu 27 września 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. wpłynął wniosek R. G., D. G. i K. S. (zd. G.), reprezentowanych przez pełnomocnika – K. Ł., o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, którą ustalono środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN500 relacji Z.-B., realizowanego na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]w obrębie R. W., gm. W., dla którego to przedsięwzięcia nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko. Pismo to zawierało również wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji.
Podstawę stwierdzenia nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia, jak wskazał pełnomocnik R.G., D. G.i K. S., stanowi przepis art 156 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096). Jego zdaniem, decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 28 i art. 29 k.p.a., w związku z art. 10 k.p.a, - poprzez niewłaściwe i błędne ustalenie przez organ ją wydający, tj. Burmistrza W., kręgu stron postępowania o wydanie tej decyzji, a w konsekwencji naruszenie zasady czynnego udziału stron;- art. 6 k.p.a., w związku z art. 132 § 1 i § 2 k.p.a. oraz z art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1405 z późn. zm.) - poprzez wydanie decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r., nr [...], bez przeprowadzenia właściwego postępowania poprzedzającego jej wydanie. Uzasadniając zarzut niewłaściwego ustalenia przez organ I instancji kręgu stron postępowania K. Ł., powołując się na bogate orzecznictwo sądowo- administracyjne, zarzucił pominięcie przez Burmistrza W. właścicieli sąsiadujących z terenem inwestycji nieruchomości gruntowych. W jego ocenie, Burmistrz W. wykazał się rażącym niedbalstwem w ustaleniu stron przedmiotowego postępowania. Jak bowiem wynika z rozdzielnika decyzji z dnia [...] r., nr [...], organ nadał przymiot strony postępowania tylko czterem podmiotom, w tym Gminie W. i wnioskodawcy, tj. CH.- S. Sp. z.o.o., Z. Z.O. z siedzibą we W. Tymczasem w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym i, że wynika on z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, iż akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998 r., sygn. akt IV SA 2164/97). W postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji taki interes mieli właściciele działek sąsiadujących z planowaną inwestycją oraz właściciele działek pozostających w obszarze oddziaływania tego obiektu. Ich interes prawny nie został jednak przez orzekający w sprawie organ wzięty pod uwagę. Pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił też, że fakt niewystępowania w postępowaniach zakończonych wydaniem decyzji objętych żądaniem stwierdzenia nieważności jako strona nie powoduje braku legitymacji do żądania wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie, jak podał K. Ł., interes prawny wynika z potrzeby ochrony przysługującego wnioskodawcom prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie R. W., sąsiadującej z Z. CH.-S. i objętej obszarem oddziaływania przedsięwzięcia. Stąd wniosek oparty został na art. 140 k.c. Natomiast przebudowa gazociągu wysokiego ciśnienia DN500 relacji Z.-B. umożliwi rozbudowę składowiska odpadów oraz innych obiektów gospodarki odpadami, co przyczyni się do dalszej i wzmożonej degradacji środowiska naturalnego wskazanego obszaru, a w konsekwencji do ograniczenia wykonywania prawa własności i spadku wartości nieruchomości gruntowych, jak również do wzrostu uciążliwości, takich jak: niekontrolowany wypływ wód gruntowych na teren sąsiadujących i znajdujących się w obszarze oddziaływania z inwestycją działek; odór migrujący z wysypiska na obszar sąsiadujących i znajdujących się w obszarze oddziaływania z inwestycją nieruchomości (siarkowodory i inne związki powstające w procesach gnilnych na wysypisku przemieszczane przez wiatr powodują nie tylko wielki dyskomfort, ale są także przyczyną rozmaitych alergii oraz chorób skóry i dróg oddechowych);- plaga gryzoni (w szczególności szczurów); - plaga komarów; duża populacja różnych gatunków ptactwa, roznoszącego nieczystości, i żerującego na polach i w pobliskich gospodarstwach rolnych (ptaki roznoszą bakterie i drobnoustroje, które są przyczyną chorób); wzmożony ruch transportu ciężarowego powodujący pęknięcia budynków położonych wzdłuż dróg, tworzenie się kolein w nawierzchni dróg i powstawanie hałasu uniemożliwiającego odpoczynek; roznoszone po okolicy przez wiatr torby plastikowe.
Pełnomocnik R. G., D. G. i K. S. zarzucił Burmistrzowi W.wydanie opisanej wyżej decyzji z wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa, o czym mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia wymaganego prawem postępowania administracyjnego (naruszenie art. 6 k.p.a., w związku z art. 132 § 1 i § 2 k.p.a. oraz z art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 84, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). W jego ocenie, organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 6 k.p.a., poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowego przedsięwzięcia. Z uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynika bowiem, że odwołanie wniosła jedna z czterech stron, a Burmistrz W., w sposób bezprawny, uznał to za wystarczającą legitymację do uchylenia decyzji w trybie autokontroli. Ponadto pełnomocnik wnioskodawców zakwestionował twierdzenie Burmistrza, według którego skoro dla większego zakresu przedsięwzięcia nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to dla zakresu mniejszego tym bardziej taka ocena nie jest wymagana. Tymczasem w tej sprawie zmianie uległ zakres inwestycji (wyłączenie działki nr [...], obręb R. W.). Zdaniem pełnomocnika zmiana zakresu terytorialnego przedsięwzięcia nie może być uznana, za "omyłkę" inwestora, który błędnie wskazał wykaz działek ewidencyjnych, na których planuje realizację przedsięwzięcia. Zmiana taka może natomiast upoważniać nawet do stwierdzenia, że mamy do czynienia z innym przedsięwzięciem, czego organ wyraźnie nie wziął pod uwagę. Dodatkowo niezrozumiałym jest dla reprezentującego strony pełnomocnika przyjęcie przez organ I instancji, że skoro obszar terytorialny planowanej inwestycji jest mniejszy, to tym samym zmniejsza się jego oddziaływanie. Końcowo pełnomocnik stwierdził, iż powyższe argumenty wyraźnie wskazują, że decyzja Burmistrza W. z [...] r., nr [...], dotknięta jest wadami prawnymi, wskazującymi na zasadność stwierdzenia jej nieważności. Biorąc zaś pod uwagę skalę przedsięwzięcia oraz nieodwracalność skutków realizacji wyżej wskazanej decyzji, korzystając z uprawnienia strony postępowania, wskazanym w art. 159 § 1 k.p.a., wniesiono o wstrzymanie wykonania decyzji.
Zawiadomieniem z dnia 10 stycznia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.poinformowało strony o wszczęciu, na wniosek R. G., D. G. i K. S. — reprezentowanych przez K. Ł., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r.nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, ustalającej na rzecz CH.-S. Sp. z o.o. Z.Z.O.z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.-B. realizowanego na dz nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]w obrębie R. W., gm. W., dla którego nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Następnie, decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kolegium stwierdziło nieważność opisanej decyzji. Orzekający w sprawie skład Kolegium dokonał oceny kwestionowanej decyzji w pełnym zakresie - niezależnie od przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych we wniosku. W wyniku analizy j przesłanej przez Burmistrza W. dokumentacji organ odwoławczy ustalił następujące okoliczności sprawy. Na wniosek CH.-S. Sp. z o.o. Z. Z. O. z siedzibą we W., działający z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarz Gminy, decyzją z dnia J.L [...] r., nr [...], ustalił na rzecz tej Spółki środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.-B. realizowanego na dz. r/r [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gm. W., dla którego nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Od tej decyzji odwołanie wniósł R.G. podnosząc, iż jest współwłaścicielem działki nr [...]w obrębie R.W., na której znajduje się odcinek gazociągu wysokiego ciśnienia i na której CH.-S.Sp. z o.o. planuje przebudowę tego odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa), DN 500 relacji Z.-B. Na działce, której jest współwłaścicielem i na działkach sąsiednich znajdują się drenaże. Zdaniem odwołującego, koparki mogą przerwać drenaże i woda nie będzie dobrze rozprowadzana po polach (będzie stała na działkach). W ocenie odwołującego, informacja ta powinna być wzięta pod uwagę, tymczasem o drenażach nie ma w decyzji mowy. Przerwanie drenaży będzie utrudniało prowadzenie roli na działce jego i działkach sąsiadów. R. G. podkreślił, że decyzja Burmistrza W. nie odnosi się do ważnych kwestii "środowiskowych" i pomija kwestię rozprowadzania wody po gruncie. Nie powinno się wydawać decyzji bez sprawdzenia, czy w czasie przebudowy gazociągu nie dojdzie do przerwania drenaży, a jeśli tak, to czy powinno się określić sposób odtworzenia przerwanej linii. Pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu 25 sierpnia 2017 r.) Spółka CH.-S.zwróciła się o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] r., nr [...], o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN500 relacji Z.-B.realizowanego na dz. [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], w obrębie R. W., gm. W.". Jednocześnie Spółka wniosła o zmianę tej decyzji, poprzez wyłączenie z zakresu przedsięwzięcia działki nr [...], obręb R.W. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku, działający z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarz Gminy, decyzją z dnia [...] r., nr [...], w oparciu o art. 132 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), uchylił swoją decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] r., nr [...] Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, iż po dokonaniu analizy odwołania R.G. oraz wniosku Spółki stwierdził, iż decyzja zasługuje w całości na uchylenie - w celu uwzględnienia żądań stron postępowania i wymaga przeprowadzenia dodatkowych postępowań w celu ustalenia nowych uwarunkowań środowiskowych. Organ stwierdził też, że wyrażenie zgody przez pozostałe strony postępowania na uchylenie decyzji nr [...], skonsumowane zostanie poprzez brak odwołania od niniejszej decyzji. Następnie, decyzją z dnia [...] r., nr [...], organ I instancji ustalił na rzecz CH.-S.Sp. z o.o. Z. Z.O.z siedzibą we W., środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN500 relacji Z.-B.realizowanego na dz. nr [...], [...], [...], .[...], [...],[...], [...], [...],[...] w obrębie R. W., gm. W., dla którego nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., w poprzednim składzie orzekającym, w uzasadnieniu swojej decyzji zwróciło uwagę, że R.G., D. G. i K. S., właścicielom nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]w obrębie obręb R.W., która to nieruchomość bezpośrednio graniczy z terenem, na którym inwestor miał zrealizować planowaną inwestycję, przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu nieważnościom zainicjowanym ich wnioskiem z dnia 25 września 2018 r. Osoby te były uznane za strony w postępowaniu wszczętym wnioskiem CH.-S. Sp. z o. o z dnia [...] r., skończonym opisaną decyzją Burmistrza W. z dnia [...] r., nr[...], w przedmiocie środowiskowych'uwarunkowań. Przymiot strony przysługiwał im także przy rozpatrywaniu przez organ I instancji (w trybie autokontroli - art. 132 k.p.a.) odwołania R. G., zakończonego decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Natomiast w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zostali przez organ I instancji pominięci. Tymczasem w ocenie Kolegium, fakt "rezygnacji" przez CH.-S.Sp. z o.o. z realizacji wnioskowanej inwestycji na działce nr [...]w obrębie R. W., nie spowodował jeszcze, iż właścicielom tej działki nie przysługiwał przymiot strony, działka ta bezpośrednio sąsiaduje z działką nr [...], na której miała być realizowana inwestycja związana z przebudową odcinka-gazociągu. - Nadto gazociąg, o którego rozbudowę wnioskowała Spółka, przebiega także przez działkę nr [...], co powoduje, że wszelkie prace związane z przebudową gazociągu mogą mieć bezpośredni wpływ na interes prawny właścicieli działki nr [...]. Dalej Kolegium wskazało, iż odrębnym pismem (z dnia [...] r., nr [...]), zawiadomiło strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], wydanej na podstawie art. 132 § 2 k.p.a., którą organ ten uchylił decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] r. nr [...] następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia[...]r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...., uchylającej decyzję tego organu z dnia [...] r., nr [...], w sprawie ustalenia na rzecz CH.-S.Sp. zjo.o. Z. Z. O. z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.- B.realizowanego na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie R.W., gm. W. Kolegium stwierdziło bowiem, iż opisaną decyzję wydano z rażącym naruszeniem art. 132 k.p.a., a zatem była obarczona wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W wyniku rozpatrzenia wniosku CH.-S. Sp. z o.o. Z. Z. O. z siedzibą we W., reprezentowanej przez adwokat K. Cz., o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...]., nr [...], Decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji i została przez Spółkę zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Natomiast będąca przedmiotem niniejszej sprawy, decyzja z dnia [...] r. nr [...], wydana została w następstwie opisanej decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...]r., nr [..]. Skoro więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., ostateczną decyzją z dnia [...]r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] r., nr [...], to w następstwie należało stwierdzić nieważność opisanej decyzji zależnej z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie ustalenia na rzecz CH.-S.Sp. z o.o. Z. Z. O. z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium przywołało treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie 7 sędziów z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12 (LEX Nr 1225395), według której stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana kolejna decyzja organu administracji, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 19 czerwca 2019 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. wpłynął wniosek CH.-S. Spółki z o. o. Z. Z. O.z siedzibą we W., reprezentowanej przez adwokata – K. Cz., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...]r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, w przedmiocie ustalenia, na rzecz CH.-S.Sp. z o. o. Z.Z. O.z siedzibą we W., środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.-B., realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]w obrębie R. W., gm. W.". Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, że decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w związku z tym, że podstawę jej wydania stanowi decyzja tego organu z dnia [...] r., nr [...], której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] r., podczas gdy między opisanymi decyzjami nie istnieje stosunek zależności; alternatywnie, na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu b) art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy obszar inwestycji, dla którego wydana została decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r,, nr [...], uchylona następnie decyzją tegoż organu z dnia [...] r., a obecnie, na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., był inny, niż obszar objęty decyzją działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], a zatem istniała konieczność ustalenia stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r., co stanowiło podstawę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] r,, a nie do stwierdzenia jej nieważności. Ponadto zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj.: c) art. 156 § 2 k.p.a. - poprzez stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], pomimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne; d) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez prowadzenie postępowania z pominięciem strony, tj. P[...]S.A. z siedzibą w W. - będącej właścicielem gazociągu, którego przebudowy dotyczy przedmiotowa decyzja - i w konsekwencji niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym jego stadium: e) art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego umożliwienia stronom wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych i żądań; f) art. 57 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...] i błędne uznanie wnioskodawców za strony, podczas gdy R. G., D. G. i K. S. (zd. G.) nie mają interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, ponieważ decyzja nie dotyczy działki nr [...] położonej w obrębie R. W., gmina W., której są współwłaścicielami. Wskazując na powyższe pełnomocnik Spółki wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania "w I instancji w całości" - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Uzasadniając żądania reprezentujący stronę adwokat stwierdza, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że jedyną podstawą stwierdzenia nieważności decyzji "środowiskowej" z dnia [...] r. było uznanie przez skład Kolegium, że decyzja ta została wydana w oparciu o decyzję organu I instancji z dnia [...] r., nr [...], uchylającą decyzję "środowiskową" z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało bowiem, że skoro ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r., nr [...], stwierdzona została nieważność decyzji z dnia [...] r., to w następstwie tego należało stwierdzić nieważność decyzji "środowiskowej" z dnia [...]r. W ocenie Kolegium, "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydana została kolejna decyzja organu administracji, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Na potwierdzenie swojego stanowiska Kolegium powołało się na uchwałę NSA Warszawie w składzie 7 sędziów z dnia 13 listopada 2012 r, sygn. akt I OPS 2/12. Wobec powyższych okoliczności pełnomocnik Spółki wskazuje, że pomiędzy decyzją "środowiskową" z dnia [...] r., a decyzją z dnia [...] r., uchylającą decyzję środowiskową z dnia [...] r., nie zachodzi stosunek zależności - obie decyzje "środowiskowe" wydane zostały w oparciu o inny stan faktyczny, a nadto przy innym kręgu stron. Ponadto, decyzja, z dnia [...] r. dotyczyła inwestycji, która pierwotnie miała obejmować również działkę nr [...], "stąd stronami postępowania byli współwłaściciele tej nieruchomości, tj. R.G., D. G. i K. S. (zd. G.). Z kolei decyzja z dnia [...] r. wydana została dla inwestycji o innym przebiegu przebudowy gazociągu, albowiem z pominięciem działki nr [...], a co za tym idzie stronami postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji nie byli współwłaściciele tej nieruchomości. Jak dalej motywuje pełnomocnik Spółki, nawet gdyby decyzja z dnia [...] r. nie została uchylona decyzją z dnia [...] r. lub gdyby na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, po stwierdzeniu nieważności decyzji ją uchylającej, została utrzymana w mocy, to pomiędzy tą decyzją, a decyzją z dnia [...]r. nie zachodziłaby powaga rzeczy osądzonej. Do zakwalifikowania spraw jako tożsamych konieczne jest bowiem, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu i przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego oraz faktycznego (por.: wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09). W ocenie wnioskodawcy, nie może budzić wątpliwości, że dopuszczalne jest istnienie w obrocie prawnym kilku ostatecznych i prawomocnych decyzji "środowiskowych" wydanych w związku z planowaną inwestycją, jeżeli dotyczą odmiennych jej lokalizacji, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto pełnomocnik Spółki wskazuje, że w postanowieniu z dnia [...] r. - informującym, że zakończenie sprawy nastąpi w terminie jednego miesiąca od dnia ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. - Kolegium stwierdziło, że toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Zatem na etapie wydawania tego postanowienia organ również nie widział pomiędzy decyzjami stosunku zależności. W tym stanie rzeczy reprezentujący Spółkę adwokat stwierdza, iż uprawniony i w pełni uzasadniony jest stawiany zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ podstawę jej wydania stanowi decyzja tego organu z dnia [...] r., nr [...], której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] r., podczas gdy między wymienionymi decyzjami nie istnieje stosunek zależności. W dalszej części wniosku jego autor alternatywnie stawia zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy obszar inwestycji, dla którego wydana została decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r. nr [...] - uchylona następnie decyzją tego organu z dnia [...] r., a obecnie, na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. - był inny, niż obszar objęty decyzją działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], a zatem - przy założeniu, że w szerokim ujęciu decyzje te były powiązane przyczynowo-skutkowo - to istniała konieczność ustalenia stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r. To z kolei implikowało potrzebę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] r., a nie stwierdzenia jej nieważności. Uzasadniając powyższy zarzut pełnomocnik strony odnosi się do powołanej przez Kolegium treści uchwały NSA wskazując, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie posługuje się tak stanowczym zwrotem jakiego użyło Kolegium, tj. "stanowi podstawę", lecz wskazuje, że "może stanowić podstawę". Podjęta przez doktrynę interpretacja tej uchwały prowadzi do wniosku, że: "W uchwale nie zamknięto możliwości objęcia tą podstawą wznowienia postępowania, przez przyjęcie wyłącznie trybu stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie której została wydana decyzja zależna. Wynika to z przyjęcia sformułowania "może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej". Otwarcie dopuszczalności wznowienia postępowania należy wiązać wyłącznie z koniecznością ustalenia stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji, na której oparto decyzję zależną. W razie, gdy stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki materialnoprawne, uzasadnione jest stosowanie sankcji nieważności decyzji zależnej." (tak B. Adamiak, J. Borkowski [w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Art. 145 k.p.a., wyd. 16). Jak dalej motywuje pełnomocnik Spółki, w toku postępowania strona informowała organ o tym, że na podstawie decyzji z dnia [...] r. wydane zostało pozwolenie na budowę, a inwestycja została już zakończona i przebiega obecnie w granicach działek wskazanych w tej decyzji. Właścicielem i użytkownikiem przebudowanego gazociągu jest P. S.A. Zatem zmianie uległ stan faktyczny, który stanowił podstawę wydania decyzji "środowiskowej" z dnia [...] r. i który istniał jeszcze podczas wydawania decyzji z dnia [...] r. W tej sytuacji, wobec zmiany stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r., nie sposób uznać, aby stwierdzenie nieważności wywoływało materialnoprawne skutki w sferze decyzji z dnia [...] r., a to z kolei uniemożliwiało stwierdzenie nieważności również tej decyzji. Kolejnym zarzutem stawianym zaskarżonej decyzji jest naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 156 § 2 k.p.a, - poprzez stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...]pomimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Na podstawie decyzji "środowiskowej" z dnia [...] r. wydane bowiem zostało pozwolenie na budowę, a w chwili obecnej przebudowa została zakończona, odebrana i gazociąg jest użytkowany przez jego właściciela tj. P. S.A. Na przebudowę istniejącej sieci gazociągowej CH.-S.Sp. z o.o. poniosła znaczące wydatki (sama umowa z wykonawcą to kwota [...] zł netto). Wiedzę o powołanych okolicznościach posiadał organ w chwili wydania zaskarżonej decyzji, bowiem podnoszone były w toku postępowania. Na potwierdzenie tych twierdzeń strona przedłożyła dowody w postaci m.in.: umowy z dnia [...] r., protokołu odbioru technicznego z dnia [...] r., protokołu odbioru końcowego z dnia [...] r., pisma z dnia [...] r. zawiadamiającego o rozpoczęciu użytkowania przebudowanej sieci gazowej wysokiego ciśnienia DN 500 relacji Z. – B. m.in. w obrębie istniejących działek o numerach [...] i [...], powstałych po podziale działki nr [...]. W świetle powyższego, zdaniem pełnomocnika Spółki, nie może budzić wątpliwości, że decyzja z dnia [...] r., której nieważność została stwierdzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., wywołała nieodwracalne skutki prawne. Podobnie nieodwracalne skutki prawne wywołała decyzja z dnia [...] r., co było podnoszone również w toku postępowania związanego ze stwierdzeniem jej nieważności. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa, nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z wydania decyzji nieważnej, lecz z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności (M. Wincenciak, O tzw. "nieodwracalnych skutkach prawnych" decyzji administracyjnej [w:l Kodykacja postępowania administracyjnego. Na 50-lecie k.p.a., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, 901—902). Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 292/11 (LEX nr 1219128), decyzja powodująca nabycie prawa własności nieruchomości wywołuje nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2, jeżeli następnie to prawo własności jest przedmiotem obrotu prawnego w warunkach pozwalających na zastosowanie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Nieodwracalność skutków prawnych odnosi się do skutków materialnoprawnych decyzji. U podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego leży właśnie to, że administracja nie dysponuje odpowiednimi instrumentami, aby tego rodzaju skutek odwrócić. Szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego tj. gdy stała się podstawą dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. Obecnie nie budzi wątpliwości, że w przypadku skutków cywilnoprawnych są one możliwe do cofnięcia wówczas, gdy wadliwa decyzja administracyjna wywołała je w sposób bezpośredni, a nie doszło do nich w sposób pośredni, np. przez zawarcie umowy sprzedaży. Stąd nieodwracalność skutków prawnych może się odnosić do decyzji wywołujących skutki pośrednie w sferze prawa cywilnego (por. uchwała NSA (5) w Warszawie z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPK 4/98, ONSA 1999/1, poz. 13, czy wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1585/12 - LEX nr 1430368). Kontynuując uzasadnienie wniosku reprezentujący Spółkę adwokat podnosi, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. i po powzięciu wiedzy o tym, że właścicielem i użytkownikiem przebudowanego gazociągu jest P[...] S.A., nie zawiadomił tej spółki o toczącym się postępowaniu. Zwłaszcza, że P[...] S.A. miała interes prawny w niniejszej sprawie, a zatem posiadała status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nie ma w tej sprawie zastosowania, albowiem wszedł w życie po wydaniu decyzji, której nieważność stwierdził organ I instancji). W niniejszej sprawie brak zawiadomienia P[...] S.A. o wszczętym z urzędu postępowaniu stanowi o naruszeniu przez organ I instancji przepisu art. 10 § 1 k.p.a., w związku z art. 28 k.p.a. Szczególnie, że samo Kolegium, w decyzji z dnia [...] r. uchylającej decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r. nr [...], ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. – B., realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [....], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gm. W." i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazało na potrzebę prawidłowego ustalenia kręgu stron. m.in. uwzględniając pominiętego właściciela sieci gazowej. Dalej pełnomocnik Spółki wskazuje, że w toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. ograniczyło swoje czynności wyłącznie do zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (pismo z dnia 10 stycznia 2019 r.), wydania postanowienia z dnia [...] r. o wstrzymaniu wykonalności decyzji z dnia [...] r., a następnie do wydania postanowienia z dnia [...] r., w którym organ wskazał, że zakończenie sprawy nastąpi w terminie jednego miesiąca od dnia ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Jednak postanowienie z dnia [...] r. stanowiło, w ocenie strony, obejście przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o zawieszeniu postępowania, a tym samym rażące naruszenie przepisów o terminie załatwienia sprawy administracyjnej. Już bowiem w samym jego uzasadnieniu SKO stwierdziło, że toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Ponadto, pomimo niedopuszczalnego przedłużenia postępowania o czas bliżej nieokreślony, strona nie została zawiadomiona przez organ o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. W dalszej części uzasadnienia wniosku pełnomocnik Spółki zarzuca decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 57 § 2 k.p.a., w związku z art. 28 k.p.a., poprzez wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...] i błędne uznanie wnioskodawców za strony, podczas gdy R. G., D. G.i K.S. (zd. G.) nie mają interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, ponieważ decyzja nie dotyczy działki nr [...] położonej w obrębie R. W., gmina W., której są współwłaścicielami. Spółka już w piśmie z dnia 22 października 2018 r. wskazywała organowi na błędne uznanie, że wnioskodawcom przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu. Zgodnie natomiast z ugruntowanym orzecznictwem, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron winien być ustalany na podstawie art. 28 k.p.a. W wyroku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/ Bd 749/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał wprost, że: "Stronami postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będą inwestor oraz podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości, znajdujących się w zasięgu oddziaływania inwestycji. Sąsiedztwo fizyczne z terenem inwestycji samo w sobie nie przesądza o przymiocie strony w tym postępowaniu,,. W wyroku tym Sąd również odniósł się do analogicznego argumentu z podnoszonym przez wnioskodawców, tj. do upatrywania interesu prawnego w przepisie prawa materialnego, tj. art. 140 k.c.
W niniejszej sprawie, zdaniem pełnomocnika spółki, wnioskodawcy nie przedstawili w toku postępowania żadnych dowodów potwierdzających oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomość ponad przeciętną miarę. Co więcej, we wniosku odwoływali się do oddziaływania in abstracto, tj. na skutek możliwej w przyszłości rozbudowy składowiska, podczas gdy przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją była przebudowa gazociągu, a nie rozbudowa składowiska. Podobne argumenty przedstawiane były w toku postępowania zakończonego cytowanym wyżej wyrokiem, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny jednoznacznie potwierdził, że na etapie postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej ochrona interesów osób trzecich jest ograniczona i nie może być rozciągana na okoliczności będące przedmiotem badania organów administracji architektoniczno-budowlanej. Tymczasem organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zupełnie pominął i nie odniósł się do argumentów przedstawianych przez stronę w toku postępowania, podając, że za uznaniem wnioskodawców za strony postępowania przemawia sąsiedztwo ich działki z działką, na której miała być realizowana inwestycja, a nadto, że gazociąg przebiega również przez działkę nr [...], a zatem "wszelkie prace związane z przebudową gazociągu mogą mieć bezpośredni wpływ na interes prawny R.G., D. G.i K. S.- właścicieli działki nr [...]". Biorąc więc pod uwagę fakt, iż wnioskodawcy nie przedstawili żadnego dowodu na faktyczne oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomość, a w chwili wydania zaskarżonej decyzji inwestycja była już zakończona i oddana do użytkowania, ustalenia organu w zakresie interesu prawnego wnioskodawców należy uznać za zupełnie dowolne, a co za tym i tym bardziej niedopuszczalne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po zapoznaniu się z wnioskiem pełnomocnika CH.-S.Spółki z o.o. Z. Z. O. z siedzibą we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdziło, że fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadą, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., jest zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu jej podjęcia, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, w którym organ nadzoru bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzekający w takim postępowaniu nie jest natomiast władny rozstrzygać sprawy administracyjnej co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania prowadzonego w sprawie w trybie zwykłym. Organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji działa zatem jako organ kasacyjny. W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., w'- poprzednim składzie orzekającym, decyzją z dnia [...]r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, z dnia [...] r., nr [...], ustalającej na rzecz CH.-S.Sp. z o.o. Z.Z.O. z siedzibą we W.środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.-B. realizowanego na dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gmina W., dla którego nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jak wskazano wyżej, postępowanie w sprawie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych wart. 156 § 1 pkt 1-7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie kończące to postępowanie następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 k.p.a.) podejmowanej przez organ administracji publicznej (art. 156 § 1 k.p.a.), do którego kompetencji należy rozpatrzenie sprawy w tym przedmiocie. Postępowanie wszczynane na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej. Jest ono samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. To oznacza, że prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, obowiązującym w dacie wydawania kontrolowanej decyzji. Dalej kolegium wyjaśnia, jakie okoliczności, zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. obligują organ do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. SKO zaznacza, że postępowanie to, z uwagi na nadzwyczajny charakter, może obejmować tylko ustalenia, czy decyzja objęta postępowaniem o stwierdzenie nieważności, obarczona jest, czy też nie, wadami wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a., powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Taki zakres omawianego postępowania ma niewątpliwie związek z art. 16 k.p.a., wyrażającym ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z tego też względu w doktrynie podkreśla się, że przesłanki wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco, natomiast ustalenie, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, musi być bezsporne. Wady decyzji muszą tkwić w samej decyzji i godzić w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Ich źródłem może być nie tylko naruszenie przepisów prawa materialnego, lecz również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, w tym i dotyczących toku instancji, pierwszeństwa weryfikacji decyzji w trybie zwykłym przed trybem nadzwyczajnym czy też dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 713 i 722). W tej sprawie przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji stanowi przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do tej przesłanki wskazać należy, iż nie została ona przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie i piśmiennictwie kształtuje się jednolite stanowisko, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art, 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a. (por. W. Chróścielewski (w:) W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009, s. 193; A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom II, Warszawa 2007, s. 325 oraz wyroki NSA: z dnia 10 czerwca 201 lr., sygn. akt II OSK 996/10 - LEX nr 1083731; z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 170/10 - LEX nr 672887; z dnia 8 września 2008 r., sygn. akt II GSK 1061/08 - LEX nr 596660 oraz z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04 - LEX nr 165717).
Odnośnie pozostałych zarzutów pełnomocnika strony wyjaśnić należy, że wszczęte przez Kolegium z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, prowadzone było wyłącznie w oparciu o zgromadzony przed jej wydaniem materiał dowodowy i na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania (por. wyrok WSA Warszawie z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/WA 1761/11 - Legalis Nr 466311). Co do zasady organy administracji nie gromadzą w takim przypadku odrębnych dowodów, lecz w zasadzie, opierają się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1880/06 - CBOSA). Przed wydaniem kwestionowanej decyzji nie zachodziła konieczność przeprowadzenia dodatkowych dowodów i czynności, które miałyby istotny wpływ na jej zakończenie, a tym samym konieczność powiadamiania stron o uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. Ponadto, skuteczność zarzutu naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. może mieć miejsce jedynie, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Przy czym to na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. W przedmiotowej sprawie, skoro organ odwoławczy nie przeprowadzał żadnych dowodów i potwierdził w pełni ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ pierwszej instancji, to tym samym brak zawiadomienia skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań nie stanowiło naruszenia prawa (vide: wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 678/16 - Legalis Nr 1801804). Wobec zarzutu naruszenia przez Kolegium w poprzednim składzie przepisu art, 28 k.p.a. zauważyć należy, że wskazywany przez pełnomocnika Spółki właściciel gazociągu, tj. P[...] S.A., nie był stroną postępowania ani w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, ani w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] r., nr [...], ani też w sprawie zakończonej decyzją organu I instancji z dnia [...]r., nr [...]. Stąd też rozstrzygnięcie Kolegium zostało skierowane do stron postępowania pierwszoinstancyjnego oraz organów współdziałających. Status strony jest kategorią obiektywną i wynika z właściwego przepisu prawa materialnego. Bezspornym jest, że prowadząc postępowanie w trybie określonym w art. 156 § 1 k.p.a., organ ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, opierając się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym, a przy orzekaniu uwzględnia stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Jak słusznie wywiedziono w orzecznictwie, w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania "nieważnościowego" odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 845/06 - LEX nr 344539). Nadto, obowiązkiem organu, wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. jest wykazanie w sposób należyty, iż ewentualne wady decyzji mieszczą się w katalogu określonym w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W szczególności, w odniesieniu do naruszenia prawa określonego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a,, należyta uwaga powinna być poświęcona kwestii rozróżnienia pomiędzy naruszeniem prawa i rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie prawa ma charakter rażący w sytuacji, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść rozstrzygnięcia w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Zatem, dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie,, iż miało ono charakter rażący.
W rozpatrywanej sprawie, będącą przedmiotem stwierdzenia nieważności decyzję z dnia [...]r., nr [...], wydano po uprzednim uchyleniu (decyzją z dnia [...] r., nr [...] - na podstawie art. 132 § 2 k.p.a.) decyzji z dnia [...] r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem poprzedniego składu orzekającego, że skoro tut. organ ostateczną decyzją z dnia [...] r., nr [...], j stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] r., nr [...], to w dalszej kolejności należało stwierdzić nieważność opisanej wyżej decyzji zależnej - z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie ustalenia na rzecz CH.-S.Sp. z o.o. Z. Z. O. z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że w wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego, wydanej w oparciu o przepis art. 132 k.p.a., decyzji z dnia [...] r., w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] r., nr [...], ustalająca na rzecz CH.- S. Sp. z o. o. Z. Z. O.z siedzibą we W., środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia.
Kwestię przymiotu strony dla konkretnego podmiotu determinuje przepis prawa materialnego, pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Niezależnie jednak od ustalonego przez organ I instancji kręgu stron postępowania zwykłego, jak również postępowania przed organem odwoławczym, w sytuacji, gdy podmiot (w niniejszej sprawie P[...] S.A.) uważa, że jest stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji, a został pominięty, może żądać wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozstrzygniecie, czy strona wnioskująca o wznowienie postępowania, posiadała przymiot strony w postępowaniu zwyczajnym, następuje w ramach wznowionego postępowania. Ponadto - zdaniem składu orzekającego Kolegium, wbrew twierdzeniom pełnomocnika Spółki, dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji zależnej, jeśli stwierdzono nieważność decyzji warunkującej, nie podważa ani nie wyłącza obowiązywanie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie istniały wszelkie powody, aby stwierdzić nieważność decyzji z dnia [...] r., nr [..., ustalającej na rzecz CH.-S. Sp. z o. o. Z. Z. O. z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań, bowiem wcześniejsza decyzja (z dnia [...] r.) uchylająca rozstrzygnięcie z dnia [...] r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nieważność oznacza, że uznaje się, iż taka decyzja nie istniała skutecznie od samego początku. Nieważność decyzji administracyjnej jest bowiem rozumiana jako bezskuteczność ex tunc, czyli nieskuteczność od samego początku. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W., Sekretarza Gminy, pomimo, że - w ocenie pełnomocnika Spółki -wywołała nieodwracalne skutki prawne, wyjaśnić należy, że powołane we wniosku konsekwencje stanowią skutki ekonomiczne i faktyczne. Kiedy waży się różne interesy oraz ocenia się znaczenie praktyczne i prawne różnych konsekwencji podjętych decyzji, czyli skutków, to stwierdzenie skutku prawnego w postaci utrzymywania permanentnego stanu rażącej niezgodności z prawem w postaci utrzymania w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] r. należy uznać za bardziej doniosły, niż skutki sugerowane przez pełnomocnika strony. Wywołanie nieodwracalnego skutku prawnego przez decyzję jest bowiem ograniczone do bezpośrednich skutków, które wywołała decyzja, a których nie można odwrócić czynnościami organu administracji publicznej. W ocenie Kolegium do bezpośrednich skutków nie można zaliczyć podjętych przez Spółkę czynności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Informacyjnie Kolegium podaje, że w wyniku stwierdzenia przez tut. organ nieważności decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r., nr [...], pozostaje do rozpatrzenia przez organ odwoławczy odwołanie R. G. wniesione od decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r., nr [...], orzekającej w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań.
W tych okolicznościach, ze względów wyżej przedstawionych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w obecnym składzie orzekło, jak w rozstrzygnięciu.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] r., sygn. akt [...] (doręczoną pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] r.) o utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] r., nr [...]
Złożyła pełnomocnik Ch. – S. Sp. z o.o. Z.G. O. z siedzibą we W. Powołując się na przepis art. 50 § 1 p.p.s.a., art. 52 § 1 p.p.s.a. oraz art. 54 § 1 p.p.s.a i art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. zaskarżyła w całości tę decyzję zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji SKO w L. z [...]r. pomimo, że wydana została z błędnym przyjęciem, że decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w związku z tym, że podstawę jej wydania stanowi decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., podczas gdy między tymi decyzjami nie istnieje stosunek zależności; alternatywnie, na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu b) art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, i utrzymanie w mocy decyzji SKO w L. z [...] r. podczas, gdy obszar inwestycji dla którego wydana została decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r. nr [...] - uchylona następnie decyzją tego organu z dnia [...]r., a obecnie na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. - był inny niż obszar objęty decyzją działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], a zatem istniała konieczność ustalenia stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r., co mogło stanowić najwyżej podstawę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] r., a nie do stwierdzenia jej nieważności.
Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: c) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu nierzetelnych i niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych w sprawie, a nadto na nienależytym uzasadnieniu decyzji, które to naruszenia polegały w szczególności na: ustaleniu, że "w wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego, wydanej w oparciu o przepis art. 132 k.p.a. decyzji z dnia [...] r., w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] r.. nr [...], ustalająca na rzecz CH. – S. Sp. z o.o. Z. Z. O. z siedzibą we W., środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (...)", podczas gdy decyzja ta została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek wydania decyzji z dnia [...] r.. nr [...]. uchylającej decyzję z dnia [...] r. w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.: nierozpoznaniu zarzutów zawartych w pkt II lit. a). b) i f) petitum wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, d) art. 156 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu skutkującą uznaniem, że "wywołanie nieodwracalnego skutku prawnego przez decyzję jest ograniczone do bezpośrednich skutków", podczas gdy z jednolitej linii orzeczniczej wynika wniosek przeciwny, tj. że nieodwracalność skutków prawnych może się odnosić do decyzji wywołujących skutki pośrednie w sferze prawa cywilnego, co z kolei skutkowało jego niewłaściwym zastosowaniem i utrzymaniem w mocy decyzji SKO w L. z dnia [...] r. stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], pomimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne; e) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z pominięciem strony, tj. P[...]S.A. z siedzibą w W. - będącej właścicielem gazociągu, którego przebudowy dotyczy przedmiotowa decyzja - i w konsekwencji niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym jego stadium: f) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., pomimo że wydana została bez uprzedniego umożliwienia stronom wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych i żądań; g) art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., podczas gdy wszczęcie postępowania w tej sprawie było niedopuszczalne, albowiem wnioskodawcy – R.G., D. G. i K. S. (zd. G.) nie mieli interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, ponieważ decyzja nie dotyczy działki nr [...] położonej w obrębie R. W., Gm. W., której są współwłaścicielami. III. Wskazując na powyższe strona skarżąca wnosi o: 1 uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; 2. przyznanie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponadto strona skarżąca wnosi o dopuszczenie dowodów w postaci: -umowy z dnia [...] r., protokołu odbioru technicznego z dnia [...] r., protokołu odbioru końcowego z dnia [...] r., pisma z dnia [...] r. zawiadamiającego o rozpoczęciu użytkowania przebudowanej sieci gazowej wysokiego ciśnienia DN 500 relacji Z. — B. m.in. w obrębie istniejących działek o numerach [...] i [...], powstałych po podziale działki nr [...]; protokołu odbioru nr [...] z dnia [...] r., na okoliczność zakończenia inwestycji, odbioru gazociągu przez P[...] S.A., wywołania przed decyzję Burmistrza W. z dnia [....] r. nieodwracalnych skutków prawnych.
W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że w dniu 27 września 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. wpłynął wniosek R. G., D. G.i K. S. (zd. G.) o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r., [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. — B. realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [..],[...]w obrębie R.W., gm. W." zarzucając, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. oraz z uwagi na to, że zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy samego prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Wnioskodawcy są współwłaścicielami działki nr [...] w obrębię R. W., gm. W.
W trakcie rozpoznawania w/w wniosku SKO w L. z urzędu wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności innej decyzji, tj. decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], uchylającej decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy z [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia, na rzecz Ch.S. Sp. z o.o. Z.G.O. z siedzibą we W., środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. – B. realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...],, [...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gm. W.". Decyzją z dnia [...] r. SKO stwierdziło nieważność decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...]r., [...] wskazując, że wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 132 k.p.a. Skarżąca złożyła w dniu 29 marca 2019 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Decyzją z dnia [...]r, SKO w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, która tym samym stała się ostateczna. Skarżąca wniosła od decyzji SKO w L. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, która rozpoznawana jest pod sygn. akt II SA/Wr 476/19. Kolejną decyzją z dnia [...] r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.po rozpoznaniu odwołania R. G. uchyliło decyzje działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r. nr. [...], orzekającą o ustaleniu na rzecz Ch. – S. Sp. z o.o. Zakład Z. O. z/s we W. środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą: "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. — B. realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gm. W." i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Postępowanie przed Burmistrzem W. jest nadal w toku.
W tym samym dniu, tj. [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydało decyzję — sygn. akt [...]- stwierdzającą nieważność decyzji działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r.. [...] ustalającej na rzecz Ch. — S.Sp. z o.o. Z. G. O. z siedzibą we W., środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. — B. realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie R.W., gm. W.". Pomimo, że uzasadnienie tej decyzji mieści się na 11 stronach, to właściwe rozważania organu zawarte są na ostatniej jedenastej stronie uzasadnienia. Z rozważań tych wynika, że za stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] r. przemawiało wyłącznie uznanie, że została ona wydana w oparciu o decyzję z dnia [...] r., której nieważność została uprzednio stwierdzona przez SKO w L. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc w nim szereg zarzutów, w tym dwa pierwsze tożsame z tymi, które zawarte zostały w petitum niniejszej skargi w pkt II lit a) i b). Decyzją z dnia [...] r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...]. W uzasadnieniu właściwe rozważania mieszczą się na stronach 18-21, a ich analiza prowadzi do wniosku, że decyzja wydana została na skutek szeregu przedstawionych poniżej naruszeń przepisów postępowania.
Zarzut, ad. a) i b) W pierwszej kolejności skarżąca stawia zaskarżonej decyzji dwa alternatywne zarzuty naruszenia przepisów postępowania — podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i nierozpatrzone przez Kolegium — których pominięcie i nieuwzględnienie, mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Pierwszy zarzut dotyczy naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Kolegium z dnia [...] r, pomimo, że wydana została z błędnym przyjęciem, że decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w związku z tym, że podstawę jej wydania stanowi decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W.- Sekretarza Gminy z dnia[...] t., [...], której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] r., podczas gdy między tymi decyzjami nie istnieje stosunek zależności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że jedyna podstawa stwierdzenia nieważności decyzji "środowiskowej" z dnia [...] r. było uznanie przez SKO, że decyzja ta została wydana w oparciu o decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza W.- Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], uchylającą decyzję "środowiskową" z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uznało, że skoro ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. [...] stwierdzona została nieważność decyzji z dnia [...] r., to w następstwie tego należało stwierdzić nieważność decyzji "środowiskowej" z dnia [...] r. W ocenie SKO "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydana została kolejna decyzja organu administracji stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Na potwierdzenie swojego stanowiska SKO powołało się na uchwałę NSA w Warszawie w składzie 7 sędziów z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12.
Uzasadniając stawiany decyzji zarzut skarżący wskazuje, że pomiędzy decyzją "środowiskową" z dnia [...] r., a decyzją z dnia [...]r. uchylającą decyzję środowiskową z [...] r. nie zachodzi stosunek zależności. Wszak obie decyzje "środowiskowe" wydane zostały w oparciu o inny stan faktyczny, a nadto przy innym kręgu stron. Decyzja z dnia [...]r. dotyczyła inwestycji, która pierwotnie miała obejmować również działkę nr 230, dlatego też stronami tego postępowania byli współwłaściciele tej nieruchomości, tj. R. G., D. G. i K.S. (zd. G.). Z kolei decyzja z dnia [...] r. wydana została dla inwestycji w innym przebiegu przebudowy gazociągu, albowiem z pominięciem działki nr [...], a co za tym idzie stronami postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji nie byli w/w współwłaściciele tej nieruchomości. Wobec powyższego nawet gdyby decyzja z dnia [...] r., nie została uchylona decyzją z dnia [...] r. lub gdyby na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy po stwierdzeniu nieważności decyzji ją uchylającej, została utrzymana w mocy, to pomiędzy tą decyzją a decyzją z dnia [...] r. nie zachodziłaby powaga rzeczy osądzonej. Do zakwalifikowania spraw jako tożsamych konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu i przedmiotu sprawy przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego oraz faktycznego (por.: wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09). Nie może budzić wątpliwości, że dopuszczalne jest istnienie w obrocie prawnym kilku ostatecznych i prawomocnych decyzji "środowiskowych" wydanych w związku z planowaną inwestycją, jeżeli dotyczą odmiennych jej lokalizacji, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Strona wskazuje, że SKO w postanowieniu z dnia [...]r. - informującym, że zakończenie sprawy nastąpi w terminie jednego miesiąca od dnia ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. - stwierdziło, że toczące się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Zatem na etapie wydawania tego postanowienia organ również nie widział pomiędzy decyzjami stosunku zależności. W tym stanie rzeczy uprawniony i w pełni uzasadniony jest stawiany zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w związku z tym, że podstawę jej wydania stanowi decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W.— Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.z dnia [...] r., podczas gdy między w/w decyzjami nie istnieje stosunek zależności.
Alternatywnie skarżąca stawia zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, i utrzymanie w mocy decyzji SKO w L. z [...] r. podczas, gdy obszar inwestycji dla którego wydana została decyzja działającego z upoważnienia Burmistrza W. — Sekretarza Gminy z dnia [...]r. nr [...] - uchylona następnie decyzją tegoż organu z dnia[...] r., a obecnie na skutek stwierdzenia nieważności decyzji z [...] r. uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. - był inny niż obszar objęty decyzją działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], a zatem - przy założeniu, że w szerokim ujęciu decyzje te były powiązane przyczynowo - skutkowo — to istniała konieczność ustalenia stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r. To z kolei mogło, co najwyżej uzasadniać wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] r., a nie stwierdzenie jej nieważności. Uzasadniając ten zarzut, w pierwszej kolejności należy odnieść się do treści uchwały NSA powoływanej przez SKO w uzasadnieniu decyzji z dnia[...] r. Dokładnie przytoczona teza orzeczenia brzmi bowiem następująco: "Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 KPA." Naczelny Sąd Administracyjny nie posługuje się tak stanowczym zwrotem jakiego użyło SKO tj. "stanowi podstawę", lecz wskazuje, że "może stanowić podstawę". Podjęta przez doktrynę interpretacja uchwały prowadzi do wniosku, że: "W uchwale nie zamknięto możliwości objęcia tą podstawą wznowienia postępowania, przez przyjęcie wyłącznie trybu stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie, której została wydana decyzja zależna. Wynika to z przyjęcia sformułowania "może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej". Otwarcie dopuszczalności wznowienia postępowania należy wiązać wyłącznie z koniecznością ustalenia stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji na której oparto decyzję zależną. W razie, gdy stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki materialnoprawne, uzasadnione jest stosowanie sankcji nieważności decyzji zależnej." (tak B. Adamiak, J. Borkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Art. 145 k.p.a., wyd. 16). W toku postępowania strona informowała organ o tym, że na podstawie decyzji z [...]r. wydane zostało pozwolenie na budowę, a inwestycja została już zakończona i przebiega obecnie w granicach działek wskazanych w tej decyzji. Właścicielem i użytkownikiem przebudowanego gazociągu jest P[...] S.A. Zatem zmianie uległ stan faktyczny, który stanowił podstawę wydania decyzji "środowiskowej" z dnia [...] r. i który istniał jeszcze podczas wydawania decyzji z dnia [...] r. W tej sytuacji, wobec zmiany stanu faktycznego po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] r., nie sposób uznać, aby stwierdzenie nieważności tej decyzji wywoływało materialnoprawne skutki w sferze decyzji z dnia [...] r., a to z kolei uniemożliwiało stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zarzut ad. c) Skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na dokonaniu nierzetelnych i niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych w sprawie, a nadto na nienależytym uzasadnieniu decyzji, które to naruszenia polegały w szczególności na ustaleniu, że "w wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego, wydanej w oparciu o przepis art. 132 k.p.a. decyzji z dnia [...] r., w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] r.. nr [...], ustalająca na rzecz CH.– S.Sp. z o.o. Z. Z. O.z siedzibą we W., środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (...)"> podczas gdy decyzja ta została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek wydania decyzji z dnia [...] r.. nr [...]. uchylającej decyzję z dnia [...] r. w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.: nierozpoznaniu zarzutów zawartych w pkt II lit, a) i b) petitum wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając stawiany zarzut należy w pierwszej kolejności podkreślić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze na 18-stej stronie uzasadnienia podzieliło stanowisko Kolegium wyrażone w decyzji z [...] r. ([...]), co do tego, że stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [[...] r. nr [...] implikowało konieczność stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...] Nie mniej jednak w odróżnieniu od uzasadnienia zawartego w decyzji z dnia [...] r. Kolegium ponownie rozpoznając sprawę uznało, że "w wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego, wydanej w oparciu o przepis art. 132 k.p.a., decyzji z dnia [...] r. (2017 — właściwa data), w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] r., nr [...] ustalająca na rzecz CH. – S. środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. — B. realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...]" [...], [...], [...], [...] w obrębie R.. W., gm. W.". Takie stwierdzenie świadczy o naruszeniu przez Kolegium takich fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, jak zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli, czy też zasady przekonywania. Nie jest prawdą, że decyzja z [...] r. nr [...] pozostaje w obrocie prawnym, albowiem została uchylona przez Kolegium decyzją z dnia [...] r., nr [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na marginesie jedynie należy wskazać, że nawet gdyby obie decyzje środowiskowe pozostawały w mocy, to i tak — zważywszy na inny krąg stron i odmienny stan faktyczny — sama ta okoliczność nie mogłaby stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. O tym, że zaskarżona decyzja Kolegium wydana została w sposób wyjątkowo nierzetelny świadczy również przedostatnie zdanie uzasadnienia, w którym Kolegium stwierdza, że pozostaje do rozpatrzenia przez organ odwoławczy odwołanie R. G. wniesione od decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r. (...).". Tymczasem w dacie wydania decyzji odwołanie było już przez Kolegium rozpoznane i w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z dnia [...] r., sygn. akt [...]w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania R. G. uchyliło decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy z dnia [...] r. nr. [...]. Ponadto Kolegium w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie rozpoznało i nie odniosło się do zarzutów stawianych przez skarżącą w II lit. a), b) i f) petituin wniosku z dnia 17 czerwca 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pominięcie tak istotnej okoliczności, jak wydanie przez Kolegium decyzji eliminującej z obrotu prawnego decyzję środowiskową z dnia [...] r., a nadto nierozpoznanie wszystkich stawianych przez skarżącą zarzutów świadczy o tym, że organ wydał nierzetelne rozstrzygnięcie, które powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie dokonując należytych ustaleń, a także nie dokonując właściwej oceny całego zebranego materiału dowodowego naruszyło przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, (por. wyr. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 195/19, którego uzasadnienie prawne ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie). Zarzut ad. d) W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w części odnoszącej się do stawianego przez skarżącą zarzutu naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej z dnia [...]r. pomimo, że wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, Kolegium wskazało, że "wywołanie nieodwracalnego skutku prawnego przez decyzję jest ograniczone do bezpośrednich skutków, które wywołała decyzja, a których nie można odwrócić czynnościami organu administracji publicznej.". Tymczasem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca odwołała się do jednolitej linii orzeczniczej, z której wynika wniosek przeciwny, tj. że nieodwracalność skutków prawnych może się odnosić do decyzji wywołujących skutki pośrednie w sferze prawa cywilnego. Dalej skarżąca ponownie przytacza argumentację z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odwołującą się do poglądów doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności (M. Wincenciak, O tzw. "nieodwracalnych skutkach prawnych" decyzji administracyjnej [w:] Kodyfikacja postępowania administracyjnego. Na 50- lecie k.p.a., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 901-902). Zgodnie z wyrokiem NSA z 5.06.2012 r., II OSK 292/11, LEX nr 1219128, decyzja powodująca nabycie prawa własności nieruchomości wywołuje nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2, jeżeli następnie to prawo własności jest przedmiotem obrotu prawnego w warunkach pozwalających na zastosowanie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Nieodwracalność skutków prawnych odnosi się do skutków materialnoprawnych decyzji. U podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego leży właśnie to, że administracja nie dysponuje odpowiednimi instrumentami, aby tego rodzaju skutek odwrócić. Szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego. tj. gdy stała się podstawą dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. Obecnie nie budzi wątpliwości, że w przypadku skutków cywilnoprawnych są one możliwe do cofnięcia wówczas, gdy wadliwa decyzja administracyjna wywołała je w sposób bezpośredni, a nie doszło do nich w sposób pośredni, np. przez zawarcie umowy sprzedaży. Stąd nieodwracalność skutków prawnych może się odnosić do decyzji wywołujących skutki pośrednie w sferze prawa cywilnego (por. uchwała NSA (5) w Warszawie z 9.11.1998 r., OPK 4/98, ONSA 1999/1, poz. 13, czy wyrok NSA z 23.01.2014 r., I OSK 1585/12, LEX nr 1430368). Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy udokumentowała skutki jakie wywołała decyzja środowiskowa z dnia [...] r. w sferze prawa cywilnego podnosząc, że na podstawie tej decyzji wydane zostało pozwolenie na budowę, a w chwili obecnej przebudowa została zakończona, odebrana i gazociąg jest użytkowany przez jego właściciela tj. P[...] S.A. Potwierdzeniem przekazania przebudowanego gazociągu na rzecz P[...] S.A. jest protokół odbioru nr [...] z dnia [...] r. Przez przebudowany gazociąg płynie gaz. Rzeczywiste średnie przepływy gazu w omawianym gazociągu wynoszą około 13 400 — 15 600 m3/h (na podstawie danych P[...] za 2017 rok). Gdyby na skutek stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej konieczne było wstrzymanie przepływu gazu przez przebudowany odcinek gazociągu, wykonanie takiej decyzji byłoby wyjątkowo brzemienne w skutkach, a nadto naraziłoby Skarb Państwa na wielomilionowe straty. Cena 1 m3 gazu ziemnego sprzedawanego przez P[...] wynosi około 1,30 zł, w związku z tym szkoda P[...] jako właściciela gazociągu tylko z tego tytułu wynosić może około 500 000 złotych dziennie. Straty w wielkich rozmiarach poniosłaby również skarżąca. Sama umowa z wykonawcą przebudowy to koszt w kwocie[...] zł netto. Wiedzę o tych okolicznościach posiadał organ w chwili wydania zaskarżonej decyzji, albowiem podnoszone były w toku postępowania. Na potwierdzenie swoich twierdzeń strona przedłożyła dowody w postaci m.in. -umowy z dnia [...] r., protokołu odbioru technicznego z dnia [...]r. protokołu odbioru końcowego z dnia [...] r., pisma z dnia [...] r. zawiadamiającego o rozpoczęciu użytkowania przebudowanej sieci gazowej wysokiego ciśnienia DN 500 relacji Z. – B.m.in. w obrębie istniejących działek o numerach [...] i [...], powstałych po podziale działki nr [...] . Dokumenty te skarżąca ponownie przedkłada w załączeniu do skargi wraz z protokołem odbioru nr [...] z dnia [...] r.
W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, że decyzja z dnia [...] r., której nieważność została stwierdzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w niniejszym postępowaniu wywołała nieodwracalne skutki prawne, co z kolei czyni zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 2 uzasadnionym. Zarzut ad. e) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydając zaskarżoną decyzję dopuściło się naruszenia przepisu art. 10 § 1 k,p,a. w zw. z art. 28 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, a polegało na prowadzeniu postępowania z pominięciem strony, tj. P[...] S.A. z siedzibą w W. - będącej właścicielem gazociągu, którego przebudowy dotyczy przedmiotowa decyzja - i w konsekwencji na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym jego stadium. O konieczności rozszerzenia kręgu stron w tym postępowaniu skarżąca informowała już organ na etapie rozpoznawania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej z dnia [...] r. w I instancji. Okoliczność ta podnoszona była również we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Kolegium odnosząc się do tego zarzutu wskazało, że krąg stron w postępowaniu ustalany był w oparciu o krąg stron w postępowaniu pierwszo instancyjnym, a jeśli P[...] S.A. uważa, że jest stroną tego postępowania, to może żądać wznowienia postępowania. Ustalenie to narusza przepis art. 28 k.p.a, a nadto pozostaje w sprzeczności z faktycznym procedowaniem przez Kolegium. Wszak sprawa dotyczy decyzji z dnia [...] r., a w postępowaniu w pierwszej instancji stroną była jedynie skarżąca. Nie mniej jednak w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji Kolegium rozszerzyło krąg stron o R. G., D. G. i K. S. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że P[...] S.A. miała interes prawny w niniejszej sprawie, a zatem posiadała status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (art. 74 ust. 3a ustawy 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nie ma w tej sprawie zastosowania, albowiem wszedł w życie po wydaniu decyli, której nieważność stwierdził organ I instancji). Zgodnie z art. 28 k.p.a. "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Wobec treści tego przepisu nie powinno budzić wątpliwości, że właściciel gazociągu jest podmiotem, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej jego przebudowy. Brak zawiadomienia P[...] S.A. o wszczętym z urzędu postępowaniu stanowi o naruszeniu przez organ I instancji przepisu art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. Podkreślić przy tym trzeba, że SKO w L. w decyzji z dnia [...] r. uchylającej decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy z dnia [...] r., [...], ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "Przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z. — B. realizowanego na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...] w obrębie R. W., gm. W." i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazało na potrzebę prawidłowego ustalenia kręgu stron, tn.in. uwzględniając pominiętego właściciela sieci gazowej. Zarzut ad. f) Skarżąca stawia decyzji Kolegium również zarzut naruszenia przepis art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., pomimo że wydana została bez uprzedniego umożliwienia stronom wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia ewentualnych wniosków dowodowych i żądań. W toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło swoje czynności wyłącznie do zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania (pismo z dnia [...] r.), wydania postanowienia z dnia [...] r. o wstrzymaniu wykonalności decyzji z dnia [...] r., a następnie do wydania postanowienia z dnia [...] r., w którym organ wskazał, że zakończenie sprawy nastąpi w terminie jednego miesiąca od dnia ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. Pomimo niedopuszczalnego przedłużenia postępowania o czas bliżej nieokreślony strona nie została zawiadomiona przez organ o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, co stanowi rażące naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Możliwość odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. przewidziana została w § 2 i 3 tego przepisu, żadna z okoliczności uzasadniających odstępstwo od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nie miała miejsca. Również w aktach sprawy brak jest adnotacji, o której mowa w art. 10 § 3 k.p.a., co czyni niniejszy zarzut koniecznym i uzasadnionym. Zarzut ad. g) Skarżąca zarzuca decyzji SKO w L., również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., podczas gdy wszczęcie postępowania w tej sprawie było niedopuszczalne, albowiem decyzja z dnia [...] r. nie dotyczy działki nr [...], a co za tym idzie R. G., D. G. i K. S. (zd. G.) nie mają interesu prawnego w niniejszym postępowaniu. Skarżąca już w piśmie z dnia 22.10.2018 r. wskazywała organowi na błędne uznanie, że wnioskodawcom przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach krąg stron winien być ustalany na podstawie art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Z utrzymanej w mocy decyzji Kolegium z [...] r. wynika, że w ocenie organu za uznaniem wnioskodawców za strony postępowania przemawia sąsiedztwo ich działki z działką, na której miała być realizowana inwestycja, a nadto, że gazociąg przebiega również przez działkę nr [...], a zatem "wszelkie prace związane z przebudową gazociągu mogą mieć bezpośredni wpływ na interes prawny R. G., D. G. i K. S. zd. G.— właścicieli działki nr [...].".
Biorąc pod uwagę fakt, iż wnioskodawcy nie przedstawili żadnego dowodu na faktyczne oddziaływanie inwestycji na ich nieruchomość, a w chwili wydania zaskarżonej decyzji inwestycja była już zakończona i oddana do użytkowania, ustalenia organu w zakresie interesu prawnego wnioskodawców należy uznać za zupełnie dowolne, a co za tym idzie niedopuszczalne.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył:
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu bowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2018 r., poz.1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem skargi jest ostateczna decyzja samorządowego kolegium odwoławczego wydana w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...], wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza W. - Sekretarza Gminy, ustalającej na rzecz CH.-S. Sp. z o.o. Z. Z. .O z siedzibą we W. środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: przebudowa odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia (6,3 MPa) DN 500 relacji Z.-B. realizowanego na dz. nr [...], [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...], [...] w obrębie R.W,. gm. W., dla którego nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stwierdzenie nieważności opisanej decyzji nastąpiło decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., nr [...], a obecnie zaskarżona została kolejna decyzja, która zapadła w wyniku rozpoznania przez kolegium wniosku strony skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zagadnieniem, jakie organ w tym postępowaniu winien rozwiązać w pierwszej kolejności, jest kwestia, czy wnioskodawcy, którzy zainicjowali kontrolowane postępowanie, mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej. Co za tym idzie czy posiadają skuteczne uprawnienie do żądania wszczęcia przez kompetentny organ postępowania, dążącego do nieważnościowego, zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r., nr [...]. Wskazać bowiem trzeba, że, przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2017 r. II OSK 1897/15, wyjaśnił, że "1. Osoba, która składa wniosek o stwierdzenie nieważności musi wykazać swój interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa - najczęściej materialnego, na podstawie którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko taki przepis prawa stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji. Podobnie we wcześniejszym wyroku tego sądu wskazuje się, że "interes faktyczny, (jest wtedy – przyp. sądu) kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej "roszczenia" i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Jednoznaczne brzmienie art. 28 kpa nie pozwala na jego dowolną interpretację. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy więc od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, zaś okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 kpa" (Wyrok NSA z 9.2.2010 r. I OSK 1035/09). Zdaniem sądu, w kontrolowanym postępowaniu organ co najmniej przedwcześnie uznał, że taka właśnie okoliczność ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Należy bowiem przypomnieć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 19 września 2017 r zostało zainicjowane wnioskiem R. G., D.G. i K. S. — reprezentowanych przez K. Ł.
Przedmiotem postępowania nieważnościowego jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne. Z powyższego wynika, że przedmiot postępowania będzie inny niż w postępowaniu głównym, bowiem wynikiem tego procesu będzie udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy decyzja, której postępowanie nieważnościowe dotyczy została dotknięta wadami dającymi podstawę do stwierdzenia jej nieważności, albo stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa. Uwagę na te okoliczności zwrócił, między innymi, NSA w wyroku z dnia 23 września 2010 r. (OSK 1399/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/0AF9AE4701). W uzasadnieniu wskazano, że "należy przede wszystkim podkreślić (...), iż co do zasady stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1999 r. sygn. IV SA 2520/98, LEX nr 48669; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. II SA 2164/92, ONSA 1995 r. Nr 1, poz. 32). Tak więc, oczywistym winno być, że nie zawsze musi zachodzić tożsamość między podmiotami w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji, niemniej jednak to przedmiot decyzji badanej, określa krąg podmiotów będących stroną postępowania zarówno zwykłego, jak i prowadzonego w tzw. trybie nieważnościowym". Inaczej mówiąc, interes prawny w postępowaniu nieważnościowym będzie zawsze związany z orzeczeniami wydanymi w postępowaniu głównym. Legitymacja ma zatem związek z twierdzeniem podmiotu, iż decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Jeszcze raz godzi się przypomnieć, że interes prawny zawsze musi wynikać z konkretnej normy prawnej. Inaczej mówiąc, normy prawa stanowić mogą podstawę legitymacji strony do wystąpienia w postępowaniu. Do żądania stwierdzenia nieważności decyzji przez wnioskodawców niewystarczające jest wskazanie na ogólnie posiadany interes prawny. Wnioskujący winien wskazać konkretnie, w czym upatruje swój interes prawny. Źródła interesu prawnego w pierwszej kolejności należy upatrywać w unormowaniach administracyjnego prawa materialnego, ale wnioskodawca może także opierać legitymację do występowania w postępowaniu nieważnościowym na naruszeniu norm procesowego prawa administracyjnego lub także na przepisach prawa cywilnego. Przenosząc dotychczasowe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że, jak wynika z akt administracyjnych, organ, wszczynając postępowanie nie dokonał analizy "interesu prawnego wnioskujących", mimo że postępowanie to wszczął na wniosek. W konsekwencji nie sposób uznać, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek uprawnionego podmiotu. Sąd podziela także stanowisko strony skarżącej, że przymiot strony w tym postępowaniu niewątpliwie posiada właściciel gazociągu, którego wprost decyzja dotyczy. Należy także podzielić pogląd strony skarżącej odnośnie do niewłaściwej interpretacji organu w zakresie stanowiska NSA, zawartego w uchwale I OPS 2/12, w warunkach tej sprawy. W uchwale tej NSA istotnie wskazał, że "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 K.p.a.". Natomiast w rozpoznawanym przypadku mamy do czynienia z dwoma decyzjami dotyczącymi środowiskowymi na realizację planowanego przedsięwzięcia, przy czym już choćby w zakresie działek, których ma dotyczyć inwestycja nie ma tożsamości, a dla zaistnienia jednorodności spraw obie decyzje muszą dotyczyć tych samych podmiotów i tego samego przedmiotu w tym samym stanie faktycznym i prawnym.
Nie podziela sąd zarzutów skargi w zakresie naruszenia przez organ art. 156 § 2 kpa. Powołane przez skarżącą okoliczności wykonania inwestycji i poniesienia wysokich kosztów, z nią związanych nie stanowi (zgodnie z utrwalony orzecznictwem sądów administracyjnym) okoliczności stanowiących nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu przywołanego przepisu. Odnośnie do zarzutu naruszenia przez SKO art. 10 kpa, należy wskazać, że naruszenie art. 10 kpa, (zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych), może stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego skarżonej decyzji, o ile prowadzi do wniosku, że miało wpływ na wynik sprawy. Takiego związku w niniejszym postępowaniu sąd nie stwierdził.
Reasumując, mając na względzie treść przepisu art. 145 § 1c ppsa, należało orzec jak na wstępie.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawi opłat za czynności adwokacie (Dz. U. poz. 1800).
Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie dostosowanie się do wskazówek, zawartych w powyższych rozważaniach sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło