II SAB/Wr 26/05

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. , M., M. i J.W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie przyłączy wodociągowych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 27 października 2008 r. Sąd odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy. W dniu 24 kwietnia 2009 r. skarżący: D. i M.W. złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że łączny ich dochód wynosi 2.340 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymienili działki gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 1 maja 2009 r. wnioskodawcy oświadczyli, że skandaliczne uważa "zmuszanie" ich przez Sąd do sprzedaży swojego "dorobku życia". Dodali, że nie stać ich na żadne opłaty sądowe, a dotychczasowe koszty postępowań opłacali z kredytu. Wyjaśnili, że dojazd do Sądu to dla wnioskodawczyni koszt 20 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Mają na uwadze obecny etap postępowania (w szczególności wysokość stawek wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika) ustanowiono wnioskodawcom adwokata. Jednak w pozostałym zakresie wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja materialna skarżących. To na wnioskodawcy ciążył obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności i wykazania, że te zmienione okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem pomimo twierdzeń wnioskodawców, że ich sytuacja uległa pogorszeniu, to powyższa okoliczność nie została należycie wyjaśniona i udokumentowana. Z treści wniosku wynika, że skarżący nie mają obecnie nikogo na utrzymaniu, uzyskiwany przez nich dochód miesięczny netto zwiększył się i wynosi aktualnie 2.215, 80 zł, a swoich wydatków skarżący - mimo wezwania- nawet nie określili. W ocenie Sądu osiągane przez wnioskodawców ich miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ich niezbędne wydatki, jak i wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (który jest jedynym na tym etapie postępowania kosztem sądowym). Zaznaczyć należy, iż skarżący nie sprecyzowali i nie udokumentowali wysokości wydatków swojej rodziny; nie przedłożyli aktualnego zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach (złożone do akt tzw. "odcinki emerytalne" dotyczą stycznia br.); nie wykazali wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia i jego wysokości; nie udowodnili również dlaczego nie mogą sfinansować kosztów sądowych ze źródła (kredyt zaciągnięty przez syna), z którego czerpią środki na pokrycie kosztów w innych postępowaniach sądwoadministracyjnych; nie wyjaśnili dlaczego - mając na uwadze przedstawianą przez nich jako tragiczną swoją sytuację materialną - nie sprzedają posiadanych działek nr 96/1 i 96/2 w N.o pow. 2500 m2 i nie wyjaśnili czy czerpią korzyści z ww. działek m.in. poprzez dzierżawę np. pod tablice reklamowe. Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Istotny jest również fakt, iż syn i córka skarżących są osobami współskarżącymi, na których solidarnie ze skarżącymi ciąży obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Pamiętać należy, że uiszczenie kosztów sądowych przez jednego ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych. Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w wielu innych sprawach aktualną sytuację skarżących (zob. sygn. akt II OZ 562/08, II OZ 635/08, II OZ 583/08, II OZ 932/08) uznawał nawet, iż ich sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec nich instytucji prawa pomocy w żadnym zakresie. Przypomnieć należy, że to skarżący świadomie i (jak pokazuje statystyka orzeczeń) najczęściej bezzasadnie generują dziesiątki postępowań przed tut Sądem. A zatem jeśli skarżący uczynili sobie z procedowania przed Sądem cel aktywności życiowej, to powinni tak gospodarować posiadanymi środkami finansowymi i majątkowymi aby mogli bez przeszkód realizować swoje ulubione zajęcie. Jeśli wnioskodawcy posiadają składniki majątkowe, które nie są niezbędne do ich utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadane przez nich działki budowlane), to sugerowanie spieniężenia ich nie można uznać za "skandaliczne". W sytuacji finansowej skarżących zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.