II SO/Wr 6/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym kolejnego wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z wniosku w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. za nieprzekazanie skargi do Sądu w ustawowym terminie postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 22 maja 2009 r. Sąd, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, przyznał jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Rozstrzygnięcie to uznał za słuszne Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II OZ 664/09) oddalił zażalenie skarżącej złożone na to postanowienie. W dniu 8 września 2009 r. skarżąca uiściła należny wpis sądowy od skargi w wysokości 50 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 50 zł skarżąca złożyła na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że łączny dochód jej oraz jej męża wynosi 2.453 zł netto. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone jej w dniu 30 kwietnia 2009 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Mając na uwadze, że ww. postanowieniem z dnia 22 maja 2009 r. przyznano już skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł i uprawnienie to jest nadal aktualne, w tej sytuacji postępowanie wszczęte ponownym wnioskiem skarżącej w tym zakresie należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) umorzyć jako bezprzedmiotowe (punkt 1 sentencji). Wniosek w pozostałym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Przesłanką do uwzględnienia kolejnego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie (na niekorzyść) sytuacja materialna skarżącej. To na wnioskodawczyni ciążył obowiązek wskazania takich zmienionych okoliczności i wykazania, że te zmienione okoliczności uzasadniałyby obecnie przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W niniejszej sprawie taki warunek nie został spełniony, bowiem skarżąca takiego rodzaju okoliczności w ogóle we wniosku nie wskazała i nie odpowiedziała także na wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie swojej sytuacji finansowej oraz majątkowej. Oceniając obiektywnie treść aktualnego wniosku stwierdzić należy, że sytuacja wnioskodawczyni uległa nawet poprawie. Skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, a uzyskiwany przez nią i jej męża dochód miesięczny netto zwiększył się i wynosi aktualnie 2. 453 zł (poprzednio była to kwota 2.215,80 zł). W opinii Sądu osiągane przez rodzinę wnioskodawczyni ich miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ich niezbędne wydatki (których zresztą sygn. akt II SO/Wr 6/08 nie określiła i nie udokumentowała), jak i wpis sądowy od zażalenia w wysokości 50 zł (jedynego zresztą aktualnie kosztu sądowego). Tym bardziej, że skarżąca uiszczała już w niniejszej sprawie opłaty sądowe w takiej wysokości i niezrozumiałe jest dlaczego skarżąca znów składa wniosek i chce wyczerpywać wszystkie procedury odwoławcze, żeby w końcu i tak opłaty uiścić . Podkreślić należy, że skarżąca- pomimo, że wielokrotnie w tej i w innych licznych swoich sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem była do tego wzywana- nadal nie udokumentowała wysokości swoich wydatków; nie wykazała także wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia (kredyt) i jego wysokości; nie udowodniła dlaczego nie może sfinansować kosztów sądowych ze źródła (pomoc finansowa swoich dorosłych dzieci) z którego czerpała oraz czerpie środki na pokrycie kosztów sądowych (np. wcześniejszych opłat sądowych) w tym i w innych postępowaniach sądwoadministracyjnych, jak i z których pokrywa swoje wydatki związane z budową swojego domu. Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe, które nie są jej niezbędne do utrzymania (a za takie Sąd uważa np. posiadanie udziałów we własności działek budowlanych), to w przedstawianej przez nią sytuacji finansowej zbycie zbędnych składników majątkowych byłoby zupełnie racjonalne i uzasadnione. Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając również w wielu innych sprawach aktualną sytuację skarżącej (zob. sygn. akt II OZ 614/09, II OZ 583/08, II OZ 577/09) uznawał także, iż jej sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.