III SA/Wr 404/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-02-05
Skład orzekający: Sędzia NSA, Anna Moskała, Barbara Ciołek, Anetta Chołuj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym kosztami zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było środków, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy regulujące te koszty za niezgodne z Konstytucją, a ustawodawca nie dokonał stosownych zmian?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji błędnie naliczyły koszty egzekucyjne, w tym koszty zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było środków. Sąd podkreślił, że mimo braku zmian legislacyjnych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organy stosujące prawo muszą uwzględniać jego skutki i oceniać, czy ustalone koszty egzekucyjne są adekwatne do czynności organu i nie stanowią nadmiernej sankcji pieniężnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (PZ PFRON) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika (P.P.), które okazało się bezskuteczne z powodu braku środków na rachunku bankowym dłużnika. Wierzyciel zakwestionował zasadność i wysokość naliczonych kosztów, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepisy regulujące te koszty za niezgodne z Konstytucją. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami, argumentując, że mimo wyroku TK, przepisy nie zostały zmienione.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Anetta Chołuj, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia Wierzyciela tymi kosztami I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1017 (słownie: tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: DIAS, Dyrektor IAS) uchylił - w części dotyczącej ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P.P. w wysokości 3.136,62 zł i obciążeniu wierzyciela [...] (dalej: wierzyciel, PZ PFRON) kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.136,62 zł i orzekł o ustaleniu wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 3.130,62 zł i obciążeniu wierzyciela PZ PFRON kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.130, 62 zł oraz utrzymał w pozostałej części w mocy - postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: NUS, organ egzekucyjny) z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w sprawie obciążenia wierzyciela – PZPFRON kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.136,62 zł. Jako podstawę prawną postanowienia podał art. 138 § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej K.p.a.), art. 64c § 7 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Jak wynika z akt organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego P.P. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, sporządził protokół o stanie majątkowym. Na rachunku brak było środków niezbędnych do realizacji zajęć. Z uwagi na bezskuteczność egzekucji NUS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o obciążeniu go kosztami egzekucyjnymi w kwocie 3.136,62 zł. Wierzyciel wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. NUS obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na postanowienie, wierzyciel zakwestionował zasadność obciążenia go kosztami egzekucyjnymi, które powstały w wyniku zastosowania zajęć rachunków bankowych, na których nie był środków, zakwestionował naliczenie kosztów i powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.
Zaskarżonym postanowieniem DIAS uchylił postanowienie NUS - w części dotyczącej ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P.P. w wysokości 3.136,62 zł i obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.136,62 zł i orzekł o ustaleniu wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej wysokości 3.130,62 zł i obciążeniu wierzyciela PZ PFRON kosztami egzekucyjnymi w wysokości 3.130, 62 zł oraz utrzymał postanowienie NUS w pozostałej części w mocy. Organ omówił przepisy u.p.e.a. – art. 64c § 1 i 6, art. 64 § 7. Wyjaśnił organ, że w sprawie organ egzekucyjny naliczył opłatę manipulacyjną, koszty zajęcia rachunku bankowego, opłatę za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym. W ocenie organu w związku z wydaniem przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego w oparciu o tytuł wykonawczy, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. - ziściła się przesłanka do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi niewyegzekwowanymi od zobowiązanego w toku przedmiotowego postępowania - stosownie do dyspozycji art. 64c § 4 u.p.e.a. Odnosząc się do wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 organ stwierdził, że ustawodawca nie dokonał odpowiednich zmian zgodnie ze wskazaniami TK stąd organ mógł określić koszty na podstawie zakwestionowanych przez Trybunał przepisów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) wierzyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia NUS oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła strona naruszenie:
1) art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie i ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych, mimo że nie było na nich środków,
2) art. 138 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia NUS mimo że powinno być ono uchylone.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami nastąpiło wbrew stanowisku zajętemu przez TK, który wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14) uznał sporne przepisy za niezgodne z Konstytucją. Zdaniem strony organ powinien uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo stwierdził, że TK nie przesądził, jak należy stosować normy uznane za niekonstytucyjne do czasu ich zmiany przez prawodawcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona.
Kwestia objęta przedmiotem sporu była przedmiotem orzekania przez tut. Sąd, m.in. w wyroku z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 634/18, wyroku z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 508/18 i stanowisko w nich zaprezentowane podziela skład orzekający w tej sprawie, przyjmując je jako własne.
Zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Przepis § 4 stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zastosowano regulację art. 64c § 4 u.p.e.a., skoro - w związku z brakiem majątku po stronie zobowiązanego, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi natomiast do jego zakończenia i utraty możliwości uzyskania kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, jeżeli wcześniej nie zostały one wyegzekwowane. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, dotyczącego należności pieniężnych, organ egzekucyjny nie posiada już bowiem, w stosunku do zobowiązanego, wierzytelności o zapłatę kosztów egzekucyjnych, wobec czego nie może ich od niego ściągnąć, co czyni zasadnym obciążenie tymi kosztami wierzyciela.
Powyższe nie jest w sprawie sporne.
Sporny między stronami pozostaje natomiast sam fakt obciążenia wierzyciela kosztami zajęcia rachunku bankowego, w sytuacji, kiedy na rachunku bankowym zobowiązanego nie było środków umożliwiających skuteczną egzekucję, jak i wysokość kosztów egzekucyjnych nałożonych na stronę.
Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Za NSA (wyrok z 10 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16, dostępny: CBOSA), Sąd przyjął, że we właściwym odczytaniu powołanego przepisu wystarczające jest zastosowanie wykładni językowej. Prymat tego rodzaju wykładni prawa wynika z faktu, że prawo dociera do adresatów w postaci konkretnych przepisów prawnych i mogą oni oczekiwać, że ich obowiązki, czy uprawnienia, są kształtowane treścią tekstu prawnego (zob. B. Brzeziński, Wykładnia prawa podatkowego, Gdańsk 2013, s. 24). Treść art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie - w analizowanym przepisie - ustawodawca nie zawarł przyzwolenia na pobieranie stosownych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. NSA zauważył także, że w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 327). Wskazywane postulaty de lege ferenda nie są jednak dostrzegane przez ustawodawcę. Zaprezentowane wyżej rozumienie omawianego przepisu nie może być przy tym podważane przez nawiązanie do treści art. 80 § 1 u.p.e.a., co także przesądził NSA. Przepis ten wskazuje bowiem, w jaki sposób dokonuje się czynności zajęcia rachunku bankowego i wcale nie potwierdza stanowiska, że zajęcie wierzytelności można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego. Wręcz przeciwnie, w treści art. 80 § 2 u.p.e.a. mowa jest o "zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego", co dowodzi trafności stanowiska skarżącego, że warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych. Sąd podziela w związku z tym zapatrywanie, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.
W sprawie organy administracji błędnie przyjęły stanowisko odmienne od reprezentowanego wyżej przez Sąd, co stanowi jedną z przyczyn uchylenia wydanych przez nie postanowień.
Niezależnie od powyższego, Sąd zauważa, że obie strony postępowania odwołują się do wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. (31/14), przy czym organ nie negując stanowiska TK wskazuje, że na moment orzekania o kosztach przepisy nie zostały zmienione, a tym samym organ egzekucyjny nie miała podstaw do ich niezastosowania.
W ocenie Sądu w sprawie uzasadnione są zarzuty nieuwzględnienia przez organ wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz.U.2016.1244). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że: art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny (pkt 4.3.) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.
Należy zauważyć, że jakkolwiek przedmiotowy wyrok bezpośrednio odnosi się do art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a., to nie ulega wątpliwości, że przeprowadzona w nim analiza instytucji kosztów postępowania egzekucyjnego oraz zakres ingerencji ustawodawcy przy ich określaniu winny być uwzględnione przy interpretacji pozostałych przepisów art. 64 § 1, których wysokość określona jest stosunkowo. Są to te same problemy, które doprowadziły do stwierdzenia przez Trybunał niezgodności przepisu ustawy ze standardami konstytucyjnymi, tj. określenia maksymalnej wysokości tych opłat.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że określając kwotę kosztów egzekucyjnych organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów, jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego. Powstała zatem uzasadniona wątpliwość, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba, że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust. 3). Powołany wyrok został opublikowany 16 sierpnia 2016 r., a zaskarżone postanowienia noszą datę [...] i [...]. Do dnia wydania postanowień przez organy obu instancji nie zostały wdrożone rozwiązania legislacyjne, które stanowiłyby wykonanie wskazań wynikających z tego wyroku. Należy podzielić stanowisko organu, że ani organ ani Sąd nie może wyręczyć ustawodawcy w zmianie przepisów. Omówiony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował jednak z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK. Zawarte w uzasadnieniu wyroku wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności.
Nakaz bezpośredniego odwołania się do Konstytucji obowiązuje nie tylko Sąd, ale także organy państwa, działające na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok TK w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 3802/18, z 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2066/14, z 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1021/16, z 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1108/19, z 27 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 634/18, z 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 508/18, z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ mimo braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, czy wysokość kosztów egzekucyjnych, jest adekwatna w znaczeniu wskazanym przez Trybunał do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych oraz czy pozostaje w związku z efektywnością egzekucji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy (pkt II sentencji wyroku), zasądzając je w kwocie 1.017 zł, równej: 1) wpisowi od skargi, 2) kosztom zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie określonej zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych /Dz. U. z 2018 r., poz. 265/, 3) opłacie skarbowej od pełnomocnictwa.
Dokonując kalkulacji stawki wynagrodzenia pełnomocnika zasądzonego w punkcie II sentencji wyroku, jako zwrot kosztów zastępstwa procesowego Sąd przyjął, że skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie jej pełnomocnika, obliczone według stawek dla należności pieniężnych (...), bo o taką w sprawie chodziło. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarga została wniesiona na postanowienie, którym obciążono zobowiązaną kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 3.130,62 zł.
Zgodnie z art. 205 § 2 ppsa, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Do wymienionych w powołanym artykule przepisów odrębnych, na podstawie których ustala się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, należy zaliczyć m.in. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Przepis § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ww. rozporządzenia stanowi, że opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji:
a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 2,
W orzecznictwie przyjmuje się, iż przez "sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" należy rozumieć te, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie (v. postanowienie NSA z 23 czerwca 2008 r., II FZ 227/08 publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bez znaczenia jest również, że skarga została wniesiona na postanowienie, a nie decyzję administracyjną. Istotne jest bowiem to, że zaskarżonym aktem administracyjnym została ustalona należność pieniężna. W takiej sytuacji nie jest istotna forma rozstrzygnięcia, którą orzeczono o należności pieniężnej.
Podobny pogląd, iż w sprawie skargi na postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych strony skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie jej pełnomocnika, obliczone według stawek dla należności pieniężnej, a nie według stawki "w innej sprawie" wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, w postanowieniu NSA z 19 lutego 2019 r., sygn. akt I GZ 32/19, z 4 września 2019 r. sygn. akt I Gz 268/19, z 15 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 375/19, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło