III SA/Wr 438/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Zarządu Województwa D. z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu zwrotu środków dofinansowania wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 28 lipca 2018 r. J.W. (zwany dalej "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na opisaną w osnowie niniejszego postanowienia decyzję Zarządu Województwa D. Nadto w niniejszej skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek uzasadnił tym, że posiada jedynie udziały w nieruchomości przy ulicy S. [...] w J., gdzie mieszka, nie uzyskał żadnych dochodów za lata 2016 i 2017 oraz z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego będzie się ubiegał o emeryturę. Wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki. Na okoliczność wykazania, że nie posiada żadnych oszczędności wniósł o dopuszczenie dowodu z akt sprawy prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. pod sygn. [...]. Do wniosku załączony został m.in. akt notarialny Rep. [...] z dnia [...] października 2018 r. (protokół dziedziczenia) oraz PIT-36L za 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2000 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 tej samej ustawy, Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczne decyzje administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu. Zatem wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu pozwala na uniknięcie wywołania po stronie skarżącego niekorzystnych skutków aktu w sytuacji, gdy nie zostało w sprawie wydane orzeczenie kończące postępowanie sądowoadministracyjne. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04 (niepubl.) stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia (który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego) lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne konsekwencje, które – jeśli zaistnieją – to powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, Lex Nr 1241556). Podkreślenia zatem wymaga, że podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest wykazanie we wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie Sądu wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji ma zatem charakter wyjątkowy, tzn. jest odstępstwem od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa na stronie, która domaga się wydania takiego orzeczenia (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 496/04, LEX nr 799468, z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, LEX nr 1405434 i z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04 – niepubl.). Zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może być natomiast przedmiotem domniemań sądu (vide: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1100/08, dostępne w CBOSA). W szczególności strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 694/04, niepubl.; z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 52/05, niepubl.). Sąd stanął na stanowisku, że takie okoliczności nie zostały przez stronę skarżącą wykazane. W ocenie Sądu, uzasadnienie wniosku jest zbyt ogólnikowe, a wskazane okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest bowiem wystarczający sam wywód strony. Strona powinna poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 608/14, LEX nr 1465281). Jeżeli dokumenty źródłowe okażą się niewystarczające dla oceny przesłanek uzasadniających wstrzymanie, wówczas Sąd nie może zastosować ochrony tymczasowej. Zdaniem Sądu skarżący nie przedstawił wystarczających argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji i tym samym nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za jej wstrzymaniem. Uzasadniając wniosek przesłanką wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, skarżący wskazał, że posiada jedynie udziały w nieruchomości, w której mieszka, nie uzyskał żadnych dochodów za lata 2016-2017 oraz z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego będzie się ubiegał o emeryturę. Powołane i załączone do wniosku dokumenty są niewystarczające do wykazania, że warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rzeczywistości zachodzą. Przedstawione przez skarżącego informacje i okoliczności nie dają pełnego obrazu jego sytuacji ekonomicznej i materialnej, co nie pozwala Sądowi ocenić aktualnej sytuacji finansowej oraz zdolności płatniczych strony. Należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1350/13 (LEX nr 1410667), że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło oraz stanowisko zajęte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.01.2015 r., II FZ 2138/14 (LEX nr 1628796), że sama tylko możliwość dokonania w przyszłości egzekucji z nieruchomości nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. W tej sytuacji Sąd nie miał podstaw, by przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie ustalonych kwot dotacji przypadających do zwrotu może wyrządzić stronie skarżącej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Sąd jednocześnie nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.