III SA/Wr 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie kat. B prawa jazdy oddala skargę w całości. Przedmiotem postępowania jest skarga A. F. (dalej jako: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie kat. B prawa jazdy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że skarżący posiada uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B. W okresie od stycznia do maja 2014 r. otrzymał on 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W związku z tym Komendant Wojewódzki Policji we W. wystąpił do Starosty S. o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie kat. B. prawa jazdy. Jak następnie wskazał organ odwoławczy, Starosta S. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie oraz jego prawach procesowych pismem doręczonym na adres w S. w dniu [...] grudnia 2015 r. Przesyłkę odebrała I. F. (pełnomocnik skarżącego). Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. J. F., ojciec skarżącego, poinformował organ pierwszej instancji o tym, że syn od dłuższego czasu zamieszkuje pod innym adresem. Ostatecznie w dniu [...] grudnia 2015 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Z kolei pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący poinformował organ o nowym adresie zamieszkania - wskazanym już przez jego ojca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 114 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm., dalej jako p.r.d.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d., to znaczy po popełnieniu wykroczenia polegającego na naruszeniu przepisów ruchu drogowego, którym to naruszeniom przypisane są odpowiednie liczby punktów w skali od 0 do 10. Ewidencję tych punktów prowadzi Policja. W ocenie organu odwoławczego okoliczność popełnienia przez skarżącego wykroczeń drogowych, jak również liczba przypisanych tym wykroczeniom punktów, nie budzi żadnych wątpliwości. Kolegium podniosło jednocześnie, że na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej jako p.r.d.) Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do ewidencji. Dalej przytoczyło § 3, § 7, § 9 i § 10, wydanego na podstawie art. 130 ust. 4 p.r.d., rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488). W ocenie organu odwoławczego wskazane przepisy prowadzą do wniosku, że ewidencja z art. 130 ust. 1 p.r.d. jest wykazem, w którym uprawnionym do dokonywania wpisów są jedynie odpowiednie organy Policji. Ponadto w świetle jednolitego orzecznictwa sądów administracyjnych wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Uzasadnionym jest zatem pogląd, że ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, prowadząc postępowania w sprawie dotyczącej skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, czy na badania psychologiczne, który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Organy te, według art. 99 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r. poz. 155 ze zm., przywoływana niżej jako "u.k.p.") związane są wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie danego kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Odnosząc powyższe do zarzutów skarżącego w toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organy administracyjne obu instancji nie miały zatem w niniejszej sprawie kompetencji do badania i oceny zasadności przypisanych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowe. Organ odwoławczy nie podzielił także stanowiska skarżącego w zakresie nieprawidłowości zawiadomienia go o wszczęciu postępowania z urzędu. Organ pierwszej instancji skierował bowiem zawiadomienie na adres znajdujący się w ewidencji kierowców. Przesyłkę odebrała I. F., pełnomocnik skarżącego, która zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi, co też miało miejsce w sprawie. Z tych też powodów organ odwoławczy odmówił uwzględnienia odwołania skarżącego. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł skargę, zarzucając decyzji Kolegium naruszenie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na treść aktu. Podnosząc powyższe wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że naruszenie art. 10 k.p.a. nastąpiło poprzez pozbawienie go czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz uniemożliwienia wypowiedzenia się przez niego co do zebranych dowodów, materiałów czy zgłoszonych żądań. Zaprzeczył jakoby udzielał I. F. pełnomocnictwa do odbierania korespondencji, a nawet, że osobę taką zna. Podkreślił, że od dłuższego czasu nie mieszka pod adresem na który zostało skierowane adresowane do niego pismo z dnia [...] listopada 2015 r., a o sprawie dowiedział się od ojca. W związku z tym niezwłocznie skontaktował się ze starostwem. W trakcie rozmowy telefonicznej z urzędnikiem ten poradził mu niezwłocznie zawiadomić starostwo o zmianie adresu. W związku z tym skarżący nadał stosowne pismo w dniu [...] grudnia 2015 r. Nie uzyskał jednak na nie odpowiedzi, otrzymując w zamian decyzję Starosty S. z dnia [...] grudnia 2015 r. Zdaniem skarżącego nawet gdyby przyjąć, że otrzymał sporną przesyłkę, to mając na względzie prawo do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. nie powinna zostać wydana wcześniej niż w dniu 16 grudnia 2016 r. Tymczasem została ona wydana dwa dni wcześniej, przed upływem wyznaczonego skarżącemu terminu do zapoznania się z aktami sprawy. Stanowiło to naruszenie jego prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż organy administracji publicznej w niniejszej sprawie nie dopuściły się uchybienia prawa administracyjnego - materialnego jak i procesowego - w stopniu nakazującym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z racji sformułowanych przez skarżącego zarzutów, w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte prawidłowo. Z treści art. 99 ust. 1 lit a w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 1 pkt u.k.p. wynika bowiem, że starosta jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego kwalifikacji. Skoro przepis prawa materialnego zobowiązuje organ do wydania decyzji o określonej treści, to uznać należy, że Starosta S. był uprawniony do wszczęcia postępowania w sprawie z urzędu - na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. przewidującego możliwość wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek strony lub z urzędu. Uznać również należy, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o tym fakcie. Zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do zawiadomienia wszystkich stron postępowania o wszczęciu tego postępowania z urzędu. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że zawiadomienie takie może nastąpić jedynie na adres strony ujawniony w ewidencji kierowców, pozostającej do dyspozycji organów administracji publicznej. To bowiem na stronie spoczywa obowiązek należytego dbania o swoje sprawy, obejmujący również informowanie stosownych organów o zmianie miejsca zamieszkania. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżący informował organy o zmianie swojego adresu zamieszkania. Stąd też jego adres w S. należało uznać za miejsce jego zamieszkania na potrzeby doręczania pism procesowych w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. Dalej należy wskazać, że jakkolwiek organy obu instancji wskazały, że przesyłkę adresowaną do skarżącego na znany im adres i zawierającą zawiadomienie o wszczęciu postępowania, odebrała "I. F." – to analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że przesyłka ta ostatecznie dotarła do skarżącego. Wskazują na to czynności podjęte przez skarżącego w następstwie zawiadomienia, w tym sformułowane przez niego w dniu [...] grudnia 2015 r. pismo do organu pierwszej instancji o nowym adresie zamieszkania. Ponad zaś wszelką wątpliwość decyzje organów obu instancji zostały prawidłowo doręczone do rąk skarżącego na wskazany przez niego adres zamieszkania, zgodnie z zasadami określonymi w art. 39 - 49 k.p.a., to jest za pośrednictwem operatora pocztowego ("A" S.A. w W.) bezpośrednio skarżącemu w miejscu jego zamieszkania. Nie można również zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Jakkolwiek bowiem starosta wydał decyzję, zanim skarżącemu upłynął wyznaczony przez ten organ termin do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, to w ocenie Sądu uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Stało się tak po pierwsze z uwagi na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie to uniemożliwiło dokonanie jej konkretnych czynności procesowych. Zatem to na stronie spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (porównaj między innymi: wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 1994/14 LEX nr 2108318, z 24 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 747/14, LEX nr 2108802, z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10, LEX nr 1070853; wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Tymczasem skarżący nie wskazał jakichkolwiek czynności, które rzeczywiście chciałby dokonać w sprawie przed podjęciem rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Po drugie, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie ma ograniczony charakter. Jest to związane z tym, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a u.k.p. oraz w zw. z 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. ma charakter związany. Starosta uzyskując informację o przekroczeniu przez stronę liczby 24 punktów za wykroczenia drogowe nie może wydać rozstrzygnięcia o innej treści, niż skierować ją kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Tym bardziej, że art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. wprost stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d. Organ nie może zatem nawet odroczyć tego obowiązku w czasie. Postępowanie dowodowe sprowadza się natomiast jedynie do ustalenia, czy wpisy wskazane we wniosku przez komendanta wojewódzkiego Policji o przyznaniu określonej liczby punktów za wykroczenia drogowe są wpisami ostatecznymi. W tym miejscu wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. I OSK 855/12, w którym uznano, że ani starosta, ani samorządowe kolegium odwoławcze, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Takie uprawnienie przysługuje jedynie komendantowi wojewódzkiemu Policji, który to w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń. Zatem kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów karnych przyznanych danemu kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność. Tym samym organy administracyjne w niniejszej sprawie związane były liczbą punktów przypisanych skarżącemu w ewidencji kierowców. Wyjaśnić też należy, że rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488), w § 9 daje możliwość osobie zainteresowanej uzyskania od Policji ustnej informacji lub zaświadczenia o wpisach w ewidencji, ostatecznych i tymczasowych, dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Informacji udziela się lub zaświadczenie wydaje się w każdej jednostce organizacyjnej Policji posiadającej odpowiednie możliwości techniczne (por. między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. II SA/Ke 11/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2012 r. sygn. I OSK 413/11, z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. I OSK 893/13, z dnia 19 marca 2015 r. sygn. I OSK 1808/13.) Stąd też zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. należy uznać za niezasadny. Zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, że skarżący nie podjął żadnej próby podważenia zasadności przypisanych punktów za wykroczenia, co mogłoby mieć znaczący wpływ na dalsze rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż decyzja wydawana w trybie art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d., jak już wcześniej Sąd podkreślił, ma charakter związany, a więc niezakwestionowane przez skarżącego przekroczenie liczby 24 punktów karnych we właściwym trybie, obligowało organy do skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wymaga w tym miejscu wyjaśnienia, że w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny uchyla decyzję jedynie wówczas, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem nie każde, a tylko istotne naruszenie przepisów postępowania skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej do sądu decyzji. Istotne zaś naruszenie prawa to takie naruszenie, bez którego zapadłoby rozstrzygnięcie o innej treści. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący został skutecznie poinformowany o toczącym się wobec niego postępowaniu i doręczono mu bezpośrednio decyzje organów obu instancji. De facto, co zostało już wskazane, w żaden sposób nie ograniczono mu również uczestnictwa w toku postępowania przed organami obu instancji. Wprawdzie organ pierwszej instancji wydał decyzję przed upływem wyznaczonego przez siebie terminu dla skarżącego, do zapoznania się z aktami sprawy, ale skarżący w istocie nie podjął żadnych kroków zwalczających fakt przypisania mu 24 punktów za wykroczenia drogowe. Okoliczność ta nie mogła zatem mieć wpływu na prawidłowość podjętego przez organy rozstrzygnięcia, uzasadnionego spełnieniem przesłanek z art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. i obligatoryjną podstawą wydanego orzeczenia. Z tych też względów niezasadny okazał się zarzut skarżącego dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organy obu instancji. Ponadto analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w prowadzonym postępowaniu organy obu instancji zapewniły realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Okoliczności te, podobnie jak i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, spełniających podstawowe wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z uwagi na powyższe skargę, na podstawie art. art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.