III SA/Wr 543/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości "A" Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z/s w W., na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., z dnia [...]2014 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania, wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z[...] sierpnia 2014 r. Syndyk masy upadłości "A" sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. (zwany dalej syndykiem, skarżącym, wnioskodawcą lub stroną) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] 2014 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] 2014 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Do skargi dołączony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z [...]sierpnia 2014 r., uzupełniony następnie pismem z [...]września 2014 r., z którego wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] złotych, wartość środków trwałych została określona na kwotę [...] złotych, zaś strata za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] złotych. Wysokość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w kasie wyniosła [...] złotych i przeznaczona była na bieżącą obsługę procesu likwidacyjnego (koszty utrzymania biura, ogłoszeń prasowych i sądowych). Spółka dysponowała również trzema nieruchomościami położonymi w G., Z. oraz J.. Skarżący podkreślił, że dotychczas wywiązywał się z ciążących na nim obowiązków ponoszenia opłat sądowych w inicjowanych postępowaniach, czerpiąc środki finansowe głównie z umowy dzierżawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa oraz umowy dzierżawy sprzętu komputerowego. Wobec nieprzedłużenia na dalszy okres przywołanych umów, syndyk utracił źródło dotychczasowych dochodów z końcem lutego 2014 r. Dalej strona podała, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej z wykorzystaniem majątku upadłego, gdyż zgodnie z art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wymagającej koncesji lub zezwolenia. Syndyk podkreślił także, że pomimo intensywnych starań nie powiodły się dotychczasowe próby zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa czy też poszczególnych składników majątkowych spółki. Z załączonych do wniosku dokumentów w tym deklaracji podatkowych, wynika, że strata wykazana w zeznaniu CIT-8 wyniosła: [...] złotych za okres od 1 stycznia do 15 maja 2012 r., [...]złotych za okres od 16 maja do 31 grudnia 2012 r., oraz [...] złotych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. Według deklaracji VAT-7 spółka dokonała nabycia towarów i usług w kwocie [...] złotych w maju 2014 r., [...] złotych złotych w czerwcu 2014 r. ora [...] złotych w lipcu 2014 r. Natomiast dostawa towarów oraz świadczenie usług na terytorium kraju nastąpiła w miesiącu czerwcu (-[...] złotych) i lipcu ([...] złotych) 2014 r. Postanowieniem z 3 października 2014 r., III SA/Wr 543/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, obejmującego zwolnienie od opłat sądowych. Sprzeciw od wskazanego postanowienia wniósł skarżący, zastępowany przez radcę prawnego O.C., podnosząc, że choć stan upadłości nie oznacza automatycznie, że upadły nie może uiścić kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania strona nie ma możliwości opłacenia należnych kosztów sądowych. Zdaniem strony – dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku – nie ma znaczenia wysokość środków trwałych określonych w sprawozdaniu finansowym na kwotę [...] gdyż nie stanowią one o realnych możliwościach finansowych skarżącego zwłaszcza w kontekście uiszczenia w krótkim okresie należnych kosztów sądowych. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wycena wartości środków trwałych została wykonana według stanu na dzień ogłoszenia upadłości, który nastąpił [...]maja 2012 r., i nie odzwierciedla aktualnej wartości majątku spółki. Odnosząc się do należności krótkoterminowych wnioskodawca wyjaśnił, że składają się na nie kwoty przywłaszczone przez operatorów automatów oraz zaległy czynsz dzierżawy – będące przedmiotem aktualnie toczących się i jeszcze nie zakończonych postępowań sądowych. Wnioskodawca załączył również wyciąg z rachunków bankowych, których łączne saldo na dzień [...]października 2014 r. wyniosło [...] złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dale – w skrócie – "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznawaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym podkreślić należy, że z przywołanego przepisu wynika ciążący na stronie obowiązek wykazania wszystkich okoliczności, które świadczyłyby o szczególnej sytuacji majątkowej, która nie pozwalałaby na uregulowanie stosownych opłat sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2014 r., I OZ 226/14). Przedłożona w przedmiotowej sprawie dokumentacja daje podstawy do oceny sytuacji majątkowej przez Sąd, aczkolwiek nie zawiera pełnych informacji o środkach finansowych, którymi dysponuje skarżący. Z informacji zaktualizowanych w momencie wniesienia sprzeciwu i odnoszących się do salda rachunków bankowych skarżącego wynika, że aktualnie brak jest wystarczających środków na uiszczenie stosownego wpisu sądowego, którego wysokość w niniejszej sprawie wynosi [...] złotych. Niemniej jednak skarżący nie zaktualizował danych dotyczących środków finansowych zgromadzonych w kasie, zatem Sąd nie miał w tej materii dostatecznych dowodów świadczących o całkowitym poziomie środków pieniężnych, którymi dysponuje wnioskodawca. Ostatnia informacja o posiadanych środkach finansowych w kasie wynika z raportu kasowego za sierpień 2014 r., wykazującego na koniec miesiąca saldo wynoszące [...] złotych. W zakresie obrotu środkami pieniężnymi wskazać należy, że skarżący w analizowanym okresie księgował wpływy zarówno na rachunkach bankowych jak i bezpośrednio w kasie upadłego. I choć nie można zakwalifikować tych transakcji jako płatności stałych, ich wysokość zapewniała możliwość zabezpieczenia środków niezbędnych do inicjowania postępowań sądowych związanych z zabezpieczeniem ewentualnych źródeł przychodu w przyszłości. Istotną okolicznością dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku jest również stan niepieniężnych zasobów majątkowych upadłego, na który składają się środki trwałe o wartości bilansowej na koniec 2013 r. wynoszącej [...] złotych, nieruchomości o wartości [...] złotych oraz ruchomości o wartości [...] złotych. Jest to na tyle znaczny majątek – nawet po uwzględnieniu odpisów amortyzacyjnych – który w sposób wystarczający może zapewnić stronie środki niezbędne do opłacenia wniesionej skargi. Należy podkreślić, że utrudnienia w zbyciu aktywów trwałych nie mogą świadczyć jednocześnie o braku możliwości pozyskania środków finansowych w oparciu o wykazane składniki majątku upadłego. Ponadto jak wynika ze sprawozdania rachunkowego za okres od 1 lipca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. syndyk uzyskał przychody ze sprzedaży majątku upadłego, które wyniosły [...]złotych. Ze sprawozdania rachunkowego wynika również, że skarżący poniósł koszty wykonywania czynności syndyka w kwocie [...] złotych, w ramach których ujęte zostały wydatki na opłaty i wpisy sądowe na poziomie [...] złotych. Oznacza to, że bieżące przychody winny być wykorzystane na wszelkiego rodzaju czynności syndyka związane z prowadzoną likwidacją majątku upadłego, w ramach których w równym rzędzie występują zarówno koszty utrzymania biura, wydatki na ogłoszenia prasowe i sądowe jak i koszty związane z inicjowanymi przez syndyka postępowaniami sądowymi. Podstawą do wyrażonego stwierdzenia jest art. 342 § 1 pkt 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, z którego wynika, że do pierwszej grupy należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości należą na równi koszty postępowania upadłościowego jak i należności powstałe z czynności syndyka, do których zaliczają się również koszty postępowań sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 6 grudnia 2012 r., I FZ 434/12 oraz 12 listopada 2012 r., I FZ 426/12). Odnosząc się do kwestii straty ukształtowanej na koniec roku bilansowego na poziomie [...] złotych wskazać należy, że nie może być ona samoistnym argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy, gdyż stanowi ona jedynie nadwyżkę kosztów uzyskania przychodu nad zaksięgowanym przychodem i prowadzi do zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2014 r.: I GZ 228/12 oraz II OZ 975/14). Na zakończenie należy podkreślić, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2014 r., II OZ 561/14). Mając powyższe na uwadze należało orzec jak na wstępie.