III SAB/Wr 13/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na bezczynność D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. w przedmiocie niewykonania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 6 kwietnia 2009 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, a łączny ich dochód wynosi 2.195 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła działki gruntu o łącznej pow. 2.500 m2. W piśmie z dnia 30 kwietnia 2009 r. wnioskodawczyni poinformowała, że ponosi następujące wydatki: opłata za energię elektryczną- 100-200 zł; za gaz- 50 zł; za telefon- 80 zł; za wodę- 20 zł; koszt leków "ratujących życie"- ok. 100-150 zł. Dodała, że na dotychczasowe koszty postępowań jej syn musiał dla niej zaciągnąć kredyt w wysokości 20.000 zł, którego środki się aktualnie kończą. Oświadczyła, że znane są Sądowi koszty wydatku na list polecony, ksero i dojazd na punkt ksero oraz na pocztę, a na sam dojazd do Sądu wydatkują 20 zł. Z załączonych do pisma tzw. "odcinków emerytalnych" wynika, że w styczniu br. dochód skarżącej i je męża łącznie wyniósł 2.215,80 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Jest to następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawczynię spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie udokumentowała wysokości wydatków (m.in. wyżej wymienionych) swojej rodziny; nie przedłożyła aktualnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów (złożone do akt "odcinki" emerytur dotyczą stycznia br.); nie wykazała wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia i jego wysokości; nie udowodniła również dlaczego nie może sfinansować przedmiotowych opłat sądowych ze źródła (kredytu), z którego czerpała (i czerpie) środki na pokrycie kosztów w innych postępowaniach; nie wyjaśniła dlaczego - mając na uwadze przedstawianą przez nią jako tragiczną swoją sytuację materialną - nie sprzedaje posiadanych działek nr [...] o pow. 2500 m2 i nie wyjaśniła czy czerpie korzyści z ww. działek m.in. poprzez dzierżawę np. pod tablice reklamowe. Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny np. syna czy pożyczka od osób trzecich). Z treści wniosku wynika, że skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, a uzyskiwany przez nią i jej męża dochód miesięczny netto wyniósł w styczniu br. 2.215,80 zł. W ocenie Sądu osiągane przez rodzinę skarżącej miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ich niezbędne wydatki, jak i jedyny na tym etapie koszt postępowania jakim jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca sama przyznała, że posiada jeszcze środki finansowe z zaciągniętego przez jej syna kredytu (kredytu zaciągniętego- jak twierdzi skarżąca- na potrzebę prowadzonych przez nią postępowań sądowych). Podkreślić również należy, że skarżąca nie tylko nie dokumentuje swoich wydatków, ale nie potrafi ich precyzyjnie we wniosku określić np. opłatę za energię elektryczną od dłuższego czasu wskazując jako 100-200 zł. Nie wyjaśniła także komu i za jaką "wodę" ponosi aktualnie (wcześniej tego wydatku nie wymieniała) opłatę 20 zł, skoro we wniosku wskazuje, że "pozbawiono ich prawa do zimnej wody" i takową wodę zmuszeni są przynosić ze swojej działki. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, iż w orzecznictwie podkreśla się, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawczynię zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) działanie (zaniechanie) będącym przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w wielu innych sprawach aktualną sytuację rodziny skarżącej (zob. sygn. akt II OZ 562/08, II OZ 635/08, II OZ 583/08, II OZ 932/08) uznawał, iż ich sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy w żadnym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.