III SO/Wr 1/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z wniosku w przedmiocie wymierzenia grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we W. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, a łączny ich dochód wynosi 2.195 zł. W piśmie złożonym w dniu 8 marca 2009 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że na energię elektryczną wydatkują 100-200 zł, na gaz z butli- 50 zł, a z leków kupują tylko te niezbędne do ratowania życia. Dodała, że na dotychczasowe koszty postępowań jej syn dla niej musiał zaciągnąć kredyt w wysokości 20.000 zł. Wyjaśniła, że każdego dnia wysyła ponad pięć listów, a koszt każdego z nich to 10 zł. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że konieczność poniesienia przez nią jedynego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego (wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł) mogłaby spowodować uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu, w szczególności, że w równolegle toczącym się postępowaniu o sygn. akt III SAB/Wr 28/08 skarżąca w dniu 26.02.2009 r. wpis sądowy w tej samej wysokości uiściła. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie udokumentowała wysokości wydatków (m.in. wyżej wymienionych) swojej rodziny; nie przedłożyła aktualnego zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach; nie wykazała wskazywanego we wniosku faktu swojego zadłużenia i jego wysokości; nie udowodniła również dlaczego nie może sfinansować przedmiotowej opłaty sądowej ze źródła, z którego czerpała (i czerpie) środki na pokrycie kosztów w innych postępowaniach jakie prowadzi przed tut. Sądem; nie udokumentowała, że w ciągu miesiąca na korespondencję z Sądem wydatkuje kwotę 1.000 zł (w ocenie Sądu niewiarygodny jest podawany przez nią fakt, że na opłatę za jeden list do Sądu wydatkuje kwotę 10 zł, nadto- z akt sprawy wynika, że większość swoich pism procesowych skarżąca składa do akt osobiście w biurze podawczym Sądu). Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Z treści wniosku wynika, że skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu, uzyskiwany przez jej rodzinę dochód miesięczny netto wynosi 2.195 zł, a jedyne wskazywane stałe wydatki: opłata za energię elektryczną i gaz to koszt ok. 250 zł (wysokość wydatków na leki nie została określona). W ocenie Sądu osiągane przez nią i jej męża miesięczne dochody są wystarczające aby sfinansować zarówno ww. wydatki, jak i należne w sprawie opłaty sądowe. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, iż w orzecznictwie podkreśla się, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawczynię zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) działanie (lub zaniechanie) organu będące przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. Na marginesie wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny oceniając w wielu sprawach sytuację rodziny skarżącej (zob. sygn. akt II OZ 562/08, II OZ 635/08, II OZ 583/08, II OZ 932/08) uznawał, iż ich sytuacja materialna nie uzasadnia zastosowania wobec nich instytucji prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.