IV SA/Wr 114/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska ( spr. ) Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. R. od decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...] nr [...] orzekającej o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...] w O., utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, postępowanie w sprawie wymeldowania A. R. z synem P. i córką K. z miejsca pobytu stałego wszczęto na wniosek R. R., głównego najemcy lokalu. Wnioskodawca podał, iż wymienione osoby nie zamieszkują w spornym lokalu od listopada 2008 r. Obecnie przebywają w B., przy ul. K. [...]. Ponadto wskazał świadków, którzy potwierdzą niezamieszkiwanie wyżej wymienionych w lokalu. W dniu 9 czerwca 2009 r. R.R. złożył zeznania do protokołu. Podał, iż jego była żona A.R. jesienią 2008 r. wyprowadziła się wraz z dziećmi: trzynastoletnim P. oraz dziewiętnastoletnią K. do B., gdzie mieszkają do tej chwili. Wyprowadzając się zabrali wszystkie rzeczy osobiste. Obecnie wnioskodawca nie utrzymuje z byłą żoną żadnych kontaktów. W dniu 25 czerwca do organu I instancji wpłynęły pisemne wyjaśnienia złożone przez A.R. We wskazanym piśmie strona oświadczyła, iż oczekuje na sprawę o podział majątku i ustalenie przez sąd, komu przysługuje prawo do najmu przedmiotowego lokalu. Dodała, iż została pozbawiona prawa korzystania z lokalu przy ul. M. [...] w O. przez byłego męża, który zameldował w nim obcego mężczyznę, a ponadto wymienił zamki w drzwiach, uniemożliwiając jej w ten sposób do niego dostęp. Nadmieniła, iż nie opuściła lokalu przy ul. M. [...] w O. dobrowolnie. Ponadto, znajdują się w nim rzeczy osobiste oraz meble, naczynia kuchenne, pościel jej i dzieci. Podkreśliła również, iż jej córka K.R. jest osobą pełnoletnią. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta O. orzekł o wymeldowaniu K.R. i A.R. z synem P. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...] w O. Odwołanie od tej decyzji wniosła A.R. Odwołująca się podała, iż R.R. opuścił przedmiotowy lokal w miesiącu lipcu 2008 r., a następnie pod jej nieobecność wprowadził do niego obcego mężczyznę i zameldował go na pobyt czasowy. Wymienił także zamki w drzwiach mieszkania, uniemożliwiając jej i dzieciom dostęp do niego. O tym fakcie odwołująca się dwukrotnie poinformowała policję. Dodała również, że obecnie odzyskała możliwość korzystania ze spornego lokalu, ponieważ mieszkający w nim S. S. udostępnił jej klucze do nowych zamków. Podkreśliła też ponownie, iż K.R. jest osobą pełnoletnią, zamieszkuje w lokalu przy ul. M. [...] w O., więc wszelka korespondencja w przedmiotowej sprawie powinna być kierowana bezpośrednio do niej. Tymczasem, nie otrzymała ani zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, ani decyzji Burmistrza Miasta O. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D. uchylił kwestionowaną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwych środków dowodowych, w celu ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia oraz wskazał czynności, które powinien podjąć organ l instancji w ponownym postępowaniu wyjaśniającym. Organ odwoławczy podkreślił również, iż K.R. jest osobą pełnoletnią, powinna więc być traktowana jako strona postępowania. W dniu 6 października 2009 r. organ I instancji przeprowadził oględziny w lokalu przy ul. M. [...] w O. Podczas oględzin obecne były strony postępowania, a także zamieszkujący w przedmiotowym lokalu S. S. Podczas oględzin A.R., matka strony podała, iż zamieszkuje wraz z dziećmi K. i P. w spornym lokalu oraz prowadzi w nim gospodarstwo domowe. Ponieważ jednak nie posiadają kluczy do lokalu, każdorazowo dostają się do niego przez okno. K.R. oświadczyła, że zamieszkuje w lokalu i ma w nim zgromadzone rzeczy osobiste. Potwierdziła również, że dostaje się do niego przez okno. Natomiast R.R. podał do protokołu, iż K.R. nie mieszka w miejscu pobytu stałego i nie posiada w nim żadnych rzeczy. Obecny podczas oględzin S.S. oświadczył, iż najczęściej w spornym lokalu przebywa K.R. wraz z chłopakiem, jednak częściej "kręci się" w okolicach domu. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w O. z prośbą o przeprowadzenie kontroli meldunkowej w lokalu przy ul. M. [...] w O. oraz w lokalu przy ul. K. [...] w B., celem ustalenia miejsca zamieszkania strony. Z odpowiedzi uzyskanej w dniu 28 października 2009 r. wynika, iż strona nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego od około trzech lat. Informację tę uzyskano w wyniku rozpytania sąsiadów zamieszkałych przy ul. M. [...] w O. Natomiast odwołująca się wraz z matką i bratem zastano w lokalu przy ul. K. [...] w B. A.R. poinformowała funkcjonariuszy Policji, iż wraz z dziećmi przebywa pod wskazanym adresem przez kilka dni w tygodniu, gdyż opiekuje się domem i chorą matką. Obecnie K.R. jest zameldowana na pobyt czasowy we wskazanym lokalu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta O. orzekł zatem o wymeldowaniu strony z miejsca pobytu stałego. Od tej decyzji K.R. wniosła odwołanie. Wskazała, że nie opuściła miejsca pobytu stałego dobrowolnie, a ponowne zamieszkiwanie w spornym lokalu jest utrudniane przez R.R. Jak dalej podał Wojewoda D., materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (wyrok WSA z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z wyjaśnień złożonych przez strony postępowania, tj. R.R. oraz K.R., a także przez S.S. wynika, że odwołująca się nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż podczas oględzin spornego lokalu utrzymywała, że w nim zamieszkuje, jednak nie dał im wiary, ponieważ utrzymywała, że do przedmiotowego lokalu każdorazowo dostaje się przez okno. Ponadto, zeznania te stoją w sprzeczności z oświadczeniem jej matki z dnia 25 czerwca 2009 r. oraz treścią odwołania. W obydwu pismach podniesiono, iż odwołująca się została pozbawiona dostępu do lokalu przy ul. M. [...] w O. Kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy opuszczenie mieszkania było zamierzoną przez K.R. zmianą miejsca zamieszkania, czy nastąpiło wbrew jej woli i było następstwem bezprawnych działań R.R. Zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał w swoich orzeczeniach, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05). Z akt niniejszej sprawy wynika, że odwołująca się nie wystąpiła do sądu z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania. Organ odwoławczy podkreślił, że zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W niniejszej sprawie bezsprzecznie dowiedziono, iż odwołująca się nie zamieszkuje i nie koncentruje swoich interesów życiowych w lokalu przy ul. M. [...] w O. Podkreślić należy, iż ewidencja ludności ma tylko charakter rejestracyjny i dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 830/05). Wymeldowanie jest konsekwencją opuszczenia lokalu. Utrzymywanie zameldowania na pobyt stały w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie pozwalają. Przepisy te mają jedynie charakter porządkowy. Osoba winna być zameldowana pod adresem, pod którym faktycznie mieszka. W ustalonym stanie faktycznym, skoro odwołująca się opuściła bez wymeldowania lokal przy ul. M. [...] w O., to utrzymanie w rejestrach ewidencji ludności zapisu o jej stałym tam zameldowaniu prowadziłoby do fikcji meldunkowej, niedopuszczalnej przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niezgadzając się z tą decyzją K.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniosła, iż decyzja rażąco narusza jej dobro osobiste i interes prawny. Wskazała również, że mieszkania nie opuściła dobrowolnie i trwale. Dodała, że nie wyprowadziła się do B., nie koncentruje w tej miejscowości swego życia. Wskazała, że zameldowanie S.S. miało na celu uniemożliwienie jej pobytu w mieszkaniu. Przed wymianą zamków, o ile było to możliwe, przebywała w spornym lokalu. Po wymianie, została pozbawiona możliwości wejścia przez drzwi, do mieszkania zaczęła dostawać się przez otwarte okno. Teraz, gdy okno jest zamknięte, nie ma możliwości wejścia do lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.); dalej u.e.l.d.o., który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, iż źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831). Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącej wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuściła ona miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 u.e.l.d.o., charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jej pobytu w spornym lokalu. Zresztą sama skarżąca, w odwołaniu i w skardze oświadczyła, że w związku z wymianą zamków w drzwiach wejściowych została pozbawiona przez R.R. prawa do korzystania z lokalu. Podobnej treści oświadczenie złożyła również wymeldowana ze spornego lokalu matka skarżącej w piśmie, które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w O. dnia 25 czerwca 2009 r., znajdującym się w aktach administracyjnych załączonych do sprawy sygn. akt IV SA/Wr 113/10 W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ustalono, iż opuściła ona lokal przy ulicy M. [...] w O. Z relacji Policji oraz sąsiadów wynika, że skarżąca wraz z matką i bratem P. od blisko trzech lat nie zamieszkuje pod spornym adresem. Przebywają natomiast B., gdzie obecnie mieszkają, a A.R. opiekuje się chorą matką. Tak więc, Sąd nie dał wiary temu, że skarżąca nie ma "nic wspólnego z B.". Z kolei, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącej dotyczące utrudniania jej powrotu do mieszkania, położonego w Oławie przy ulicy M. [...], nie znajdują potwierdzenia w prawidłowo zebranym i ocenionym przez organy materiale dowodowym, co uznać należy za równoznaczne z dobrowolnym jego opuszczeniem. Sama zaś wymiana zamków, czy zameldowanie przez R.R. w lokalu S.S., bez skorzystania przez nią ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, nie mogą zostać uznane za działanie bezprawne. Skarżąca twierdzi też, że chociaż nie posiada kluczy do mieszkania, to do tej pory dostawała się do niego przez okno jednakże twierdzenie to wydaje się mało wiarygodne, a za brakiem dobrowolnego opuszczenia spornego lokalu przemawiają jedynie jej oświadczenia, nieznajdujące poparcia w aktach sprawy. Zresztą, jak dodaje skarżąca, obecnie okno jest zamknięte i nie może w ogóle dostać się do mieszkania. Nie ma też, w tej sytuacji, znaczenia to, czy skarżąca ma zgromadzone w lokalu jakiekolwiek rzeczy osobiste. Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.