IV SA/Wr 159/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem Wojewody D. z dnia [...] 2013 r., nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzono, iż odwołanie A. S. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2012 r., nr [...], orzekającej o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 1.747,40 zł brutto (tysiąc siedemset czterdzieści siedem złotych 40/100), jest niedopuszczalne z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że decyzją administracyjną Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2012 r., nr [...], orzeczono o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych, w wysokości 1.747,40 zł brutto (tysiąc siedemset czterdzieści siedem złotych 40/100). Decyzję tę prawidłowo doręczono domownikowi w dniu 19 grudnia 2012 r. (decyzję odebrała A. S.-matka). Zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Powyższa decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia od niej odwołania, które zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu Postępowania Administracyjnego winno być wniesione w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji tj. do dnia 2 stycznia 2013 r. (dzień roboczy). W związku z tym, że z przedłożonych organowi odwoławczemu akt sprawy wynika, że odwołanie A. S. złożył osobiście w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 3 stycznia 2013 r. tj. po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia [...] 2012 r. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało postanowić jak wyżej. Jednocześnie wyjaśniono, że zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminu przywraca się ten termin, jeżeli zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W związku z tym, że zainteresowany nie skorzystał z uprawnień określonych w art. 58 kpa, należało orzec jak we wstępie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. S. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do przedmiotowej opisanej wyżej decyzji. Podniósł, że dnia 19 grudnia 2012 r. na adres jego miejsca zamieszkania została doręczona listem poleconym decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r. ([...]), orzekająca, o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku dla bezrobotnych. W tym czasie przebywał poza miejscem stałego pobytu. Przesyłkę odebrała osoba trzecia, co zostało ujęte w postanowieniu Wojewody D. - matka A. S., wspólnie z którą zamieszkuje. Matka jest osobą cierpiąca na demencję starczą, podlega leczeniu przewlekle, co sprawia, że często zapomina o rzeczach istotnych. Jako dowód dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] 2013 r., wystawione przez lekarza chorób wewnętrznych D. Centrum Medycznego [...] SA we W. Dnia 3 stycznia 2013 r. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r., termin którego upłynął w dniu 2 stycznia 2013 r. Na dzień składania odwołania nie miał świadomości o uchybieniu terminu dla czynności wyżej przytoczonej. Stwierdził, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od niego, wobec tego należy uznać, że zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu podniesionego w skardze, iż z powodu wyjazdu zainteresowanego poza miejsce stałego pobytu nie mógł odebrać osobiście przesyłki poleconej zawierającej zaskarżoną decyzję oraz nieprzekazania mu w terminie listu poleconego zawierającego zaskarżoną decyzję przez matkę A.S., która cierpi na postępującą demencję starczą, stwierdzono, że nie może on wpłynąć na zmianę bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia. A.S. zarówno w skardze jak i odwołaniu od zaskarżonej decyzji nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że jego matka, która odebrała przesyłkę poleconą w dniu 19 grudnia 2012 r. cierpi na demencję starczą Dołączone do skargi w dniu 22 lutego 2013 r. zaświadczenie lekarskie z dnia 21 lutego 2013 r. wystawione przez D. Centrum Medyczne [...] SA we W. stwierdza, że A.S. z powodu schorzeń przewlekłych i nieuleczalnych (m.in. cukrzyca od 1990r., astma oskrzelowa, miażdżyca tętnic), które trwale upośledzają sprawność ogólną uniemożliwiają dalsze podróże. Należy dodatkowo zauważyć, że zainteresowany nie zawiadomił urzędu pracy o wyjeździe poza miejsce zamieszkania, do czego jest obowiązany na podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pod rygorem utraty statusu bezrobotnego. Pismem Sądu z dnia 20 marca 2013 r. poinformowano skarżącego, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie będzie postanowienie Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Pismem z dnia 22 marca 2013 r. skarżący ustosunkował się do treści odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżony akt administracyjny nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zapadło we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Na tym etapie organ odwoławczy badając dopuszczalność odwołania nie może wejść w ocenę jego zasadności, bowiem rozstrzygnięcie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, a więc nie może być przedłużony lub skrócony przez organ administracji publicznej, terminem procesowym obliczanym według przepisów kodeksu oraz terminem zawitym, którego upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. W sytuacji gdy strona wniosła odwołanie po terminie, organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482-1483/96, niepubl.). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu dnia 19 grudnia 2012 r., co oznacza, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upływał 2 stycznia 2013 r. Odwołanie skarżącego zostało natomiast wniesione osobiście w dniu 3 stycznia 2013 r., przy czym skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu. Wskazać należy, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku odwoławczym. Ustosunkowując się do wniosków i zarzutów zawartych w treści skargi oraz w piśmie z dnia 22 marca 2013 r. stwierdzić należy, co następuje. Po pierwsze Sąd nie mógł przywrócić skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, gdyż zgodnie z przepisem art. 59 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, a nie Sąd. W związku z tym nie mógł odnieść skutku zgłoszony do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2001 r., I SA 345/01, Lex nr 51269). Po drugie, złożone przez skarżącego odwołanie od postanowienia Wojewody w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie może być samoistnie potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (por. np. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012 r., II OSK 2287/10, Lex 1121217). Wniosku o przywrócenie terminu nie można składać w sposób dorozumiany, co oznacza, że sam fakt wystąpienia z odwołaniem, jeżeli nie zawiera ono wymienionego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu do jego złożenia, nie uprawnia do domniemania, że tego rodzaju żądanie zostało zgłoszone (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r.. II OSK 222/10, Lex nr 1071203). Ustawodawca nie przyznał organowi kompetencji do przywrócenia uchybionego terminu z urzędu. Nie istnieje przepis prawa, który uprawniałby organ do swobodnego "zakwalifikowania" czynności dokonanej z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, jako czynności dokonanej w terminie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r., II SA/Wa 2221/11, Lex nr 1116495). Jednocześnie należy stwierdzić, że organ nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., I OSK 137/10, Lex nr 744986). Z uwagi na powyższe okoliczności nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi, że w dniu składania odwołania skarżący nie miał świadomości uchybienia terminu do dokonania tej czynności, jak i to, że osoba odbierająca przesyłkę, tzn. matka skarżącego, ze względu na stan zdrowia, nie była w stanie podołać obowiązkowi związanemu z przekazaniem tej przesyłki skarżącemu. Bez znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy było także dołączone do skargi zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia matki. Okoliczności te mogłyby być przedmiotem oceny organu odwoławczego tylko w razie, gdyby skarżący w związku z uchybieniem terminu wystąpił doń z prośbą o jego przywrócenie, podając je jako przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu. Sąd chciałby zwrócić uwagę na formalnie nieprawidłowe sformułowanie przez organ sentencji zaskarżonego postanowienia stwierdzającej niedopuszczalność odwołania z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia. Przepis art. 134 k.p.a. stanowi podstawę do wydawania dwojakiego rodzaju postanowień: o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania i o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Każde z tych postanowień oparte jest na różnych przesłankach. Faktycznym następstwem każdego z nich jest nierozpoznanie odwołania. Jednak z uwagi na bezsporny fakt, że przedmiotem rozpoznania organu była sprawa wynikająca z uchybienia terminu do jego wniesienia (co zresztą wynikało ze sposobu sformułowania sentencji: niedopuszczalność z powodu uchybienia terminu) uchybienie to nie miało istotnego wpływu na sposób załatwienia sprawy. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.