IV SA/Wr 198/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263), art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94. ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) zwanego dalej; rozporządzeniem, jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) i po rozpatrzeniu odwołania z dnia 8 listopada 2011 r. B. S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u M. B. (dalej: zainteresowany), zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Z akt sprawy wynika, że M. B. zatrudniony był: 1) Przedsiębiorstwie "Polskie Koleje Państwowe" we W. - od 15 sierpnia 1968 r. do 28 lutego 1969 r. jako konstruktor hamulcowy; 2) Kombinacie [...] W. [...] (obecnie: Kombinat [...]. w likwidacji; praca w narażeniu na hałas): - od 27 września 1969 r. do 26 lipca 1984 r. jako pilarz, robotnik magazynowy, tokarz, krajacz metalu, 3) Gospodarstwie Rolnym Skarbu Państwa w N. (zakład zlikwidowany; praca w narażeniu na hałas): - od 1 sierpnia 1984 r. do 1 marca 1993 r. jako mechanik maszyn rolniczych, 4) Zakładzie Stolarskim B. S. w D. (praca w narażeniu na hałas) - od 1 marca 1993 r. do 8 listopada 2002 r. jako palacz: - od 22 grudnia 2002 r. do 22 października 2005 r. jako operator wózka widłowego, 5) od 27 października 2005 r. do 18 stycznia 2006 r. bezrobotny, 6) Spółdzielni Usługowej "[...]" we W. Rejon w O. - od 19 stycznia 2006 r. do 31 października 2006 r. (0,5 etatu) wykonywał prace roboczo-gospodarcze, 7) od 7 listopada 2006 r. do 16 lipca 2008 r. bezrobotny, 8) P. Sp. z o.o. w O.: - od 17 lipca 2008 r. do 10 czerwca 2010 r. jako robotnik magazynowy. Dnia 29 grudnia 2004 r. zainteresowany został skierowany na badania do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. przez lekarza medycyny pracy Specjalistycznego Zakładu Profilaktycznego "[...]" w celu rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia 7 lipca 2005 r. przesłał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu we W. kopię skierowania (z dnia 29 grudnia 2004 r.). Na tej podstawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie i pismem z dnia 25 lipca 2005 r. zawiadomił strony. Zainteresowany był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, który wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2005 r., nr [...] o braku podstaw, do rozpoznania choroby zawodowej - trwałego obustronnego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W uzasadnieniu podał, że "Uzyskane od Inspekcji Sanitarnej i pracodawców dane o środowisku pracy nie potwierdziły narażenia na hałas ponadnormatywny na stanowiskach pracy ww. (...) W przypadku zainteresowanego nie zostały spełnione wszystkie ww. kryteria. Stwierdzane obecnie zmiany w narządzie słuchu u zainteresowanego nie mogą być uznane za skutek przebytej ekspozycji zawodowej na hałas, albowiem w ostatnim okresie zatrudnienia nie był narażony na hałas ponadnormatywny (lata 1993-2005). Brak również udokumentowanego narażenia na hałas z poprzednich okresów zatrudnienia. Trzeba zauważyć również, że gdyby nawet istotnie w okresie jaki podaje pacjent (lata 1969-1984 i 1984-1993), kiedy to nie przeprowadzano pomiarów środowiskowych hałasu, był narażony na hałas ponadnormatywny, to okres jaki upłynął od czasu zaprzestania pracy w tym narażeniu -powyżej 2 lat - nie daje podstaw do uznania zmian w narządzie słuchu za chorobę zawodową. Natomiast z wywiadu od pacjenta i przedłożonej dokumentacji medycznej, obejmującej okres 1996-2005, wiadomo, że diagnostykę i leczenie zaburzeń słuchu podjął w 1996 r. Brak podstaw do uznania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym uszkodzeniem narządu słuchu a pracą zawodową i brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu spowodowanej hałasem." Na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego i po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21) u zainteresowanego. Od tej decyzji zainteresowany pismem z dnia 30 stycznia 2006 r. odwołał się nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem, wiążąc występujące u niego schorzenie z pracą zawodową. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po przeanalizowaniu całości dokumentacji oraz wyrażeniu zgodny przez zainteresowanego na badania w trybie odwoławczym skierował go do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który orzeczeniem lekarskim z dnia 16 maja 2006 r., nr [...] stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Placówka II stopnia diagnostycznego rozpoznała: "(...) obustronne odbiorcze upośledzenie słuchu typu ślimakowego" i uzasadniła zajęte stanowisko tym, że: "(..,) Wprawdzie wielkość i charakter ubytku słuchu spełniają warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu (dodatni objaw wyrównania głośności), to jednak z powodu braku udokumentowanego narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy nie można u badanego ww. choroby stwierdzić. Z oceny narażenia zawodowego wynika, że w Zakładach "[...]" badany mógł być narażony na hałas o wartości 80-85 dB, ale od zakończenia tam pracy upłynęło 21 lat. W PGR w N. nie przeprowadzano pomiarów hałasu, natomiast w Zakładzie Stolarskim w D. hałas ten nie przekraczał 77 dB. Ponieważ badany kwestionuje prawdziwość danych dotyczących narażenia na hałas w dwóch ostatnich zakładach pracy wydaje się, że decyzja w tej sprawie należy ostatecznie do właściwego Terenowego Inspektora Sanitarnego." Mając powyższe na uwadze Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przeprowadził uzupełniające dochodzenie epidemiologiczne, w którym ustalono, że zainteresowany był narażony na hałas - czynnik szkodliwy wywołujący chorobę. W związku z tym, skierował dokumentację zainteresowanego dotyczącą oceny narażenia zawodowego uzupełnionej po 31 maja 2006 r. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem weryfikacji orzeczenia lekarskiego wydanego dnia 16 maja 2006 r. z podaniem szerszego uzasadnienia medycznego zajętego stanowiska. W odpowiedzi z dnia 21 sierpnia 2006 r. znak [...] Instytut Medycyny Pracy w Ł. poinformował, że podtrzymuje treść rozpoznania zawartego w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 16 maja 2006 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i uzasadnił podjęte stanowisko następująco: "(...) zainteresowany od 21 lat nie był narażony w środowisku pracy na hałas o natężeniu, które mogłoby stwarzać ryzyko uszkodzenia narządu słuchu. W świetle badań klinicznych udokumentowano, że tylko powtarzające się długotrwale (wielogodzinne w ciągu zmiany roboczej) przez okres co najmniej 10 lat natężenie dźwięku powyżej 80 dB powoduje trwałe uszkodzenie słuchu, które jednak nie osiąga tak znacznych wartości (63,3 dB). Dlatego pomimo stwierdzenia u badanego obustronnego odbiorczego ubytku słuchu ślimakowego nie można uznać jego związku przyczynowo-skutkowego z warunkami pracy." Na podstawie ww. orzeczeń lekarskich i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometryczny 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u zainteresowanego. Na powyższą decyzję zainteresowany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r. (Sygn. akt. III SA/Wr 690/06) uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji podając m.in. w uzasadnieniu: "(...) rzeczą organu było jednoznaczne wyjaśnienie rozbieżności - co do oceny narażenia zawodowego - jakie zaszły pomiędzy ustaleniami organu a ustaleniami medycznej jednostki orzeczniczej. (...) za niedopuszczalne należy uznać automatyczne stwierdzenie przez organ inspekcji sanitarnej braku podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego zawodowego uszkodzenia słuchu (...) tylko dlatego, że nie została spełniona przesłanka wykazania stosownymi badaniami, w okresie ostatnich 10 lat zatrudnienia - przekroczenia dopuszczalnych normatywów higienicznych. Ten ostatni wymóg może być bowiem brany pod uwagę jedynie wtedy, kiedy badania takie były dokonywane. Nie może natomiast prowadzić automatycznie do konsekwencji negatywnych dla pacjenta w wypadku zaniechania badań przez podmiot do tego zobowiązany. Odmienna interpretacja tej części przepisu choroby zawodowej z pozycji 21 wykazu, dokonana w orzeczeniu łódzkiego instytutu i bezkrytycznie podzielona przez organ inspekcji sanitarnej, nie może znaleźć żadnego rozsądnego uzasadnienia. (...) Reasumując, w niniejszej sprawie rzeczą organów było: wykorzystanie wszystkich dostępnych środków dowodowych (zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a.), w celu wyeliminowania ujawnionych wątpliwości i braków w zebranej dokumentacji (...), a następnie dokonania swobodnej (ale nie dowolnej) oceny wszechstronnie zgromadzonego, dostępnego materiału dowodowego, zgodnie z art 80 k.p.a. z punktu widzenia wszystkich pozostałych przesłanek dotyczących choroby zawodowej stanowiącej przedmiot sporu w rozpoznawanym przypadku, zwłaszcza zaś dokonania oceny narażenia zawodowego z punktu widzenia spełnienia (niespełnienia) wymogu ustalenia -bezsporne lub z przeważającym prawdopodobieństwem - że schorzenie rozpoznane u zainteresowanego zostało wywołane warunkami występującymi w środowisku pracy skarżącego. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że to organ administracyjny, a nie placówki orzecznicze, decyduje o zakresie koniecznych do dokonania ustaleń w sprawie." Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w związku z powyższym przeprowadził dodatkowe dochodzenie uzupełniające odnośnie charakterystyki środowiska pracy zainteresowanego (poszerzone m.in. o zeznania świadków oraz dane z protokołów kontrolnych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego). W piśmie z dnia 8 stycznia 2008 r. skierowanym do jednostek orzeczniczych Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przedstawił swoje stanowisko stwierdzając, że odwołujący się w okresie zatrudnienia był narażony na hałas. W związku z tym D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniem lekarskim z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] stwierdził rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu podał, że "Po uzyskaniu nowych danych od Inspekcji Sanitarnej, potwierdzających narażenie na hałas, uznajemy, że zmiany w narządzie słuchu - u zainteresowanego z wysokim prawdopodobieństwem są wynikiem ekspozycji zawodowej na hałas i orzekamy o rozpoznaniu choroby zawodowej narządu słuchu." Instytut Medycy Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] rozpoznaniu choroby zawodowej. W uzasadnieniu podał, że "W związku z nowymi danymi dotyczącymi narażenia zawodowego zainteresowanego, dostarczonymi przez PWIS we W. należy stwierdzić, że ww. był narażony na hałas w środowisku (...) Narażenie to stwarzało ryzyko zawodowego uszkodzenia słuchu i dlatego należy uznać związek przyczynowy pomiędzy tym narażeniem, a stwierdzonym u badanego obustronnym odbiorczym ubytkiem słuchu typu ślimakowego o wielkości 63,3 dB i rozpoznać chorobę zawodową narządu słuchu. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że zainteresowany od 12-u lat posługuje się aparatem słuchowym (wywiad lek.) a mimo to pracował do 2005 r. w hałasie ponadnormatywnym, co doprowadziło do tak głębokiego ubytku słuchu." Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, mając powyższe na uwadze decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 stycznia 2006 r. i orzekł, o stwierdzeniu choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u zainteresowanego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła B. S., który wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 101/10 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji. Podstawą uchylenia decyzji był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. stwierdzający niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze ww. wyrok Sądu, sprawę przekazano ponownie do organu I instancji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. biorąc pod uwagę fakt, że w obecnie obowiązującym rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych zmieniła się definicja choroby zawodowej narządu słuchu ujęta w poz. 21 zwrócił się pismem z dnia 25 czerwca 2010 r. do jednostek diagnostyczno-orzeczniczych o weryfikację wcześniej wydanych orzeczeń lekarskich. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. pismem z dnia 14 lipca 2010 r. poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W., że nie ma podstaw do weryfikacji wydanego uprzednio orzeczenia lekarskiego, powołując się na załączone pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] czerwca 2010 r. Natomiast Instytut Medycyny Pracy w Ł. zweryfikował wcześniej wydane przez siebie orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej narządu słuchu podtrzymując zajęte uprzednio stanowisko uznając związek przyczynowo skutkowy między rozpoznanym u zainteresowanego schorzeniem a narażeniem zawodowym na hałas. Na podstawie całości zebranej dokumentacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] września 2010 r. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia) u zainteresowanego. Od decyzji tej odwołała B. S. wnosząc o jej uchylenie. Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u zainteresowanego. W uzasadnieniu organ podał, że wydana w przedmiotowej sprawie decyzja zapadła z naruszeniem § 8 ust. 2 oraz § 11 rozporządzenia, jak również art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., a więc z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie niezweryfikowanego orzeczenia lekarskiego, pobieżnie i niewyczerpująco odniósł się do poczynionych ustaleń. Brak było także informacji dotyczącej dalszego zatrudnienia zainteresowanego, co miałoby znaczenie w sytuacji, kiedy ww. wykonywałby pracę w narażeniu zawodowym na czynnik mogący wpływać na stan jego narządu słuchu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ponownie rozpatrując sprawę przeprowadził dodatkowe postępowania wyjaśniające w związku, z nowo pozyskanymi dowodami w sprawie, tj. zatrudnieniu zainteresowanego po 2005 r. w Spółdzielni Usługowej "[...]" we W. Rejon w O. oraz P. Sp. z o.o. w O.. Wyniki przeprowadzonego postępowania wykazały, że zainteresowany wykonując swoje obowiązki zawodowe w ww. zakładach pracy nie był narażony na hałas. Fakt ten zainteresowany potwierdził w oświadczeniu z dnia 20 kwietnia 2011 r. Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 26 kwietnia 2011 r. (monit z dnia 17 czerwca 2011 r.) zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o weryfikację orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami - rozporządzeniem. W dniu 14 lipca 2011 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wpłynęło zweryfikowane orzeczenie lekarskie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u zainteresowanego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] stwierdził u zainteresowanego chorobę zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21). Od decyzji tej pismem z dnia 8 listopada 2011 r. odwołała B. S. wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając m.in. niewyjaśnienie czy u innych pracodawców zainteresowany narażony był na hałas, wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej - podczas gdy z treści wydanej decyzji i zebranego w sprawie materiału nie wynika taki kierunek rozstrzygnięcia, niewyjaśnienie dlaczego organ uznał za zbędne skierowanie zainteresowanego do jednostki diagnostyczno-orzeczniczej w celu przeprowadzenia powtórnego badania. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie powyższe warunki zostały spełnione. Bezsprzeczne rozpoznanie kliniczne - zawodowe uszkodzenie słuchu - zostało spowodowane wieloletnią pracą w narażeniu na hałas. Zainteresowany pracując w latach 1969-93 podczas wykonywania swoich obowiązków przebywał w hałasie dochodzącym - do 85 dB. W latach 1993-2005 wykonywał pracę polegającą na przewożeniu materiału do produkcji wózkiem widłowym z placu i magazynu na halę produkcyjną, gdzie pracowały urządzenia powodujące hałas rzędu 86-96 dB. Zatem narażenie na hałas w środowisku pracy zainteresowanego stwarzało ryzyko zawodowego uszkodzenia słuchu. Rozpoznanie kliniczne jak i udokumentowane narażenie na hałas dały podstawy do stwierdzenia związku przyczynowego między narażeniem a stwierdzonym u zainteresowanego obustronnym ubytkiem słuchu typu ślimakowego i rozpoznania choroby zawodowej. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreśla, że: "...konieczność stwierdzenia w miejscu pracy natężenia czynnika szkodliwego powyżej dopuszczalnych norm, nie wynika z żadnego z przepisów regulujących postępowanie w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie nakazuje jedynie uwzględnić stopień narażenia zawodowego przy ocenie działania czynnika szkodliwego. Oznacza to, że w razie stwierdzenia u pracownika jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych orzekająca o rozpoznaniu choroby zawodowej właściwa jednostka służby zdrowia winna ocenić związek pomiędzy powstaniem schorzenia a warunkami pracy. W związku z tym Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął, że w przypadku zainteresowanego wieloletnia ekspozycja na hałas oraz fakt potwierdzonego uszkodzenia słuchu w połączeniu z nawet okresowym narażeniem na ponadnormatywny hałas nie pozostawały bez wpływu na stan narządu słuchu zainteresowanego. Zajęte stanowisko zgodne jest z opiniami lekarskimi uprawnionych jednostek orzeczniczych. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu tj. niewyjaśnienia czy w pozostałych zakładach pracy (Spółdzielnia Usługowa "[...]", P. sp. z o.o., Kombinat "[...]" S.A.) zainteresowany narażony był na hałas. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie w tym zakresie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wykazało, że w Spółdzielni Usługowej "[...]" we W. oraz P. sp. z o.o. w O. brak było narażenia zawodowego na hałas. Odnośnie zakładu: Kombinat "[...]" S.A. przeprowadzone dochodzenie wykazało, że zainteresowany narażony był u tego pracodawcy na hałas o wartościach 80-85 dB. A zatem zarzut strony nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, bowiem kwestia narażenia zawodowego w innych zakładach pracy została - wyjaśniona przez organ I instancji. Odpowiadając na kolejny zarzut: "...wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej — podczas gdy z treści wydanej decyzji i zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika istnienie związku przyczynowego pomiędzy pracą w Zakładzie Stolarskim B. S., a stwierdzonym ubytkiem słuchu ...", organ odwoławczy podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest spójny, tj. udokumentowane narażenie na hałas dały podstawy jednostkom orzeczniczym do stwierdzenia związku przyczynowego między narażeniem a stwierdzonym u zainteresowanego obustronnym ubytkiem słuchu typu ślimakowego i tym samym rozpoznania choroby zawodowej. Wskazać należy, że jednostki orzecznicze upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych w procesie orzeczniczym badają związek pomiędzy narażeniem zawodowym a jego wpływem na stan zdrowia, każdorazowo oceniają rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej, skutek jego działania powodujący powstanie charakterystycznych schorzeń. Dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, że zdiagnozowane u zainteresowanego schorzenia należy wiązać z pracą u strony skarżącej. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że opinia strony odwołującej się, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, nie może przyjęta jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów zatrudnionych w jednostkach diagnostyczno-orzeczniczych upoważnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą w świetle przepisów k.p.a. ma charakter opinii biegłego, powinno być wszechstronnie uzasadnione i winno wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego. Organ odwoławczy poddał ocenie całość materiału dowodowego, w tym także ocenił orzeczenia lekarskie i stwierdził, że opinie medyczne są przekonujące i spójne z zebranym materiałem dowodowym. Organ wyjaśnił także, że rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest wskazywanie zakładu pracy, w którym doszło do powstania choroby zawodowej. Zgodnie z oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2009 r. wyrażoną w innej sprawie (sygn. akt II OSK 1794/08): "do organów inspekcji sanitarnej i do sądów administracyjnych nie należy rozstrzyganie, który zakład ponosiłby odpowiedzialność za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, bowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne (sądy pracy). Zatem doręczenie zakładowi pracy decyzji (...) należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki, mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazania zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika". W ocenie organu zainteresowany wykonując obowiązki zawodowe w Zakładzie Stolarskim B. S. oraz Kombinacie "[...]" S.A narażony był na hałas stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu. W kwestii zarzutu, że "...lakoniczne i ogólnikowe odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do merytorycznej części oceny zebranego materiału dowodowego (...) niewyjaśnienie dlaczego organ uznał za zbędne skierowanie zainteresowanego do jednostki diagnostyczno-orzeczniczej w celu przeprowadzenia powtórnego badania..." W odpowiedzi organ stwierdza, że z decyzji organu I instancji wywieść można, jakimi przesłankami Organ kierował się w toku podejmowania rozstrzygnięcia, zostały wskazane dowody uznane za udowodnione. Co do kwestii ponownych badań wskazać trzeba, że wydane przez jednostki upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych orzeczenia lekarskie zostały zweryfikowane przez wydające je placówki w myśl kryteriów zawartych w obowiązujących przepisach prawa (rozporządzenie) treść ich jest spójna i zgodna z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Ponadto sam fakt, dokonania weryfikacji przez ww. jednostki, potwierdza brak konieczności przeprowadzania ponownych badań. Wyniki przeprowadzonych badań w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy oraz Instytucie Medycyny Pracy w Ł. pozwoliły na weryfikacje orzeczeń w myśl obowiązujących kryteriów, w przeciwnym razie jednostki te wezwałyby zainteresowanego na ponowne badania. Poza tym w procesie orzeczniczym w przypadku rozpoznawania uszkodzenia słuchu znaczenie mają wyniki badań wykonane w okresie 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - zgodnie z okresem ustalonym przez ustawodawcę w rozporządzaniu. W związku z tym ponowna ocena stanu narządu słuchu w chwili obecnej nie miałaby istotnego znaczenia dla sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez niewyjaśnienie okoliczności na których organ orzekający oparł swoje ustalenia, w szczególności w kwestiach dotyczących narażenia na hałas w środowisku pracy zainteresowanego, które spowodowało u niego uszkodzenie słuchu oraz w części dotyczącej ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na hałas zainteresowanego w jego środowisku pracy, a stwierdzonym u niego obustronnym ubytkiem słuchu, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji w części dotyczącej narażenia na hałas zainteresowanego, jak również w części dotyczącej związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na hałas w jego środowisku pracy, a stwierdzonym u niego obustronnym ubytkiem słuchu, W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2011 r. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie Podstawę prawną regulacji chorób zawodowych stanowi art. 235¹ kodeksu pracy, który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) zwanego dalej rozporządzeniem, postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna z urzędu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po uzyskaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika. Jednocześnie przepisy powołanego rozporządzenia wprowadzają obowiązek dokonania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej na specjalnym formularzu (§ 4 ust. 3). Wymóg ten wynika z potrzeby określenia granic sprawy, tj. ustalenia, czy w zgłoszeniu wskazano schorzenie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² k.p.). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka niezbędnych elementów jednocześnie: rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych i musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową. Wyniki oceny warunków pracy winny zaś pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana ona została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Organy zobowiązane były zatem do analizy dowodów w aspekcie ich przydatności dla wykazania istnienia konkretnej choroby i to nie jakiegokolwiek uszkodzenia słuchu, lecz wyłącznie uszkodzenia słuchu szczególnego rodzaju, mianowicie wskazanego w poz. 21 załącznika rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym przepisem za chorobę zawodową uznaje się: "Obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz". Oznacza to, że istotne są ustalenia, czy ubytek słuchu jest obustronny, trwały, typu ślimakowego, został spowodowany hałasem, wyraża się podwyższeniem progu słuchu o wielkość co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczoną jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Brak któregokolwiek z tych elementów wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Przesłankami do stwierdzenia choroby zawodowej, które muszą być spełnione łącznie, są: rozpoznanie choroby przez uprawniony organ oraz stwierdzenie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania. W tym zakresie aktualny pozostaje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1801/00 (publ. Lex nr 77663), że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, zaś orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzi do odmowy stwierdzenia choroby. W kontekście powyższych uwag należy rozumieć związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany; nie może orzec o chorobie zawodowej w sytuacji gdy opinie lekarskie mówią o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, publ. Lex 334113; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 184/05, publ. Lex 192632). W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje utrwalony pogląd, iż orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonywać, we własnym zakresie, rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ. Lex 45833). Zatem podstawowym, choć nie jedynym, warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie określonym w rozporządzeniu. Wprawdzie istnieje kontrola czy możliwość podważenia takich opinii ale w ograniczonym zakresie. Organ administracyjny orzekający na podstawie takiej opinii winien zwrócić uwagę na jej właściwe uzasadnienie i spełnienie przesłanek formalnych. Zgodnie z prawem tylko właściwie uzasadniona opinia lekarska może być powołana jako podstawa wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Oceny w zakresie istnienia choroby zawodowej dokonuje właściwa jednostka orzecznicza, o której mowa w § 5 rozporządzenia. W tym aspekcie, o ile orzeczenie tej jednostki jest należycie uzasadnione i spójne, i oparte na analizie pełnego stanu faktycznego, ma charakter wiążący dla organu orzekającego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Dopiero kolejnym elementem jest stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą. Przy czym, istotny element stanowi tu ustalenie warunków pracy i faktycznego narażenia na szkodliwe czynniki chorobotwórcze, w tym przypadku hałas. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie, było zgodne z obowiązującą w tym względzie procedurą. Organy, w wyniku powtórnego rozpoznania sprawy, uzupełniły w istotnym zakresie postępowanie dowodowe. We właściwych do tego jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych, w wyniku których bezwzględnie stwierdzono zawodowy charakter uszkodzenia słuchu zainteresowanego. Wyjaśniły również zakres narażenia zawodowego oraz warunki pracy zainteresowanego słusznie powołując się na dokonanie przez uprawnioną do tego jednostkę, w myśl obowiązujących w tej kwestii reguł i pomiarów. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające uzyskały orzeczenia lekarskie, o stwierdzeniu u zainteresowanego choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie opracowane były zarówno przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. jako jednostki I stopnia, jak również Instytut Medycyny Pracy w Ł. jako jednostki II stopnia. W ocenie Sądu orzeczenia te nie budzą wątpliwości, są jednoznaczne, obiektywne i rzetelnie umotywowane. Wydane zostały na podstawie analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej, jak też badań lekarskich i pomocniczych i dokumentacji przebiegu zatrudnienia. Uzasadnienia orzeczeń są pełne i zawierają argumentację odpowiadającą zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Organy inspekcji sanitarnej niewątpliwie zatem związane były rozpoznaniem zawartym w orzeczeniu lekarskim. Dokonane u zainteresowanego rozpoznanie figuruje w wykazie chorób zawodowych, a tym samym daje podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Skoro zatem w ostatecznych orzeczeniach lekarskich stwierdzono u zainteresowanego podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej organ, przy spełnieniu przez niego innych przesłanek, był zobligowany orzec o istnieniu choroby zawodowej. Tym samym, Sąd stwierdził, że zgłoszone w skardze zarzuty, na tle dokonanej analizy akt sprawy, są nieuzasadnione, a odpowiedzią na nie są powyższe wywody Sądu oraz argumentacja organów sanitarnych. Reasumując przyjąć należy, że organ pierwszej instancji w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe zaś organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne dokonał prawidłowej oceny całokształtu sprawy oraz ustosunkował się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu. W tym zakresie postępowanie organów sanitarnych uznać trzeba za wyczerpujące i wnikliwe, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak sentencji wyroku.