IV SA/Wr 33/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Wojewody D., który po rozpatrzeniu odwołania z dnia 29 listopada 2010 r. J.L. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. (dalej Prezydent) z dnia 22 października 2010 r., nr [...], orzekającej o odmowie wymeldowania A. L. wraz małoletnią córką O. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...]. we W.. Postępowanie w sprawie wymeldowania A. L. wraz z jego małoletnią córką O. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] we W. wszczęte zostało przez Prezydenta W. w dniu 9 września 2010 r. na wniosek J. L. (współwłaściciela przedmiotowego lokalu). W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że A. L. w 1979 r. został zameldowany pod adresem: W., ul. [...] przez swoją matkę (siostrę wnioskodawcy). W 2009 r. pod wskazanym adresem została zameldowana również O. L. - córka A. L. Nie mogąc dojść do porozumienia z lokatorami przedmiotowego lokalu odnośnie zasad korzystania z niego, J. L. postanowił wystąpić z wnioskiem o wymeldowanie ww. osób. Pismem nr [...] z dnia 10 września 2010 r. strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania A. L. i jego małoletniej córki O. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] we W. oraz wezwane do złożenia stosownych wyjaśnień w ww. sprawie. W dniu 27 września 2010 r. został przesłuchany A. L., który zeznał, że w lokalu przy ul. [...] we W. mieszka stale od 1979 r., a obecnie w przedmiotowym lokalu mieszkają także: jego konkubina oraz dzieci: A. K. i O. L. - córka. Dalej podał, że korzysta z całego mieszkania, ma w nim wszystkie swoje rzeczy, posiada klucze - swobodnie korzysta oraz partycypuje w kosztach utrzymania ww. lokalu (opłaca media, zapewnia opał na zimę). Dalej podał, że lokal przy ul. [...] we W. stanowi jego centrum życiowe. A. L. oświadczył, że "obecny właściciel lokalu – J. L., od około roku podejmuje próby usunięcia" jego z przedmiotowego lokalu. Na zakończenie dodał, że nie wymelduje się dobrowolnie, bowiem nie ma możliwości zamieszkania i zameldowania się w innym miejscu. Przedmiotowy lokal jest jego domem rodzinnym. M. L. (matka A. L.) została przesłuchana w dniu 27 września 2010 r. w charakterze świadka. Oświadczyła m. in., że w lokalu przy ul. [...] we W. bywa często, ponieważ pomaga synowi. W związku z tym może potwierdzić, że jej syn zamieszkuje przedmiotowy lokal wraz z córką O., konkubiną i jej córką - jest to pobyt stały. Świadek oświadczyła, że A. L. w przedmiotowym lokalu posiada wszystkie swoje rzeczy, ma klucz do drzwi lokalu przy ul. [...] we W. i swobodnie z niego korzysta. Zeznania M. L. potwierdzili także inni świadkowie, dobrowolnie zeznający w przedmiotowej sprawie: J. G. (siostra A. L.), T. S. (znajomy strony), M. P. (znajomy strony) oraz M. P. (znajomy strony). W dniu 15 października 2010 r. J. L. zapoznał się z całością akt sprawy. Strona podtrzymała swoje wcześniejsze oświadczenia wskazując, że "A. L. wraz z rodziną (konkubina, dzieci) zamieszkuje w przedmiotowym lokalu bez mojej zgody" - cytat z protokołu z dnia 15 października 2010 r. J. L. dodał także, że prosił A. L., aby opuścił lokal przy ul. [...] we W., lecz ten nie chciał tego uczynić, toteż strona podtrzymuje wcześniejsze żądanie dokonania wymeldowania. Prezydent W. wydał w dniu [...] października 2010 r. decyzję nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania A. L. wraz z małoletnią córką O. z miejsca pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] we W.. Od powyższej decyzji w dniu 29 października 2010 r. J. L. złożył odwołanie, podnosząc, że w 2005 r. wydane zostało postanowienie w sprawie nabycia spadku po A. L., a w 2010 r. po L. L. na mocy których jest współwłaścicielem lokalu przy ul. [...] we W.. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. W uzasadnieniu podał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe, podstawę którego stanowiły oświadczenia złożone przez strony postępowania, a także przesłuchania świadków bezspornie wykazały, że A. L. i jego córka O. nie opuścili przedmiotowego lokalu. W sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) dalej ustawa. Wynika on z zasady dążenia do prawdy obiektywnej w art. 7 k.p.a. nakazującym organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Przepisem gwarantującym realizacje tej zasady jest art. 77 § 1 kpa, który nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 kpa, który z kolei zobowiązuje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2009r., nr II SA/Sz 788/08). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym ta osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA z dnia 22.09.2005r., nr IV SA/Wa 600/05). Artykuł 15 ust. 1 ustawy nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Natomiast w sytuacji, gdy taka osoba opuściła miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego w postaci wymeldowania się, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania, zgodnie z art. 15 ust. 2 cyt. wyż. ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu cyt. ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, a także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby do skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Tak więc o opuszczeniu miejsca stałego zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (wyrok WSA z dnia 10 września 2008r., nr IV SA/Wa 414/08). Zgodnie z art. 9 ust. 2a ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2b cyt. ustawy). W związku z tym meldunek ma charakter jedynie rejestracyjny, a wymeldowanie jest konsekwencją jego opuszczenia. Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania wykazał jednoznacznie, że A. L. oraz jego córka O. nie opuścili przedmiotowego lokalu. Zgodnie ze zgłoszonym zameldowaniem na pobyt stały ww. osoby zamieszkują w tym lokalu. Powyższe twierdzenie potwierdzają zgodnie świadkowie: M. L., J. G., T. S., M. P. i M. P., którzy zeznali, że przedmiotowy lokal stanowi centrum życiowe A. L. i jego córki O., w którym znajdują się wszystkie ich rzeczy. Strona partycypuje w kosztach utrzymania spornego lokalu oraz posiada klucze, przez co swobodnie z niego korzysta. Powyższe potwierdza także sam wnioskodawca. Nie zaprzeczył również zeznaniom świadków odnośnie posiadania kluczy i swobodnego korzystania z przedmiotowego lokalu przez A. L. Jak słusznie podniósł w swojej decyzji z dnia 22 października 2010 r. Prezydent W. w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy, które pozwoliłyby podjąć decyzję o wymeldowaniu A. L. wraz z córką O. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] we W., gdyż nie zostało udowodnione trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu, a wręcz przeciwnie. Osoby zeznające w przedmiotowej sprawie potwierdzają stały pobyt A. L., jego córki O., konkubiny oraz córki konkubiny (A. K.) w lokalu nr [...] przy ul. [...] we W. Organ drugiej instancji zaznaczył, że osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zobowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego (art. 5 ust. 1 ustawy). Ponadto J. L. w swoim odwołaniu podniósł, że w 2005 r. wydane zostało postanowienie w sprawie nabycia spadku po A. L., a w 2010 r. po L. L. na mocy których J. L. jest współwłaścicielem lokalu przy ul. [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu, a także zarzucając organowi naruszenie art. 31 pkt 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Wojewody jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 22 października 2010 r. Prezydenta Wrocławia, nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda bowiem słusznie wskazuje, że zameldowanie ma charakter rejestrowy (ewidencyjny). Ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Żadnego znaczenia w sprawach meldunkowych nie mogą mieć czynione wobec organu administracji publicznej zastrzeżenia właściciela (współwłaściciela) nieruchomości w kwestii podejmowania czynności meldunkowej. Osoba czyniąca takie zastrzeżenie odnośnie rejestrowania pod określonym adresem jakichkolwiek osób bez względu na to, czy tam faktycznie przebywają nie jest uprawniona do tego (brak podstaw prawnych dla takich czynności) a poza tym nie ma interesu prawnego do wysuwania powyższych żądań. Dla osoby zgłaszającej się do zameldowania, jak też dla organu dokonującego czynności zameldowania, wystarczający jest potwierdzony miarodajnym dowodem fakt przebywania w lokalu z określonym zamiarem. Nie można od osoby podlegającej zameldowaniu wymagać legitymowania się prawem do lokalu, w szczególności w postaci zgody właściciela nieruchomości. W wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716), uznającego art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, jednoznacznie Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych a w związku z tym brakiem związku z prawem do lokalu, jak też niedopuszczalnością wymagania od osoby podlegającej zameldowaniu udzielenia na tę czynność zgody przez właściciela lokalu (co oznacza też brak możliwości dokonywania jakichkolwiek zastrzeżeń przez właściciela). Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że potwierdzenie przez właściciela lokalu faktu przebywania w nim określonej osoby ma jedynie charakter dowodowy. W braku zatem potwierdzenia tego faktu przez właściciela, może być on poświadczony innymi dowodami np. oświadczeniami świadków. Potwierdza to zajmowane w niniejszej sprawie stanowisko, że właściciel lokalu nie ma w sprawie o wymeldowanie interesu prawnego (nie może być uznawany za stronę), skoro jego oświadczenie stanowi jedynie środek dowodowy, nie będąc stanowiskiem podmiotu mającego w kwestii zameldowania interes prawny. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje dotyczące danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem o zameldowanie faktycznie zamieszkuje w lokalu. Badaniu podlegają zdarzenia ze sfery faktów a nie ze sfery prawa (do lokalu). Ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego. Potwierdzenie pobytu jest tylko stwierdzeniem faktu - a nie istnienia uprawnienia i ma charakter wyłącznie dowodowy. Postępowanie w sprawie wymeldowania (usunięcia z ewidencji) jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych osób (trzecich), do których należy zaliczyć właściciela nieruchomości (lokalu). Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji), ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien więc być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego (strona) a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek. Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.12.2008 r. sygn. akt II OSK 1681/07, jak też w wyroku z dnia 19.01.2009 r. sygn. akt II OSK 1803/07. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko wyrażone w powyższych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd przyjmuje w całości za prawidłową argumentację organu odwoławczego zawartą w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.