IV SA/Wr 550/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze skargi G. M. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić wniosek . Przedmiotem skargi złożonej w tej sprawie przez G. M. (dalej skarżący) jest wskazana w sentencji decyzja Rektora [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] wydaną w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów Skarżący pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. wniósł o wstrzymanie wykonania tej decyzji na podstawie art. 61 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. - dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że domaga się przywrócenia w prawach studenta [...] do czasu zakończenia postępowania przed Sądem. Skarżący podkreślił, że skreślenie z listy studentów nastąpiło w trakcie semestru letniego roku akademickiego 2014/2015, przy czym jak podnosi już wcześniej odebrano mu możliwość kontynuacji nauki. Zdaniem skarżącego z uwagi na fakt, że semestr letni roku akademickiego 2015/2016 zaczyna się 22 lutego 2016 r., istnieje poważne ryzyko, że postępowanie przed tut. Sądem nie zostanie zakończone przed tym terminem. W konsekwencji powyższego istnieje ryzyko, że strona poniesie istotną stratę i nieodwracalną szkodę w postaci braku możliwości ukończenia 6 semestru w roku 2015/2016, nawet jeśli Sąd zdecyduje o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Brak prawa do kontynuacji nauki przez część semestru faktycznie może oznaczać brak zaliczenia całego semestru, gdyż istnieją zajęcia dydaktyczne, na których wymagana jest obowiązkowa obecność (ćwiczenia). Wystąpienie takiej sytuacji ograniczałoby, zdaniem strony, przedmiotowość decyzji Sądu oraz konieczność czekania kolejnego roku na zakończenie studiów, ze względu na brak zaliczenia 6 semestru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże zgodnie art. 61 § 3 p.p.s.a., gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi wątpliwości, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122; postanowienie NSA z 31 stycznia 2006 r., II FZ 882/05, niepubl.). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. praca zbiorowa pod red. T. Wosia: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 296; postanowienie NSA z 14 września 2005 r. II FZ 580/05, niepubl.). Zdaniem Sądu wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) nie może polegać na wstrzymaniu nastąpienia skutku, który zaskarżony akt wywołuje ( przeciwnie NSA w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 27/14 - dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołane przepisy nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, że wstrzymanie wykonania aktu obejmuje również takie akty, które już zostały wykonane, tj. wywołały materialne skutki faktyczne i prawne. W takiej sytuacji wstrzymanie wykonania aktu stanowiłoby w istocie restytucję stanu rzeczy istniejącego przed wykonaniem zaskarżonego aktu, tymczasem z powołanych przepisów wprost wynika jedynie dopuszczalność wstrzymania wykonania aktu, a zatem takiego aktu, który nie został jeszcze wykonany, nie zaś wstrzymania skutków, jakie wywołał wykonany już akt (co prowadziłoby do czasowej restytucji stanu poprzedniego).Z kolei w sytuacji gdy decyzja została już wykonana wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia: 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 435/13; 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 451/12; 6 września 2011 r. sygn. akt I OZ 625/11; 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 410/10 – dostępne jw.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazania wymaga, że będącą przedmiotem skargi decyzją utrzymano w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Należy stwierdzić, że w istocie będące skutkiem wykonania decyzji o skreśleniu z listy studentów przerwanie nauki i brak możliwości kontynuacji nauki na kolejnym semestrze ( jak podaje skarżący we wniosku -6 semestrze roku akademickiego 2015/2016) oraz będąca jego następstwem konieczność rozpoczęcia ponownie studiów, nawet przy wzięciu pod uwagę ewentualnej możliwości wznowienia studiów, może wiązać się z ryzykiem wystąpienia po stronie studenta znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niemniej jednak swój materialnoprawny skutek ostateczna decyzja o skreśleniu z listy studentów wywiera już z momentem jej wydania i doręczenia stronie. Nie wymaga ona, poza ewentualnym wykonaniem następczej czynności materialno-technicznej polegającej na uczynieniu odpowiedniej adnotacji w ewidencji studentów, wykreślenia z listy studentów danego roku (co jak podnosi strona w skardze, oraz piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2015 r. k.75 nastąpiło niezwłocznie po wydaniu decyzji organu I instancji ), żadnych dalszych aktów lub czynności warunkujących wykonanie decyzji. Jak zaś wcześniej wspomniano, w ocenie Sądu wstrzymanie wykonania decyzji nie może być utożsamiane z czasowym wstrzymaniem czy też zawieszeniem skutków faktycznych i prawnych decyzji już wykonanej. Wykonanie decyzji ze swej istoty zawsze stoi na przeszkodzie dopuszczalności wstrzymania wykonania takiej decyzji. Dopiero wyeliminowanie przez sąd administracyjny z obrotu prawnego ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów może zniweczyć skutki takiej decyzji, powodując odzyskanie przez skarżącego statusu studenta, a zatem restytucję jego sytuacji prawnej. Reasumując powyższe, należy stwierdzić, że zaskarżoną decyzją skreślono skarżącego z listy studentów, a zatem w takiej sytuacji tylko kwestionowanie formalnej i merytorycznej zasadności tej decyzji i ewentualne jej uchylenie przez sąd administracyjny może spowodować przywrócenie statusu, jaki strona miała przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skutki już wykonanej decyzji mogą być bowiem zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącego orzeczenie sądu uwzględniające skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 896/08 - dostępne jw.). W tym stanie rzeczy wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji