IV SA/Wr 681/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat P. D. – D. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J. Sz. z dnia 9 maja 2013r. o ustalenie od 1 lipca 2013 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem M. Sz. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 3 pkt 21 oraz pkt 22, art. 16a ust. 1-5, art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), art. 104 k.p.a. oraz ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. odmówił przyznania J. Sz. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem M.Sz. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji poczynił następujące ustalenia : - w skład rodziny wchodzi wnioskodawczyni oraz jej mąż, w roku 2011 r. rodzina osiągnęła dochód na jednego członka rodziny w wysokości nie przekraczającej ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 623 zł. - M. Sz. jest osobą wymagającą opieki i posiada on znaczny stopień niepełnosprawności w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. - według oświadczenia żony M. Sz., J. Sz. z dnia 10 czerwca 2013 r. była ona zmuszona w 1996 r. do rezygnacji z pracy z uwagi na chorobę męża, która spowodowała, że był on niezdolny do samodzielnej egzystencji. - orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] zaliczono M. Sz. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Powyższe orzeczenie wydano na stałe, z jego treści wynika, że niepełnosprawność istnieje, lecz nie da się ustalić od kiedy, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 7 lipca 2007 r. - J. Sz. jest współwłaścicielem gruntów rolnych i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, co wynika ze stosownego zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - placówki terenowej w J. - w okresie od 1 sierpnia 1977 r. do 9 maja 1993 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w Zespole Opieki Zdrowotnej w Z., a stosunek pracy ustał na mocy porozumienia stron. Następnie w okresie od 1 lipca 1993 r. do 31 marca 1996 r. J. Sz. była zatrudniona u firmie "[...]", a stosunek pracy został rozwiązany za porozumieniem stron. - od 1996 r. wnioskodawczyni nie jest nigdzie zatrudniona, ponieważ jak sama oświadczyła, sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem. - od dnia 1 marca 2011 r. J. Sz. nabyła uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem M. Sz. Organ I Instancji wskazał na art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazał ,że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. tj. 623 zł. Organ I instancji przytoczył również treść przepisu § 14 ust. 4-6 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2003 Nr 139, poz. 1328 ze zm.) wynika, że jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić"; datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej; jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu. Zdaniem organu pomocy społecznej, przesłanki określone w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Brak którejkolwiek z nich nawet przy spełnianiu przez osobę zainteresowaną pozostałych warunków wymienionych w przepisach ustawy uniemożliwia przyznanie świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jedną z przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Bowiem zgodnie z przepisem art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawa o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 ustawy). Organ I instancji przytoczył również brzmienie art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów. Mając na uwadze fakt, że J. Sz. jest współwłaścicielem gruntów rolnych i podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, organ uznał, że nie spełnia ona przesłanek wynikających z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych , niezbędnych do przyznania wnioskowanego świadczenia, na podstawie wyżej cytowanego przepisu 16a ust. 8 pkt. 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według organu za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, należy w istniejącym stanie prawnym uznać osobę, która będąc zatrudniona zrzekła się zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Wykładnia postanowień art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skłania do zajęcia stanowiska, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. Ponadto rezygnacja z zatrudnienia musi nastąpić w związku ze sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Prowadzi to do wniosku, że w danej sytuacji faktycznej nie może nastąpić tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale pomiędzy nią a koniecznością sprawowania opieki musi zaistnieć związek przyczynowy polegający na tym, że osoba sprawująca opiekę nie zrezygnowałaby z zatrudnienia, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad osobą jej wymagającej. Zdaniem organu I instancji wnioskodawczyni nie spełnia wymogów określonych w przepisie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W jej przypadku nie nastąpiła, jak tego wymaga ustawa, rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności M. Sz. (niepełnosprawnym w stopniu znacznym od lipca 2007 r.) . Organ powołał się na poprzednie orzeczenia lekarskie dotyczące M. Sz. z lat 1992, 1994, 1996, 1999 i stwierdził ,że z treści żadnego z nich nie wynika, aby legitymował się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazał ,że zgodnie z art. 3 pkt. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności, oznacza to odpowiednio: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników; Zdaniem organu I instancji przepis art 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazuje na to , że między rezygnacją z pracy, a koniecznością a sprawowania opieki nad osobami wymienionymi w tej normie musi istnieć ścisły związek. Ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga, aby między zakończeniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, że bez konieczności sprawowania stałej opieki zainteresowana strona nie zrezygnowałaby z zatrudnienia. Ustawodawca wyraźnie wymaga, aby rezygnacja z zatrudnienia była "w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" - (art. 16 a ust. 1 ustawy).Według organu w przedmiotowej sprawie tego nie było, gdyż konieczność sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności nie spowodowała rezygnacji z pracy przez nią. Przy ustaleniu, że ostatnie zatrudnienie ustało 31 marca 1996 r. , a znaczny stopień niepełnosprawności M. Sz. powstał w lipcu 2007 r. , trudno uznać aby rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. W przypadku wnioskodawczyni nie istnieje ścisły związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia , a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad osobą niepełnosprawną posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności, co oznacza, że nie zostały spełnione wymagane przepisami prawa przesłanki do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Reasumując organ I instancji uznał ,że strona nie spełnia przesłanek zawartych w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów oraz nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą jej wymagającą. J. Sz. złożyła odwołanie od decyzji pierwszo-instancyjnej podnosząc, że choroba męża rozpoczęła się w 1991 r. Wyjaśniła, że zatrudniając się w firmie "[...]" stan męża nie był na tyle poważny, aby nie był on niezdolny do samodzielnej egzystencji. W trakcie tego zatrudnienia stan zdrowia męża uległ jednak znacznemu pogorszeniu, co zmusiło ją z rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki. Dodatkowo odwołująca podniosła, że miała przyznane od dnia 1 marca 2011 r. na stałe prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i nie może zgodzić się z jego utratą, doszło zatem do utraty praw nabytych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji i dokonaną przez ten organ oceną prawną tych ustaleń. Kolegium wskazało, że przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, określone zostały w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo, zgodnie z art. 16a ust. 2 tej ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (tj. 623 zł). Jednocześnie organ II instancji przytoczył brzmienie art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych , określającego przypadki , w których specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, w tym m.in. jeżeli sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów. Organ odwoławczy również doszedł do przekonania, że odwołująca się nie spełniła wszystkich ustawowych przesłanek, którymi obwarowane jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a zatem prawo to stronie nie przysługuje. Jako niewątpliwy uznał fakt, że wnioskodawczyni podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, a tym samym istnieje ustawowa przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niezależnie od powyższego, w ocenie organu II instancji strona nie spełniła również przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W tym kontekście Kolegium wyjaśniło, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego obwarowane zostało odmiennymi przesłankami, aniżeli inne świadczenie opiekuńcze, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W szczególności, zgodnie z ostatnim przepisem, świadczenie pielęgnacyjne może otrzymać osoba, która w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (którego niepełnosprawność powstała w ściśle określonych okresach) nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że przysługuje on osobie zobowiązanej do alimentacji, która w tym samym celu rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium w tym zakresie powołało się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. II SA/Ol 498/13, wyjaśniający różnicę pomiędzy obydwoma świadczeniami , w którym wskazano: " (...) w obecnym stanie prawnym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego (...), ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu". A zatem zasadniczą okolicznością, od której uzależnione zostało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest fakt rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, która to rezygnacja pozostawać ma w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium, w przypadku wnioskodawczyni sytuacja taka nie miała miejsca. Odwołująca się nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną , bowiem ostatnie zatrudnienie wnioskodawczyni ustało w wyniku rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron, nie zaś z inicjatywy wnioskodawczyni. Ponadto ustanie zatrudnienia nastąpiło dużo wcześniej, niż nabycie przez osobę niepełnosprawną znacznego stopnia niepełnosprawności. W świetle wszystkich powyższych okoliczności uznano, że wnioskodawczyni nie spełniła ustawowych przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi J. Sz. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, który potrzebował i wciąż potrzebuje pomocy w coraz większym stopniu zrezygnowała z pracy, jako że choroba męża jest nieuleczalna (zanik mięśni oraz dodatkowo dyskopatia lędźwiowa). Skarżąca ponowiła argumentację przytoczoną w odwołaniu i dodatkowo podniosła, że po zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i opiekuńczych złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego . ale otrzymała odmowę. Zdaniem skarżącej, wbrew twierdzeniom organów obu instancji, przesłanka rezygnacji z zatrudnienia została spełniona , albowiem dobrowolnie zrezygnowała ona z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Końcowo skarżąca podniosła zarzut , że z dniem 6 września 2013 r. nie posiada gospodarstwa rolnego i z tym dniem nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-zdrowotnemu. Gospodarstwo rolne przekazała dzieciom w formie darowizny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi , podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 3 stycznia 2014r. skarżąca zawnioskowała dowód z zaświadczenia Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w J. z dnia 10 grudnia 2013r. o podleganiu przez nią ubezpieczeniu zdrowotnemu przy świadczeniu rentowym męża. Dodatkowo skarżąca odwołując się do istoty specjalnego zasiłku opiekuńczego , podniosła, że sprawowanie opieki powinno być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe , gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy . W związku z tym - zdaniem skarżącej - organ administracji publicznej powinien przed wszystkim ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny , a zostałaby jej zaoferowana praca, pracę taką osoba ta była by gotowa podjąć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2014r. podniosło, że w chwili orzekania nie miało wiedzy o zbyciu nieruchomości rolnej przez skarżącą , bowiem zostało przez nią poinformowane o tym fakcie dopiero pismem z dnia 10 września 2013 r. Natomiast przeciwko uwzględnieniu skargi przemawia fakt ,że skarżąca nie spełnia przesłanki do wnioskowanego świadczenia w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) (zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby była ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.). Powołany przepis obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Nowelizacja ta wiąże się z ustawową rekonstrukcją świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń obejmującego zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca dodał nowe świadczenie nazywane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym (art.1 pkt 1 i pkt 4 ustawy nowelizującej) , uregulowane szczegółowo w dodanym art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych . Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom: - na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli: - rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Podkreślić przy tym należy ,że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest jednocześnie od kryterium dochodowego i przysługuje jedynie w sytuacji , w której łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy) tj. obecnie kwoty 623 zł Z powyższej regulacji wynika, że w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przepis w obecnym brzemieniu nie określa natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, zatem przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Wskazać w tym miejscu należy ,że w przepisie art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł – na użytek tej ustawy – legalną definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na które wskazuje art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wiąże się z wcześniejszym (przedterminowym) zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy uznał, że skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku opiekuńczego. W aktualnym stanie prawnym osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia. Gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał jedynie na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W tym miejscu zauważyć należy ,że w ustawie do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń ,a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi pojęciami (§ 10 zasad techniki prawodawczej ) , co jest obowiązkiem racjonalnego ustawodawcy. Wobec tego fakt, że ktoś nie podejmuje zatrudnienia w świetle dyspozycji art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Aby więc można było przyznać skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, organy administracyjne musiałyby stwierdzić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją z zatrudnienia , a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą (por. wyroki NSA z dnia 24 października 2008 r., I OSK 1758/07, z dnia 7 lipca 2011 r., I OSK 437/11, publ. w internetowej CBOSA). Natomiast poczynione w badanej sprawie przez organy orzekające ustalenia na taką konstatację nie pozwalały. Ostatnim zatrudnieniem skarżącej w pełnym wymiarze czasu była firma "[...]" w okresie od 1 lipca 1993 r. do 31 marca 1996 r. , a stosunek pracy został rozwiązany za porozumieniem stron .Od dnia 1 marca 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem M. Sz. Orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia 19 listopada 2007 r. mąż skarżącej został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe . Z jego treści wynika, że niepełnosprawność istnieje , lecz nie da się ustalić od kiedy , a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się dopiero od dnia 7 lipca 2007 r. Z powyższych poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika , że gdy mąż skarżącej stał się niepełnosprawny w stopniu znacznym (07 lipca 2007 r.) , to skarżąca już nie pracowała , albowiem jej stosunek pracy ustał znacznie wcześniej z powodu rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Reasumując powyższe , w aktualnym stanie prawa, aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy, trzeba łącznie spełnić kilka warunków. Jednym z nich, obok nieprzekroczenia kryterium dochodowego i faktycznego sprawowania nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, konieczne jest , aby między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki istniał związek przyczynowy. W świetle ujawnionych okoliczności badanej sprawy uprawnione jest stanowisko organów obu instancji ,że w przypadku skarżącej ta ostatnia przesłanka nie została spełniona. Natomiast odnosząc się do zaprezentowanej przez skarżącą interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", podkreślić jeszcze raz trzeba, że w przypadku wprowadzonego w 2013 r. świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawa wymienia tylko jeden ze wskazywanych wyżej stanów faktycznych – rezygnację z zatrudnienia. Nie można zatem przyjmować, tak jak czyni to skarżąca, innego rozumienia tego pojęcia i zastosować go do stanu polegającego na gotowości podjęcia zaoferowanej pracy. Jeżeli wbrew jasnemu i jednoznacznemu pod względem językowym sformułowaniu przepisu, nadawałoby się jakieś inne znaczenie, aniżeli to oczywiste znaczenie językowe, wówczas rola ustawodawcy byłaby tylko pozorna. (por. J. Wróblewski, Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław 1990, str. 66 i nast., Z. Ziembiński, O stanowieniu prawa i obowiązywania prawa. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1995, s. 82.). Organom administracji publicznej nie wolno pod pozorem wykładni ani tworzyć nowych norm prawnych, ani modyfikować znaczenia norm już istniejących, zastępując ustawodawcę, który z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczył osoby niepodejmujące zatrudnienia z tytułu sprawowania opieki. Natomiast niewątpliwie rezygnuje z zatrudnienia osoba, która pracę posiada i faktycznie przestaje ją wykonywać. Nie podejmuje zaś zatrudnienia osoba, która co prawda nie posiada pracy, ale może ją podjąć, jednak tego nie robi (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2008 r., II SA/Gd 764/07, LEX nr 360303). W realiach badanej sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego zarzut skargi podnoszący, że skarżąca nie podlega już obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów. Odpadnięcie tej przesłanki stanowiącej podstawę odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego miałoby znaczenie tylko wówczas, gdyby skarżącą spełniała pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia. Ma bowiem rację organ odwoławczy, kiedy wywodzi strona nadal nie spełnia przesłanki zawartej w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą jej wymagającą. Takie stanowisko organu orzekającego w świetle ujawnionych i niespornych okoliczności faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości. Z kolei odnosząc się do podniesionych przez skarżącą wywodów związanych z przyznaniem jej w od 1 marca 2011 r. świadczenia pielęgnacyjnego bezterminowo, a następnie odebraniem tego świadczenie i nie przyznaniem nowego, przypomnieć ponownie należy, że na skutek zmiany przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, skarżąca zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w dotychczasowej wysokości jedynie do dnia 30 czerwca 2013 r. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, czyli po dniu 30 czerwca 2013 r. (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej). Powołane przepisy intertemporalne (przejściowe) dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego były przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 roku orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji (sygn. akt: K 27/13). Zaakcentować jednak należy ,że przedmiotem badania – zgodnie z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich – były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał nie odnosił się więc do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Jednocześnie Trybunał podkreślił, że deklarowana przez ustawodawcę konieczność racjonalizowania systemu świadczeń opiekuńczych w celu wyeliminowania nadużyć, sama w sobie nie uzasadnia znoszenia praw słusznie nabytych. Przedsięwzięcie racjonalizujące nie może bowiem abstrahować od zastanych stosunków prawnych, zwłaszcza gdy mają charakter chronionych konstytucyjnie praw podmiotowych. Ponadto, zdaniem Trybunału, sposób ukształtowania okresu przejściowego powinien uwzględniać złożoność sytuacji życiowej osób niepełnosprawnych. Osoby te muszą w tym okresie przystosować się do nowych okoliczności, w szczególności odtworzyć system opieki, bez którego ich funkcjonowanie będzie utrudnione. Słabe zdolności adaptacyjne osób niepełnosprawnych, których można traktować jako pośrednich beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, wymagały adekwatnego okresu wdrożenia ustawy zmieniającej. Trybunał stwierdził, że zakwestionowane przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z pielęgnacją osoby niepełnosprawnej otrzymywały świadczenie pielęgnacyjne, i tym samym naruszyły ich bezpieczeństwo prawne (a w sposób pośredni również bezpieczeństwo osób niepełnosprawnych, przez odebranie wsparcia dla osób opiekujących się nimi). Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył badania zgodności z Konstytucją art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej, tj. tzw. przepisów intertemporalnych. Trybunał nie odnosił się - o czym była już mowa wyżej - do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skutkiem orzeczenia Trybunału, będzie zmiana prawa. A zatem w chwili obecnej wymienione orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Z punktu widzenia przedmiotu sporu jedynie dla porządku wskazać należy, że problem natury prawnej ( konstytucyjnej ) związany regulacją prawną stanowiącą podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji, dostrzeżony został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013r. sygn. akt IISA/Po 1026/13 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139 poz. 992 z późniejszymi zmianami), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia z dnia 12 grudnia 2013r. sygn. akt IISA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu również nie dostrzegł problemu interpretacyjnego art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który – w jego ocenie - jest skonstruowany w sposób jasny, a wykładnia literalna nie pozostawia żadnych wątpliwości co do rozumienia jego treści . W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie opowiada się brakiem podstaw do zawieszenia postępowania sądowego do czasu zbadania przez Trybunał Konstytucyjny konstytucyjności rozwiązań ustawowych dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przywołać w tym miejscu należy przepis art. 190 ust.4 Konstytucji RP, który przewiduje ,że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postepowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Taką przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego przewiduje art. 145a §1 k.p.a., zaś § 2 tego przepisu określa termin, w jakim strona może skutecznie wystąpić o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia. Jest to termin miesięczny liczony od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wprawdzie Sąd orzekający w analizowanej sprawie dostrzega, że jako bezsporna przedstawia się trudna sytuacja życiowa skarżącej oraz niebudzący wątpliwości fakt, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia spowodowane jest koniecznością sprawowania przez nią opieki nad wymagającym opieki mężem, to jednak ponownie przypomnieć należy, to co zostało zaakcentowane już na wstępie , a mianowicie sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnych, pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Z kolei organy administracji obowiązane są do przestrzegania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, do których zalicza się m.in. zasada praworządności ( legalności ) , wyartykułowana w art. 6 k.p.a. , a więc działanie na podstawie i w granicach prawa. Konkludując powyższe , skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, to organom administracji nie pozostawało zatem nic innego, jak tylko odmówić jej prawa do wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.