IV SA/Wr 69/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 maja 2010 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata Wojciecha B. K. kwotę 292,80 (słownie: dwieście osiemdziesiąt dwa 80/100) złotych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania H. D. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] nr [...] orzekającej o wymeldowaniu strony z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. Z. [...] we W., kwestionowana decyzję utrzymał w mocy. Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu strony z miejsca pobytu stałego. Postępowanie w sprawie wymeldowania wszczęto na wniosek K. D., najemcy lokalu. Wnioskodawczyni podała, iż strona nie przebywa w spornym lokalu, nie posiada do niego kluczy, pojawia się jedynie raz w miesiącu na kilka godzin lub wcale. Do akt sprawy dołączyła kopię wyroku rozwodowego oraz wyroku orzekającego eksmisję H.D. z przedmiotowego lokalu. Fakt niezamieszkiwania strony w lokalu przy ul. Z. [...] we W. potwierdzili przesłuchani w toku postępowania świadkowie, tj. E. H., M. V., K. M. oraz społeczny kurator sądowy K.P., a także wnioskodawczyni. W dniu 30 września 2009 r. H. D. oświadczył do protokołu, iż zapoznał się z aktami sprawy, natomiast wyjaśnienia złoży w dniu 5 października 2009 r. Podczas przesłuchania w dniu 5 października 2009 r. oświadczył, że nie zamieszkuje we wskazanym wyżej lokalu i zabrał z niego część swoich rzeczy. Bywa tam przynajmniej raz w miesiącu, gdyż przychodzi w odwiedziny do syna. Dodał również, że będzie rozmawiał o prowadzonym postępowaniu z byłą żoną i ostateczne wyjaśnienia złoży w dniu 12 października 2009 r. W dniu 14 października 2009 r. oświadczył do protokołu, iż prawdą jest, że opuścił miejsce pobytu stałego w kwietniu 2008 r., jak podała wnioskodawczyni, jednak wówczas zabrał ze sobą tylko część swoich rzeczy. Do chwili obecnej posiada w lokalu dużo przedmiotów, ponieważ pokój, który zajmuje w lokalu przy ul. K. [...] we W. jest bardzo mały. Dodał również, że do opuszczenia miejsca pobytu stałego namówiła go adwokat z L., aby uniknął fałszywych oskarżeń żony o znęcanie się psychiczne nad nią. Nadmienił też, że ma zastrzeżenia do zeznań świadków, do których odniesie się w niedługim czasie, ale nie wie dokładnie kiedy. W odwołaniu od decyzji Prezydenta W. H.D. podniósł, iż pozbawiono go możliwości złożenia zeznań do protokołu. Ponadto, jak podał, nie opuścił miejsca pobytu stałego dobrowolnie, tylko pod wpływem gróźb ze strony byłej żony. Obecnie w lokalu zostały wymienione zamki, przez co utracił możliwość dostania się do niego. Jak dalej wskazał organ odwoławczy, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania z lokalu stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Definicję pojęcia pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stosownie do którego pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (wyrok WSA z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z wyjaśnień złożonych przez strony postępowania, tj. K.D. oraz H.D., a także przez świadków przesłuchanych w postępowaniu wynika, że odwołujący się nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy opuszczenie mieszkania było zamierzoną przez stronę zmianą miejsca zamieszkania, czy nastąpiło wbrew jej woli i było następstwem bezprawnych działań K.D. Zauważyć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał w swoich orzeczeniach, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05). Z akt niniejszej sprawy wynika, że H.D. nie zgłaszał faktu utrudniania zamieszkiwania na policji, nie wystąpił też do sądu z powództwem o przywrócenie utraconego posiadania. Ponadto, osobiście oświadczył do protokołu w dniu 14 października 2009 r., że do opuszczenia miejsca pobytu stałego namówiła go adwokat z L., aby uniknąć fałszywych oskarżeń żony o znęcanie się psychiczne nad nią. Organ odwoławczy podkreślił, iż zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznie dowiedziono, że odwołujący się nie zamieszkuje i nie koncentruje swoich interesów życiowych w lokalu przy ul. Z. [...] we W. Odnosząc się do zarzutu strony o pozbawieniu jej możliwości złożenia zeznań do protokołu, organ odwoławczy wskazał, iż składała ona oświadczenia w dniach 30 września 2009 r., 5 października 2009 r. oraz 14 października 2009 r., miała więc możliwość dokładnego przedstawienia swoich argumentów oaz zastrzeżeń do zeznań świadków. Kolejna prośba o przedłużenie terminu do złożenia pełnych wyjaśnień została przez organ I instancji, prawidłowo uznana, za próbę nieuzasadnionego przedłużania postępowania administracyjnego. W ustalonym stanie faktycznym, skoro H.D. opuścił bez wymeldowania lokal przy ul. Z. [...] we W., to utrzymanie w rejestrach ewidencji ludności zapisu o jego stałym zameldowaniu pod powyższym adresem prowadziłoby do fikcji meldunkowej niedopuszczalnej przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem decyzja Prezydenta W. z dnia [...] orzekająca o wymeldowaniu H.D. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. Z. [...] we W. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu H.D. wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że organy prowadzące postępowanie przedwcześnie zrezygnowały z przesłuchania wskazywanego przez niego świadka, który mógłby m.in. potwierdzić, że nie mógł dostać się do mieszkania z powodu wymiany zamków. Skarżący wskazał również, że do lokalu przychodzi przynajmniej raz lub kilka razy w miesiącu celem odwiedzenia syna. Zarzucił także, że zeznania świadków są fałszywe, a występującemu w sprawie kuratorowi stronniczość. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.); dalej u.e.l.d.o., który stanowił podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, iż źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831). Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącego wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuścił on miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 u.e.l.d.o., charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jego pobytu w spornym lokalu. Zresztą sam fakt opuszczenia lokalu nie był przez skarżącego kwestionowany. W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącego spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż opuścił on lokal przy ulicy Z. [...] we W. W trakcie postępowania administracyjnego przesłuchano świadków, którzy ten fakt potwierdzili. Również skarżący, w oświadczeniach składanych do protokołu, niejednokrotnie wskazywał, że w mieszkaniu pojawia się bardzo rzadko aby odwiedzić syna, czym nie wypełnia przesłanki dotyczącej stałego przebywania w lokalu z wolą koncentracji w nim swych spraw życiowych. Przy czym, bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje to, jaka ilość rzeczy skarżącego znajduje się jeszcze w mieszkaniu. Z kolei, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego dotyczące utrudniania mu powrotu do mieszkania, położonego we W. przy ulicy Z.[...], nie znajdują potwierdzenia w prawidłowo zebranym i ocenionym przez organy materiale dowodowym, co uznać należy za równoznaczne z dobrowolnym jego opuszczeniem. Sama zaś wymiana zamków przez byłą żonę skarżącego, bez skorzystania przez niego ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, nie może zostać uznana za działanie bezprawne. Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania i jego woli w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej omówionym w uzasadnieniu wyroku. Organy orzekające zapewniły skarżącemu aktywny udział w postępowaniu, uwzględniając jednocześnie wszystkie jego wnioski dowodowe. Tym samym, zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia. Wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie nie ma też, powoływana przez skarżącego, rozstrzygana przez sąd powszechny w trybie wznowieniowym kwestia tytułu prawnego do wskazywanego wcześniej lokalu. Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.