IV SA/Wr 819/14

Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, K. W. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za udział w rozprawie przed NSA w wysokości 60 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 13,80 zł, czyli ogółem 73,80 zł, II. zasądzić zwrot wydatków w kwocie 615,45 zł. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2015 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka dnia 12 czerwca 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata dr K. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016 r. oddalił skargę w całości. W wyroku tym zasądzono na rzecz adwokata z urzędu wynagrodzenie za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie 240 zł powiększone o podatek VAT 55,20 zł). Wyrok ten wraz z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek pełnomocnika z urzędu z dnia 11 stycznia 2016 r. został doręczony upoważnionemu pracownikowi kancelarii adwokackiej pełnomocnika z urzędu w dniu 28 stycznia 2016 r. Adwokat z urzędu pismem z dnia 24 lutego 2016 r. sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Skarga ta zawierała także wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, tj. wniosek o zasądzenie wynagrodzenia w wysokości 240 zł powiększonego o podatek VAT, czyli łącznie 295,20 zł w postępowaniu kasacyjnym i zwrot wydatków na korespondencję ze skarżącym. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 marca 2016 r. przyznano pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie powyższej skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł podwyższone o podatek VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem kwotę 147,60 zł (pkt I sentencji) i odmówiono przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie (pkt II sentencji) oraz zasądzono zwrot wydatków w kwocie 8,40 zł za korespondencję (pkt III sentencji). Odpis tego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi w dniu 11 marca 2016 r. k-105. Koszty te zostały wypłacone pełnomocnikowi w dniu 22 marca 2016 r. k- 107 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 września 2017 r. sygn. akt I OSK 892/16 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA stwierdził, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu zostanie rozpoznany przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a. Z protokołu rozprawy przed NSA wynika, że stawił się na niej wyżej wymieniony adwokat z urzędu i złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zgodnie z pisemnym załącznikiem do protokołu. Załącznik ten stanowi pismo pełnomocnika z urzędu z dnia 8 września 2017 r., k- 125 złożone na powyższej rozprawie, w którym pełnomocnik ten wniósł o zasądzenie uzupełniającej opłaty (wynagrodzenia) za udział w rozprawie przed NSA w wysokości 60 zł powiększonej o podatek VAT, czyli ogółem 73,80 zł z uwagi na to, że wspomnianym już postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 marca 2016 r. przyznano już pełnomocnikowi wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W piśmie tym wniósł również o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków obejmujących zwrot kosztów dojazdu na rozprawę kasacyjną w wysokości 603,45 zł oraz zwrot opłaty za parking w kwocie 15 zł. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że opłaty nie zostały opłacone w całości ani w części. W piśmie tym wyjaśnił, że skorzystał z dojazdu samochodem osobowym o pojemności 1998 cm3 (o numerze rejestracyjnym wskazanym w tym piśmie) na trasie W.- W. - W., która wynosi łącznie 722 km2 (2x361), a kwota wydatków za dojazd wynosząca 603,45 zł została obliczona według zasad dotyczących używania pojazdów do celów służbowych w wysokości stanowiącej iloczyn przejechanych kilometrów oraz stawki za jeden kilometr przebiegu na podstawie § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy, tj. 722 km x0,8358=603,45 zł. Do pisma tego pełnomocnik dołączył mapę dojazdu k- 127, a w kolejnym piśmie z dnia 5 grudnia 2017 r. podał, że z uwagi na wyjazd z parkingu przed rozpoczęciem kolejnej godziny oplata parkingowa wyniosła 12 zł, a nie 15 zł. Do pisma tego dołączył dokumenty dotyczące wydatków związanych z dojazdem na rozprawę oraz opłatę za parking. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, złożony na rozprawie przed NSA i sformułowany w piśmie procesowym z dnia 8 września 2017 r. uzupełnionym w piśmie z dnia 5 grudnia 2017 r., wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu k- 125-128 i k-153 k-157. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok oddalający skargę w dniu 11 stycznia 2016 r., a więc przed wejściem w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed NSA, toczącego się od momentu wydania powyższego wyroku Sądu - przepisy dotychczasowe, czyli przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 1801), które utraciło moc z dniem 2 listopada 2016 r., na podstawie przepisu § 23 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, które zostało wszczęte po wejściu w życie nowego rozporządzenia do którego nawiązuje § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" rozporządzenia, wynosi zgodnie z ust. 1 pkt 1 lit "c" 480 zł. W myśl § 4. ust. 1 nowego rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do ust. 2 tego przepisu ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W myśl zaś § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Skoro wspomnianym już wyżej postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 marca 2016 r. przyznano adwokatowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 120 zł podwyższone o podatek VAT w kwocie 27,60 zł, czyli ogółem kwotę 147,60 zł, to w tej sytuacji, obecny wniosek należało rozpoznać, jako wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z tytułu dalszych czynności podjętych w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, tj. za udział w rozprawie przed NSA. W tej kwestii zastosowanie znajduje powołany wyżej przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" rozporządzenia zgodnie z którym opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a", czyli w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynoszącej 360 zł, co stanowi kwotę 180 zł (1/2 x 360 zł). Kwota 360 zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 75 % kwoty 480 zł, określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit "c" tego przepisu, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c". Jednakże z uwagi na to, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 marca 2016 r. przyznano adwokatowi z urzędu wynagrodzenie za jedną z czynności wymienionych w powyższym przepisie § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a", rozporządzenia, tj. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w kwocie 120 zł, to na obecnym etapie postępowania w związku z podjęciem kolejnej czynności wymienionej w omawianym przepisie rozporządzenia, czyli za udział w rozprawie przed NSA, należało przyznać na rzecz adwokata wyznaczonego z urzędu, pozostałą kwotę wynikającą z tego przepisu, tzn. kwotę 60 zł (180 – 120 = 60). Stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało w pkt I sentencji, przyznać na rzecz adwokata z urzędu, uzupełniające wynagrodzenie za udzieloną z urzędu pomoc prawną obejmującą udział w rozprawie przed NSA w kwocie 60 zł powiększone o podatek VAT w wysokości 13,80 z, czyli łącznie kwotę 73,80 zł. Ponownie wskazać należy, iż zgodnie § 21 ust. 1 pkt 2 lit " a " rozporządzenia, w sprawie, w której adwokat z urzędu, brał udział w postępowaniu sądowym w I instancji, wynagrodzenie (opłata) wraz ze stawką podatku VAT za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA, wynosi 221,40 zł (180 zł + 23% podatku VAT 41,40 = 221,40 zł). Zatem zasądzona w niniejszej sprawie kwota 73,80 zł, powiększona o kwotę 147,60 zł zasadzoną już wcześniejszym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 marca 2016 r., stanowi łącznie kwotę 221,40 zł ( 73,80 + 147,60 = 221,40 zł). W niniejszej sprawie nie zastosowano przepisu art. § 21 ust. 1 pkt 2 lit "c" rozporządzenia, stanowiącego, że opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za w drugiej instancji: za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy w drugiej instancji ten sam adwokat, nie sporządził i nie wniósł kasacji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł, ponieważ dotyczy on innej sytuacji faktycznej, obejmującej wyłącznie udział w rozprawie przed NSA. W myśl zaś § 2 pkt 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują również niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Uwzględnieniu podlega zatem również wniosek o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków obejmujących opłatę parkingową w wysokości (12 zł), oraz zwrot kosztów podróży, które wyliczono w oparciu o § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U z 2002 r. nr 27 poz. 271). Przepis art. 250 p.p.s.a., stanowiący o zwrocie niezbędnych, udokumentowanych wydatków, nie wskazuje formy udokumentowania wydatków, ani też nie ogranicza pełnomocnika co do sposobu obliczania poniesionych wydatków zwłaszcza, gdy chodzi o koszt podróży prywatnym samochodem (postanowienie NSA z 22 lutego 2011 r., I OZ 117/11). Wobec tego, uznać należy w niniejszej sprawie koszty podróży z użyciem samochodu o pojemności silnika powyżej 900 cm³, jako niezbędne wydatki. Dokonując obliczenia tych wydatków uwzględniono podane przez pełnomocnika dane pojazdu, pokonaną odległość (722 km w dwie strony) i określoną w powyższym rozporządzeniu stawkę za 1 kilometr przebiegu przejazdu. W ten sposób wyliczone koszty przejazdu samochodem określono na kwotę 603,45 zł (0,8358 zł x 722 km). W tej sytuacji, w pkt II sentencji należało, zasądzić na rzecz adwokata z urzędu zwrot wydatków w łącznej kwocie 615,45 zł, które obejmują opłatę za parking 12 zł i zwrot kosztów podróży na rozprawę w wysokości 603,45 zł. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "a" oraz § 4 ust. 3 i § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.