IV SA/Wr 864/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant : sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania J. Z. (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy P. w P. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wnioskiem z dnia 4 lipca 2013 r., skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem – S. B. Kierownika G.O.P.S. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992, ze zm.) odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczeni. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał przepisy prawa regulujące zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazał, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 16 kwietnia 2012 r. znak [...]. Z treści orzeczenia wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 marca 2012 r., natomiast w pkt IV orzeczenia widnieje wpis, że nie da się ustalić daty od kiedy niepełnosprawność istnieje. Z dołączonego świadectwa pracy wynika natomiast, że skarżąca pracowała zawodowo do 31 grudnia 2008 r., przy czym stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia umowy zawartej na czas określony. W ocenie organu I instancji strona nie spełnia ustawowej przesłanki uprawniającej do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca nie zgodziła się z podjętym rozstrzygnięciem. Podkreśliła, że w okresie od 27 marca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. miała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca, który nadal wymaga jej opieki. Ojciec skarżącej cierpi na miażdżycę tętnic, przewlekłą niewydolność krążenia, migotanie przedsionków, niedosłuch obustronny i nadciśnienie tętnicze. W związku z tym skarżąca poprosiła o uwzględnienie jej odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji W uzasadnieniu wskazało, że podstawę materialnoprawną do orzekania w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992, ze zm.) - zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 16 a ust. 1 powołanej ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Kryterium to wynosi obecnie 623 zł. Z powyższych przepisów wynika, że aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy należy spełnić szereg przesłanek ustawowych. Jednym z warunków jest uzyskiwanie dochodu, który w przeliczeniu na jednego członka rodzinie nie może przekraczać 623 zł. Ustawodawca wymaga także aby osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną była osobą, która rezygnuje z zatrudnienia w konkretnym celu jakim jest opieka nad chorym. Wobec tego należy pozostawać w zatrudnieniu, aby móc z niego zrezygnować. Wypada przy tym podkreślić, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest wystarczające samo niepodejmowanie pracy czy też rezygnacja z jego poszukiwania z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ustawodawca w sposób ścisły określił przesłanki uzasadniające przyznanie tego świadczenia i organy administracji muszą się do nich ściśle stosować. Jak wynika z akt sprawy w skład rodziny wchodzą: strona, jej mąż, córka oraz ojciec. Dochód rodziny w 2011 r. wyniósł, po odliczeniu podatku należnego - 9.789,90 zł. W przeliczeniu na osobę, miesięcznie była to więc kwota 203,96 zł, a zatem dochód ten był niższy od ustawowego kryterium limitującego możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Aby móc otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy musi być spełniony jeszcze jeden warunek - tj. rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z akt sprawy nie wynika, by strona pozostawała w zatrudnieniu i następnie z tego zatrudnienia zrezygnowała w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Wnioskodawczyni pozostawała ostatni raz w zatrudnieniu w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. Przy czym stosunek pracy wygasł z upływem czasu, na który była zawarta umowa. Z kolei ojciec strony, za osobę niepełnosprawną został uznany dopiero w 2012 r. Pomiędzy tymi zdarzeniami upłynęły więc 4 lata. Trudno więc doszukać się jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy zakończeniem przez stronę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Świadczenie pielęgnacyjne, które strona otrzymywała do końca czerwca 2013 r. było przyznane w oparciu o inne zasady, aniżeli ma to miejsce w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego. Warunkiem wystarczającym do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego było niepodejmowanie zatrudnienia, natomiast w przypadku drugiego w wymienionych świadczeń konieczne jest pozostawanie w zatrudnieniu i następnie rezygnacja z tego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z czym organ odwoławczy nie uwzględnił argumentacji odwołania. Skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że Kolegium jako kryterium odmowy przyjęło zapisy w orzeczeniu o niepełnosprawności ojca, w którym stwierdzono, iż nie da ustalić się od kiedy niepełnosprawność istnieje. Ponadto lekarz powinien ustalić od kiedy pogorszył się stan zdrowia ojca z uwzględnieniem jego wieku - 93 lat, zaś Komisja mogłaby przyjąć, że pogorszeniu stanu zdrowia następowało w czasie, a nie natychmiast. Skarżąca wskazała także, że wadliwie oceniono stan faktyczny w kontekście rezygnacji przez nią z zatrudnienia. Pomimo, że umowa wygasła w dniu 31 grudnia 2008 r. na skutek upływu czasu na jaki była zawarta, to pracodawca chciał zaoferować jej pracę na przyszły rok. Jednak poczucie obowiązku wobec schorowanego ojca przeważyło. Jak podkreśliła skarżąca stan jej ojca pogarsza się, co powoduje częste pobyty w szpitalu, a także obniżenie sprawności ruchowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 16a ustawy. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dalej należy wskazać, że określone w art. 16a ust. 1 ustawy, podstawowe warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, należy odróżnić od zapisu zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy dotyczącego innego świadczenia opiekuńczego - świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność. Zapis ten określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne. Tym samym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono zatem osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Przesłanką przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest łącznie spełnienie kilku warunków: w tym nieprzekroczenia kryterium dochodowego i faktycznego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, konieczne jest, aby między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki istniał związek przyczynowy. Z akt sprawy nie wynika, by strona pozostawała w zatrudnieniu i następnie z tego zatrudnienia zrezygnowała w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Skarżąca pozostawała ostatni raz w zatrudnieniu od 1 do 31 grudnia 2008 r. Przy czym stosunek pracy wygasł z upływem czasu, na który była zawarta umowa. Ojciec skarżącej, za osobę niepełnosprawną został uznany orzeczeniem z dnia 16 kwietnia 2012 r o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero w 2012 r. Z tej racji brak jest związku przyczynowego pomiędzy zakończeniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Dalej specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 ustawy, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy i § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, Dz. U. z 2012 r., poz. 959). Z akt sprawy wynika, że łączny roczny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej opieki wynosi 9.789,90 zł, co w przeliczeniu na osobę rodzinie skarżącej stanowi miesięcznie 203,96 zł. Wobec tego ustalona kwota nie przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wobec tego podstawą odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego było ustalenie, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki na ojcem. Omawiany art.16a ust.1 ustawy nie stanowi natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy – uzależnione zostało od zaistnienia faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostającej w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 668/13, publ. w internetowej CBOSA). Trafny jest tym samym pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis art.17 ust.1 ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. W art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczeniem usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Powyższa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 123/10, LEX nr 594975). Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej CBOSA). Niesporne w sprawie jest to, że na dzień, w którym ojciec skarżącej została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżąca nie pracowała. Organy orzekające, zatem prawidłowo uznały, że niezaistniała po stronie skarżącej przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, gdy zaś przesłanka ta jest niezbędna do uzyskania przedmiotowego świadczenia. W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego art. 16a ust. 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 22 ustawy jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi nie naruszają tak przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, innymi słowy nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 p.p.s.a. W obecnym stanie prawnym ustawodawca w cyt. wyżej art.16a ust.1 omawianej ustawy, zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjęte zostało choćby w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 585/13. Stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z tym, że stan jej ojca systematycznie pogarsza się i konieczna jest stała opieka nad nim, wprawdzie bardzo istotne z punktu widzenia skarżącej, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270), skargę oddalił. Mając na uwadze przedmiot sprawy, Sąd jedynie informacyjnie pragnie zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" . Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji R.P. stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie zaś z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skargę taką wnosi się do organu administracji, który wydał decyzję w I instancji (art. 148 § 1).