IV SA/Wr 96/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat M. W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 96/15 w przedmiocie odmowy przyznania od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M.P.– opiekuna prawnego J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku stałego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 96/15 przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka we W. pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie wyznaczyła adwokat M. W. Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 96/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz – w punkcie II – przyznał pełnomocnikowi kwotę 295,20 złotych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik z urzędu sporządził i wniósł skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie, w której zawarł wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1020/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok tutejszego Sądu i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do żądania zasądzenia wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej z urzędu NSA wskazał, że przyznawane jest ono przez wojewódzki sąd administracyjny. Postanowieniem z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 96/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, po rozpoznaniu zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, odmówił przyznania wynagrodzenia od Skarbu Państwa – WSA we Wrocławiu ustanowionemu z urzędu adwokatowi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. W motywach swojego rozstrzygnięcia referendarz sądowy podał, że na podstawie obowiązujących w dalszym ciągu w odniesieniu do niniejszego postępowania przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oaz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.), wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia powinien zawierać oświadczenie, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości lub w części. Żądanie adwokata złożone w niniejszej sprawie takiego oświadczenia nie zawierało, stąd też nie zasługiwało ono – w ocenie referendarza sądowego – na uwzględnienie. Pismem z dnia 17 października 2017 r. adw. M. W. (zwana dalej również wnioskodawczynią) – z zachowaniem ustawowego terminu – złożyła sprzeciw od opisanego powyżej postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu naruszenie art. 250 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały wypełnione przesłanki do przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu, podczas gdy został złożony stosowny wniosek o ich przyznanie oraz zostało złożone oświadczenie w zakresie ich opłacenia. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że w sporządzonej przez nią skardze kasacyjnej zawarty był wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną. Z kolei na rozprawie przeprowadzonej przed sądem pierwszej instancji w dniu 3 grudnia 2015 r. zostało złożone oświadczenie dotyczące braku opłacenia przez skarżącą kosztów pomocy prawnej w całości lub w części. Zdaniem pełnomocnika, powyższe oświadczenie powinno odnieść skutek w zakresie całego postępowania sądowego, zwłaszcza że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do orzekania w tym przedmiocie, a umocowanie pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie wygasa wraz z zakończeniem postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wnioskodawczyni dodała również, że istnieje znikome prawdopodobieństwo pokrycia w przyszłości kosztów pomocy prawnej przez samą skarżącą oraz podkreśliła, że sporządzona przez nią skarga kasacyjna odniosła pożądany efekt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). W ocenie Sądu wniesiony sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a postanowienie referendarza sądowego – w zakresie rozstrzygnięcia – odpowiadało prawu. Stosownie do treści art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W tym miejscu należy wskazać, że zasady wynagradzania pełnomocników z urzędu znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie – wbrew zarzutowi wnioskodawczyni – nie wynikają z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Trzeba bowiem zauważyć, że postępowanie sądowe przed sądem drugiej instancji, choć zakończyło się już po wejściu w życie powołanego przez wnioskodawczynię aktu prawnego, to zostało wszczęte pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). W takiej sytuacji – w myśl § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. – należało zastosować przepisy obowiązujące w dacie wniesienia skargi kasacyjnej. Uwaga ta ma jedynie porządkujące znaczenie bowiem w każdym z powołanych w przedmiotowym postanowieniu rozporządzeń w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez adwokata z urzędu w sposób tożsamy uregulowano wymogi stawiane wnioskowi pełnomocnika w tym zakresie. Jak wynika z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej musi zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W stanie faktycznym niniejszej sprawy żądanie pełnomocnika zawarte w skardze kasacyjnej dotyczyło wyłącznie przyznania kosztów pomocy prawnej i nie zawierało stosownego oświadczenia co do ich pokrycia przez stronę skarżącą w jakimkolwiek zakresie. Nie ma przy tym racji wnioskodawczyni twierdząc, że raz udzielone oświadczenie odnosi się każdorazowo do kolejnych wniosków w sprawie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu. Powyższa wykładnia stoi bowiem w sprzeczności z jasną i niebudzącą wątpliwości treścią przepisu, który wprost wskazuje, jakie wymogi powinien spełniać wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Poza tym przyjęcie takiej interpretacji prowadziłoby do wniosku, że oświadczenie mogłoby dotyczyć również kosztów przyszłych, o których wystąpieniu ani pełnomocnik, ani skarżąca jeszcze by nie wiedzieli. Tym bardziej więc nie mogli oni stwierdzić, czy koszty te zostały opłacone w całości lub w części. Pozostałe podniesione przez wnioskodawczynię okoliczności (skuteczność skargi kasacyjnej, prawdopodobieństwo opłacenia kosztów przez skarżącą) nie miały znaczenia w niniejszej sprawie, nie stanowią one bowiem przesłanek przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. W świetle powyższych ustaleń nie budziło wątpliwości, że przedmiotowy wniosek został złożony bez zawarcia w nim stosownego oświadczenia. Dostrzeżonego braku nie można było przy tym uzupełnić w drodze wezwania. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, brak oświadczenia nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45 – 48 p.p.s.a. Skutki tego braku mają zaś materialny charakter i polegają na utracie prawa do wynagrodzenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 90/08, z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09 oraz z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14). Zakwestionowane w drodze sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego, okazało się zatem prawidłowe w zakresie wydanego rozstrzygnięcia. Argumentacja przemawiająca zaś za przyjęciem odmiennej podstawy prawnej wynikającej z aktu wykonawczego – zażywszy na tożsamy kształt regulacji – nie miała znaczenia dla trafności postanowienia w świetle aktualnie obowiązujących przepisów. Stąd też Sąd – działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. – postanowił utrzymać je w mocy.