IV SAB/Wr 1/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wypłatę stypendium doktoranckiego I. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata B. W. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. A. B., dalej także skarżący, złożył w niniejszej sprawie skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosków o wypłatę stypendium doktoranckiego za okres od dnia 01.01.2004 r. do 31.12.2005 r. należnych mu jako uczestnikowi Studium Doktoranckiego Fizyki przy Uniwersytecie W. W skardze domagał się: 1) zobowiązania Rektora Uniwersytetu W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 23.09.2011 r. o wypłatę stypendium za okres od "01.04.2004 r." do 31.12.2005 r. należnego skarżącemu jako uczestnikowi Studium Doktoranckiego przy Uniwersytecie W., w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2 ) stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ewentualnie w razie nie uwzględnienia wniosku zawartego w pkt 1 i 2: 3) zobowiązania Rektora Uniwersytetu W. do wypłaty na rzecz skarżącego stypendium należnego mu jako uczestnikowi Studium Doktoranckiego przy Uniwersytecie W. w podanych w skardze kwotach. W uzasadnieniu skargi podał, że w dniu 23.07.1999 r. został przyjęty na Studia Doktoranckie Fizyki przy Uniwersytecie W. W dniach 28.06.2000 r. oraz 25.07.2000 r. Rektor Uczelni podjął decyzje o skreśleniu skarżącego z listy słuchaczy w/w studiów. Wyrokiem z dnia 24.01.2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1661/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu stwierdził nieważność obu wskazanych wyżej decyzji. W tej sytuacji przywrócono skarżącego w prawach uczestnika studiów doktoranckich i wznowiono wypłatę na jego rzecz stypendium z dniem 24.01.2002 r. Skarżący ponownie został skreślony z listy uczestników Studium Doktoranckiego Fizyki ze skutkiem od dnia 01.10.2003 r. na podstawie decyzji (niezaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności) wydanej przez Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki z dnia [...]. Skarżący złożył odwołanie od w/w decyzji z dnia [...], które nie zostało uwzględnione. Decyzją bowiem Prorektora uczelni z dnia [...], nr [...] zaskarżona przez skarżącego decyzja została utrzymana w mocy. Wyrokiem z dnia 28.07.2005 r., sygn. akt IV SA/Wr 613/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność w/w decyzji z [...]. W tej sytuacji w/w decyzja z dnia [...] nadal nie posiadała waloru ostateczności. Walor ten uzyskała dopiero w dniu [...], bowiem w tym dniu organ wydał prawnie skuteczną decyzję nr [...] w sprawie skreślenia skarżącego z listy słuchaczy studium. Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.09.2007 r., sygn. akt I OSK 907/07 oddalona została skarga kasacyjna A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 09.03.2007 r, sygn. IV SA/Wr 107/06. Skarżący wyjaśnił, że w latach 2004-2005 uprawnienie uczestnika studiów doktoranckich do wypłaty stypendium uregulowane było rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10.06.1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych (Dz. U. Nr 58, poz. 249), które w § 12 ust. 3 stanowiło, że wypłatę stypendiów wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po uprawomocnieniu się decyzji o skreśleniu. Decyzja o skreśleniu skarżącego uprawomocnia się w dniu 19.12.2005 r., w związku z czym, jak twierdzi skarżący, powinien on otrzymać stypendium do dnia 31.12.2005 r. Z uwagi na fakt, że skarżący nie otrzymywał stypendium, pozostając doktorantem Studium Doktoranckiego Fizyki przy Uniwersytecie W., pismem z dnia 30.08.2005 r. zwrócił się do Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki przy Uniwersytecie W. o wypłatę zaległych stypendiów za okres od dnia 01.01.2004 r. do dnia 31.12.2005 r. Pismo to pozostało bez odpowiedzi w związku z czym skarżący ponowił wniosek pismem z dnia 20.12.2005 r. skierowanym do Rektora Uniwersytetu W. Również i to pismo nie przyniosło efektu w postaci wypłaty stypendium. W dniu 23.09.2011 r. skarżący pismem z dnia 22.09.2011 r. nazwanym: "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i bezczynność organów", powołując się na wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia 21.09.2011 r., sygn. akt II Ca 329/10, zwrócił się do Rektora Uniwersytetu W. z wnioskiem o rozpoznanie jego wniosków z dn. 30.08.2005 r. oraz z dnia 20.12.2005 r. Nadto wniósł o wypłatę należnego mu stypendium za okres od stycznia 2004 r. do grudnia 2005 r. wraz z ustawowymi odsetkami, uzasadniając wniosek w tym zakresie faktem, że prawo do stypendium "nigdy nie zostało mu odebrane, a jego studia doktoranckie trwały od 1 października 1999 r. do 18 czerwca "200", oraz od 1 marca 2002 r. do 19 grudnia 2005 r." Treść w/w pisma wskazuje też, zdaniem skarżącego, że wniósł on o rozpatrzenie sprawy wypłaty stypendium, jak również złożył zażalenie na zachowanie Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki przy Uniwersytecie W. w sytuacji, gdyby podmiot ten nie przekazał jego wniosku z dn. 30.08.2005 r. Rektorowi Uniwersytetu W. do rozpatrzenia. Na pismo z dnia 22.09.2011 r. skarżący nie uzyskał żadnej odpowiedzi w związku z powyższym w dniu 22.11.2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu W. Sprawie nadana została sygn. akt IV SAB/Wr 116/11. W dniu 24.04.2012 r. Sąd ten wydał w w/w sprawie wyrok, którym odrzucił skargę w części dotyczącej zobowiązania Rektora Uniwersytetu W. do wypłaty skarżącemu stypendium, w pozostałym zakresie skargę oddalił. Z uzasadnienia w/w wyroku wynika, że w odniesieniu do wniosków skarżącego z roku 2005 Sąd ten uznał, że Rektor Uniwersytetu W., z uwagi na zawisłość sprawy w sądzie powszechnym, udzielał skarżącemu wnioskowanej odpowiedzi na bieżąco, sporządzając pisma adresowane do sądu powszechnego, które doręczane były skarżącemu jako stronie procesowej (np. pismo Rektora z dn. 21.12.2005 r.). W odniesieniu natomiast do wniosku skarżącego z dnia 22.09.2011 r. Sąd ten zaznaczył, że rozpoznaje skargę na bezczynność organu według stanu sprawy z daty orzekania. Stwierdził, że główną przyczyną nie wydania przez Rektora stosownej decyzji był stan zawisłości sprawy o zasądzenie stypendium przed sądem powszechnym. Sąd ten ustalił, że w sprawie cywilnej Sąd Okręgowy Wydział II Cywilny Odwoławczy wydał wyrok z dnia 23.02.2007 r., sygn. akt II Ca 1488/06, którym zmienił wyrok Sądu Rejonowego dla W. z dnia 13.09.2006 r. poprzez oddalenie powództwa skarżącego o zapłatę. Następnie skarżący w dniu 08.03.2010 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II Ca 1488/06. Postępowanie w sprawie cywilnej zakończyło się wydaniem przez Sąd Okręgowy II Wydział Cywilny Odwoławczy wyroku z dnia 22.09.2011 r., sygn. akt II Ca 329/10, którym uchylono wyrok Sądu Okręgowego w sprawie sygn. akt II Ca 1488/06 oraz wyrok Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt IC 241/05 i odrzucono pozew. Okoliczność ta - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu rozpoznającego sprawę sygn. akt IV SAB/Wr 116/11 - stanowiła przesłankę do podzielenia poglądu organu, przedstawionego w odpowiedzi na skargę, o braku stanu bezczynności po stronie Rektora. Sąd ten uznał bowiem, że rozpoznanie sprawy związanej z żądaniem skarżącego zawartego w piśmie z dn. 22.09.2011 r. wymagało zapoznania się z uzasadnieniem Sądu Okręgowego we W. w sprawie o sygn. akt II Ca 329/10. Strona przeciwna otrzymała uzasadnienie wydanego w tej sprawie wyroku w dniu 10.11.2011 r., a skarga na bezczynność została złożona w dniu 22.11.2011 r., w związku z czym z uwagi na krótki okres zaistnienia stanu umożliwiającego załatwienie sprawy do czasu wniesienia skargi nie można zdaniem tego Sądu uznać, że Rektor pozostawał w stanie bezczynności. W uzasadnieniu skargi wniesionej w niniejszej sprawie skarżący podniósł, że od dnia wydania wyroku w sprawie sygn. akt IV SAB/Wr 116/11 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, tj. od dnia 24.04.2011 r., upłynął już jeden rok i siedem miesięcy. Nie ulega więc zdaniem skarżącego wątpliwości, że okres ten był wystarczający do poczynienia przez Rektora Uniwersytetu W. czynności mających na celu zapoznanie się z uzasadnieniem wyroku Sądu Okręgowego we W. w sprawie sygn. akt ll Ca 329/10. Nic też nie stało na przeszkodzie rozpoznaniu sprawy związanej z żądaniem skarżącego zawartym w piśmie z dnia 22.09.2011 r. w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Skarżący podniósł, że gdyby nawet uznać sprawę skarżącego za "szczególnie skomplikowaną", to należy uznać, że w odniesieniu do Rektora Uniwersytetu W. ma miejsce bezczynność i to bezczynność rażąco naruszająca prawo, bowiem do dnia wniesienia nin. skargi skarżący nie uzyskał na swoje pismo z dn. 22.09.2011 r. żadnej odpowiedzi. Stąd też obecna skarga jest konieczna i uzasadniona. Skarżący podniósł, że właściwość Rektora Uniwersytetu W. do rozpoznania wniosku o wypłatę stypendium wynika z art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 27.07.2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Skarżący podał, że wniosek ewentualny został złożony został na wypadek, gdyby Sąd doszedł do przekonania, że Rektor powinien wypłacić stypendium na rzecz skarżącego. Skarżący dodał, że podejmował próbę dochodzenia zapłaty stypendium na drodze cywilnoprawnej. W dniu 22.09.2011 r. Sąd Okręgowy II Wydział Cywilny Odwoławczy wydał prawomocny wyrok w sprawie sygn. akt II Ca 329/10, mocą którego m.in. zniósł postępowanie w sprawie i odrzucił pozew skarżącego o zapłatę stypendium za sporny okres. Sąd ten wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego z dn. 22.10.2010 r., sygn. akt III CZP 74/10 uznał, że: "wszystkie kwestie związane ze stosunkiem administracyjnym łączącym szkołę wyższą i uczestnika studiów doktoranckich należą do drogi administracyjnej. Sąd Najwyższy przyjął, że zarówno przyznanie stypendium, jak i zobowiązanie do zwrotu pobranego stypendium, mają źródło w stosunku administracyjnym i decyzji organu szkoły wyższej. Zatem chociaż przedmiotem takich decyzji jest świadczenie pieniężne należące, co do zasady do sfery prawa cywilnego, to przyznanie stypendium decyzją administracyjną wyłącza go z zakresu pojęciowego sprawy cywilnej i dopuszczalności drogi sądowej." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przyznał, że skarżący na podstawie decyzji Komisji Egzaminu Kwalifikacyjnego z dnia [...] został zakwalifikowany na studia doktoranckie i decyzją z dnia 23.07.1999 r. został przyjęty na I rok studiów od dnia 01.10.1999 r. z prawem do stypendium. Zgodnie z decyzją otrzymywał stypendium doktoranckie od dnia 01.10.1999 r. Z powodu niewypełnienia obowiązków uczestnika studium doktoranckiego wynikających z regulaminu, skarżący został skreślony z listy doktorantów decyzją Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Rektora po rozpatrzeniu odwołaniu złożonego przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu stwierdził nieważność obu decyzji wyrokiem z dnia 24.01.2002 r. Skarżącemu przywrócono prawa doktoranta z dniem 24.01.2002 r. i wznowiono wypłatę stypendium. Skarżący ponownie został skreślony z listy uczestników studium doktoranckiego decyzją Kierownika Studium Doktoranckiego Fizyki Teoretycznej z dnia [...]. Decyzja stała się prawomocna na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.09.2007 r. Skarżący pozwem z dnia 22.12.2003 r. wystąpił do Sądu Rejonowego o zasądzenie stypendium doktoranckiego w kwocie 12.920,00 zł za okres od 01.07.2000 r. do 31.08.2002 r. Wyrokiem z dnia 21.12.2004 r. Sąd Rejonowy dla W. w sprawie sygn. akt I C 1550/04 zasądził na rzecz skarżącego żądaną kwotę. Zasądzoną kwotę przekazano skarżącemu. Skarżący otrzymał łącznie stypendium doktoranckie za okres od października 1999 r. do października 2003 r. w łącznej kwocie 36.423,36 zł. Pozwem z dnia 30.03.2005 r. skarżący wystąpił z żądaniem zasądzenia od Uniwersytetu W. kwoty 13.350,00 zł stypendium za okres od stycznia 2004 r. do lutego 2005 r. Sąd Rejonowy dla W. wyrokiem z dnia 13.09.2006 r. w sprawie sygn. akt I C 241/05 uwzględnił w większości żądanie skarżącego. Sąd Okręgowy we W. w sprawie sygn. akt II Ca 1488/06 zmienił wyrok Sądu Rejonowego wyrokiem z dnia 23.02.2007 r., oddalając powództwo. Pismem z dnia 20.12.2005 r. skarżący wystąpił do Rektora Uniwersytetu W. o wypłacenie zaległego stypendium za okres od stycznia 2004 r. do stycznia 2006 r. Pismem z dnia 21.12.2005 r. Prorektor ds. Nauczania odpowiedział skarżącemu informując, że nie jest rozstrzygnięty proces cywilny prowadzony z powództwa skarżącego o stypendium za okres wskazany w piśmie, wobec czego nie ma podstawy do spełnienia żądania. Skargą z dnia 25.08.2008 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23.02.2007 r. sygn. akt II Ca 1488/06. Sprawa zakończyła się odrzuceniem skargi postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 16.12.2008 r. W dniu 8 marca 2010 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 23.02.2007 r. sygn. akt II Ca 1488/06. Sąd Okręgowy we . w sprawie sygn. akt II Ca 329/10, wyrokiem z dnia 22.09.2011 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego w sprawie sygn. akt II Ca 1488/06 i wyrok Sądu Rejonowego dla W. sygn. akt I C 241/05 i pozew odrzucił. Pozwem z dnia 20 grudnia 2005 r. skarżący wystąpił o zasądzenie stypendium za okres od lutego 2005 r. do marca 2006 r. Sąd Rejonowy dla W. - Śródmieścia Wydział I Cywilny w sprawie sygn. akt I C 933/05 wyrokiem z dnia 26 czerwca 2007 r. oddalił powództwo. Apelację wniesioną przez powoda Sąd Okręgowy we W. II Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 15 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt II Ca 1118/07 oddalił. Powód pismem z dnia 27 lutego 2009 r. wniósł do Sądu Najwyższego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we W. II Wydział Cywilny z dnia 15 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt II Ca 1118/07. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 8 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt V CNP 67/09 odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. W świetle powyższych dowodów nadal obowiązuje wyrok Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny w sprawie sygn. akt I C 933/05 oddalający powództwo. W świetle powyższego nadal, zdaniem organu, aktualne są wszystkie informacje przedstawiane skarżącemu o braku podstaw do wypłaty stypendium. Organ podniósł, że rozpatrzenie sprawy wymaga porównania stanu faktycznego ze zmieniającym się stanem prawnym i wskazał, że w roku 1999 obowiązywała ustawa o tytule naukowym i stopniach naukowych z dnia 12 września 1990 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 386). W art. 36 ustawy przyznano prawo do prowadzenia studiów doktoranckich jednostkom organizacyjna uprawnionym do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz upoważniono Ministra Edukacji Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia zasad organizowania studiów doktoranckich w państwowych jednostkach organizacyjnych, rekrutacji na te studia, prowadzenia i odbywania tych studiów. Minister Edukacji Narodowej, działając z upoważnienia ustawy, wydał rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych z dnia 10 czerwca 1991 r. (Dz. U. Nr 58, poz. 249), w którym ustalił m.in. że uczestnicy dziennych studiów doktoranckich mogą otrzymać na czas trwania studiów stypendium w wysokości określonej przez organ tworzący studia doktoranckie. Ustalono także, że uczestnik studiów doktoranckich, który nie wykazuje dostatecznych postępów w pracy naukowej, a zwłaszcza nie zalicza egzaminów w terminach przewidzianych programem studiów, nie wykonuje określonych w harmonogramie etapów pracy doktorskiej lub nie złoży rozprawy doktorskiej w terminie określonym programem studiów - zostaje skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu z listy uczestników studiów, na wniosek kierownika studiów, podejmowała rada wydziału (rada naukowa). Od decyzji tej przysługiwało odwołanie do organu tworzącego studia doktoranckie, w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Skreślenie z listy uczestnika dziennych studiów doktoranckich powodowało utratę świadczeń. Minister ustalił, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po uprawomocnieniu się decyzji o skreśleniu. Z dniem 01.05.2003 r. weszła w życie ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki z dnia 14.03.2003 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 595). Ustawodawca ustalił, że studia doktoranckie w szkole wyższej są tworzone przez rektora oraz, że uczestnik studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie na podstawie decyzji przez organ tworzący studia doktoranckie. W przypadku skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich organowi przysługiwało uprawnienie do żądania jego zwrotu. Ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania studiów doktoranckich, ich prowadzenia i odbywania oraz przyznawania stypendiów osobom je odbywającym, a także zwrot stypendiów, w tym do określenie czasu trwania studiów i możliwość przedłużania go, w tym prawo do dodatkowego przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich o czas trwania urlopu macierzyńskiego określonego w odrębnych przepisach. Na podstawie art. 41 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, Minister Edukacji Narodowej i Sportu wydał rozporządzenie w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich z dnia 25 maja 2005 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 964). Także w tym akcie prawnym ustalono, że czas odbywania tych studiów, nie może być dłuższy niż cztery lata. Rozporządzenie przyznało kierownikowi studiów doktoranckich uprawienie do podejmowania decyzji w sprawach skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich oraz prawo do przedstawiania kierownikowi jednostki organizacyjnej szkoły wyższej wnioski m.in. w sprawach przedłużenia, w indywidualnych przypadkach, okresu odbywania studiów doktoranckich. W rozporządzeniu ustalono, że stypendium jest przyznawane na rok akademicki oraz określono jakie warunki musiał spełnić doktorant aby otrzymać stypendium. Ustalono także, że w przypadku skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich wypłatę stypendium wstrzymuje się z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna. Minister określił, że okres odbywania studiów doktoranckich przedłuża się dodatkowo o okres, jaki przysługiwałby doktorantowi z tytułu udzielenia urlopu macierzyńskiego. Rektor szkoły wyższej w uzasadnionych przypadkach, w szczególności w przypadku długotrwałej choroby, mógł wyrazić uczestnikowi studiów doktoranckich zgodę na przedłużenie okresu odbywania studiów, nie dłużej jednak niż o rok. W przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich rektor szkoły wyższej mógł także podjąć decyzję o odpowiednim przedłużeniu okresu pobierania stypendium. Ustalono również, że uczestnicy studiów doktoranckich, którzy otrzymali stypendium na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują prawo do stypendium do końca okresu, na jaki zostało przyznane. Rozporządzenie obowiązywało do 12.01.2007 r. Przepisy powyższe obowiązywały szkoły wyższe do dnia 01.09.2005 r. - do dnia wejścia w życie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Z dniem 01.09. 2005 r. weszła w życie ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym. Działając z upoważnienia ustawowego Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z dnia 19.12.2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz. U. z 2007 r., Nr 1, poz. 3). W rozporządzeniu Minister ustalił maksymalny okres studiów, które nie mogły trwać dłużej niż 4 lata. Przewidziano także możliwość przedłużenia studiów doktoranckich o okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego oraz w innych uzasadnionych przypadkach, w szczególności, czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą, sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do 4 roku życia lub dzieckiem o orzeczonej niepełnosprawności - jednak łącznie nie więcej niż o rok. Rozporządzenie utraciło moc z dniem 03.11.2011 r. Z dniem 04.11.2011 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich z dnia 05.10.2011 r. (Dz. U. Nr 225, poz. 1351). W rozporządzeniu postanowiono, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej niż 4 lata. Rozporządzenie upoważnia kierownika studiów doktoranckich do przedłużenia, na wniosek doktoranta, okresu odbywania studiów doktoranckich o okres odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego. Kierownik studiów doktoranckich, w uzasadnionych przypadkach, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, w szczególności w przypadku czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą, sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, prawowania osobistej opieki nad dzieckiem do 4 roku życia lub dzieckiem o orzeczonej niepełnosprawności - łącznie nie dłużej niż o rok. Kierownik studiów doktoranckich, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach, w przypadkach uzasadnionych koniecznością prowadzenia długotrwałych badań naukowych, na czas ich trwania, nie dłużej jednak niż o 2 lata. Ustalono, że w przypadku skreślenia doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich zaprzestaje się wypłaty stypendium doktoranckiego z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym decyzja o skreśleniu stała się ostateczna z tym zastrzeżeniem, że w przypadku stypendium doktoranckiego przyznanego przed dniem 1 października 2011 r. wypłaca się je przez okres, na który zostało przyznane, chyba że wystąpiły okoliczności uzasadniające zaprzestanie wypłaty tego stypendium. Skreślenie skarżącego z listy uczestników studium doktoranckiego oraz upływ czteroletniego okresu studiów doktoranckich były takimi okolicznościami. Wszystkie przywołane przepisy ustalały jako zasadę maksymalny - czteroletni okres studiów doktoranckich oraz czteroletni okres pobierania stypendium doktoranckiego. Organ wskazał, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.10.2010 r., sygn. akt III CZP 74/10, która była podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego we W. w sprawie sygn. akt II Ca 329/10 była podjęta w oparciu o unormowanie zawarte w § 14 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich z dnia 25.05.2005 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 964). Organ wskazał, że zaprzestał wypłacać stypendium po upływie czteroletniego okresu jego pobierania i po upływie czterech lat od rozpoczęcia przez skarżącego studiów doktoranckich. Skarżący nie występował o wyrażenie zgody na przedłużenie studiów a zatem nie mógł występować o ewentualne wypłacanie stypendium w przedłużonym okresie studiów. Nie zachodziła więc w tej sytuacji zdaniem organu potrzeba wydawania decyzji, tak w sprawie przedłużenia okresu studiów, jak i wypłacania stypendium w okresie po październiku 2003 r. Organ podniósł, że do czasu podjęcia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22.10.2010 r. w sprawie sygn. akt III CZP 74/10, powszechną praktyką było rozpatrywanie spraw dotyczących wypłaty stypendium doktoranckiego przez sądy powszechne. Z tej możliwości korzystał skarżący uzyskując korzystne dla siebie orzeczenia. Z tych względów nie można zarzucić stronie przeciwnej bezczynności, skoro z uwagi na zawisłość sprawy w Sądzie Rejonowym dla W. przekazała swoje stanowisko skarżącemu. Organ podniósł, że rozpatrzenie sprawy związanej z żądaniem skarżącego zawartym w piśmie z dnia 22.09.2011 r. wymagało zapoznania się z uzasadnieniem Sądu Okręgowego we W. w sprawie sygn. akt II Ca 329/10. Strona przeciwna uzasadnienie otrzymała w dniu 10.11.2011 r. Z treści uzasadnienia Sadu Okręgowego we W. i uchwały Sądu Najwyższego nie wynika automatyczna utrata mocy prawomocnych wyroków sądów powszechnych w sprawach które, zdaniem Sądu Najwyższego winny podlegać orzecznictwu sądów administracyjnych. Organ zarzucił, że brak jest także podstawy prawnej do wypłaty skarżącemu stypendium doktoranckiego za okres wymieniony w skardze z uwagi na to, że okres studiów skarżącego z mocy prawa upłynął z dniem 01.10.2003 r. oraz pobrania przez skarżącego stypendium za cały - regulaminowy okres studiów. Na rozprawie w dniu 06.03.2014 r. pełnomocnik skarżącego sprostował okres, którego dotyczy bezczynność Rektora Uniwersytetu W. podając, że w pkt. 1 skargi wskazany jest okres od 01.04.2004 r. do 31.12.2005 r., a powinno być od 01.01.2004 r. do 31.12.2005 r. Podał też, że postępowanie administracyjne w sprawie wszczął wniosek skarżącego z dnia 20.12.2005 r. skierowany do Rektora Uniwersytetu W., natomiast pismo skarżącego z dnia 20.09.2011 r. jest pismem wzywającym tenże organ do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącego wniósł o zobowiązanie Rektora Uniwersytetu W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. o wypłatę stypendium za okres od 01.01.2004 r. do 31.12.2005 r. Wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w żadnej części. Po doręczeniu organowi wyciągu z protokołu rozprawy, pełnomocnik organu oświadczył, że podtrzymuje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Podniósł także, że roszczenie skarżącego o wypłatę stypendium uległo przedawnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach kontroli działalności administracji publicznej mieści się orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a., o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skargi na bezczynność w zakresie podjęcia przez organ administracji aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozważając dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie Sąd uznał, że jest ona dopuszczalna. Zważyć bowiem należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność organu – Rektora Uniwersytetu W. w sprawie wszczętej skierowanym do tegoż organu wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. o wypłatę skarżącemu, jako uczestnikowi Studium Doktoranckiego Fizyki przy Uniwersytecie W., stypendium doktoranckiego za okres od 01.01.2004 r. do 31.12.2005 r. Przed wniesieniem skargi do Sądu w niniejszej sprawie skarżący wyczerpał służący mu w postępowaniu administracyjnym tryb zażaleniowy, występując do Rektora Uniwersytetu W. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa zawartym w piśmie z dnia 20 września 2011 r. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia obowiązku, nie kończy go wydaniem stosowanego aktu lub nie podejmuje czynności. (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. W wyroku z dnia 20.10.2010 r. sygn. akt II SAB/Gd 54/10 (lex nr 756044) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że: "Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność bez znaczenia pozostają powody, dla których określony akt administracyjny (decyzja) nie zostaje podjęty, a zwłaszcza, czy bezczynność organu spowodowana została okolicznościami zawinionymi lub niezawinionymi przez organ. Przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy administracyjnej mogą mieć charakter obiektywny lub powstać z winy organu." Nie ulega wątpliwości w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt III CZP 74/10 (OSNC 2011/5/55), że sprawa przyznania stypendium uczestnikowi studiów doktoranckich jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Winna być zatem załatwiona w formie decyzji administracyjnej, co wyłącza dopuszczalność drogi sądowej w tych sprawach. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie, będącej - co już wyżej wskazano - sprawą administracyjną, zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. We wniosku tym skarżący domagał się wypłaty mu jako uczestnikowi Studium Doktoranckiego Fizyki przy Uniwersytecie W., stypendium doktoranckiego za okres od 01.01.2004 r. do 31.12.2005 r. Mimo upływu terminów, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. organ nie załatwił sprawy w formie przewidzianej przepisami k.p.a. Pozostaje zatem bezczynny. Nie ulega też wątpliwości, w świetle art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2012 r. nr, poz. 572 ze zm.), że organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor (...). Organem właściwym do załatwienia niniejszej sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. jest zatem Rektor Uniwersytetu W. Bez wpływu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego pozostaje także okoliczność, czy żądanie skarżącego uległo przedawnieniu. Okoliczność ta ma znaczenie w sprawie administracyjnej i winna polegać ocenie organu rozstrzygającego sprawę administracyjną wszczętą wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku organu, bez znaczenia w sprawie - dla oceny istnienia stanu bezczynności organu na datę orzekania w niniejszej sprawie przez sąd administracyjny, to jest na dzień 26 czerwca 2014 r. - pozostaje okoliczność, że między stronami toczyło się przed sądem powszechnym postępowanie o zasądzenie na rzecz skarżącego stosownej kwoty tytułem stypendium m.in. za okres objęty wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r., który to wniosek wszczął postępowanie w sprawie administracyjnej, której zarzut bezczynności organu dotyczy i jest przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Okoliczność ta ma natomiast znaczenie dla oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Rektor Uniwersytetu W., nie załatwiając sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. mimo upływu terminów, o których mowa w art. 35 k.p.a., pozostaje bezczynny. Nie stanowi załatwienia sprawy administracyjnej korespondencja prowadzona przez organ ze skarżącym w związku z toczącymi się między stronami procesami cywilnymi o zasądzenie na rzecz skarżącego dochodzonych przez niego kwot tytułem zaległego stypendium. Wszczęta sprawa administracyjna winna zakończyć się w sposób przewidziany przepisami k.p.a., co w niniejszej sprawie do dnia orzekania w sprawie przez Sąd nie nastąpiło. Odrębną zaś kwestią pozostaje w sprawie treść rozstrzygnięcia jakie winno być podjęte przez organ w wyniku rozpatrzenia sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. W tej sytuacji, wobec istnienia stanu bezczynności po stronie organu, Sąd na podstawie art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Rozważając kwestię, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Sąd orzekający w sprawie miał na względzie okoliczność, że od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. toczyły się między stronami postępowania cywilne dotyczące zapłaty na rzecz skarżącego różnych kwot tytułem zapłaty stypendium doktoranckiego oraz okres tych postępowań, który zakończył się w dniu doręczenia organowi wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II Ca 329/10. Wyrokiem tym sąd powszechny uchylił wyrok Sądu Okręgowego we W. w sprawie sygn. akt II Ca 1488/06 oraz wyrok Sądu Rejonowego dla W. w sprawie sygn. akt I C 241/05 i odrzucił pozew skarżącego o zapłatę zaległego stypendium. Wyrok ten bowiem zakończył toczące się przed sądem powszechnym między stronami spory dotyczące żądania skarżącego zapłaty na jego rzecz zaległych kwot stypendium doktoranckiego. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, że wyrok ten został doręczony organowi w dniu 10 listopada 2011 r. Okoliczność ta została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie sygn. akt IV SAB/Wr 116/11, której przedmiotem także była ocena istnienia stanu bezczynności organu w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. o wypłatę zaległego stypendium doktoranckiego. W w/w sprawie Sąd administracyjny uznał, mając na względzie czas, jaki upłynął od dnia doręczenia organowi odpisu wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II Ca 329/10 do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu w w/w sprawie sygn. akt IV SAB/Wr 116/11, że brak jest podstaw do przyjęcia stanu bezczynności w sprawie. Zważyć jednak należy, że od dnia doręczenia organowi w/w wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II Ca 329/10 do dnia wniesienia przez skarżącego skargi w niniejszej sprawie na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. upłynęło następnych kilka miesięcy, a do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie (sąd rozpatruje sprawę bezczynności organu według stanu na dzień wyrokowania) upłynęło dwa lata i ponad siedem miesięcy, a zatem okres znacznie przekraczający terminy załatwienia sprawy administracyjnej przewidziane przepisem art. 35 k.p.a. W tej sytuacji Sąd, mając powyższe na względzie, orzekł w pkt II wyroku, a mianowicie, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie to znajduje oparcie w art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. O zwrocie kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, należnych wyznaczonemu dla skarżącego z urzędu pełnomocnikowi, orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. 2013 r., poz. 461). | |