I PR 444/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Skibińska-Adamowicz.Sędziowie SN: J Flemming-Kulesza, A. Józefowicz (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 1991 r. sprawy z powództwa Ryszarda W. przeciwko Mieczysławowi D. i Fabryce Narzędzi "R." w R., Stanisławowi P., Romanowi K. i Jackowi M. o ustalenie praw autorskich, wynagrodzenie za projekty racjonalizatorskie i ochronę czci na skutek rewizji powoda i pozwanych M.D. oraz Fabryki R. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 5 lipca 1990 r. sygn. C.28/8 z rewizji pozwanej Fabryki "R." w R. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1 w części zasądzającej ponad kwotę 1.589.023 zł i co do odsetek i z rewizji pozwanego Mieczysława D. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 3 w części zasądzającej od niego na rzecz powoda ponad kwotę 141.737 zł i co do odsetek, a nadto z obu tych rewizji pkt 5 co do nieuiszczonych opłat sądowych należnych od obu pozwanych i pkt 7 co do kosztów procesu zasądzonych od obu tych pozwanych na rzecz powoda i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w S. do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za instancję rewizyjną, a poza tym oddala rewizję pozwanego Mieczysława D. i Fabryki Narzędzi "R." w R., jak również oddala w całości rewizję powoda.Uzasadnienie faktycznePowód Ryszard W. po dokonaniu zmian podmiotowych i przedmiotowych swego powództwa w piśmie z dnia 7 czerwca 1990 r. wnosił o zasądzenie:1)od PP Fabryki Narzędzi "R." w R. (b. Zakładu Narzędzi Pomiarowych "V.") kwoty 945.421 zł wynagrodzenia z odsetkami za pierwszy okres stosowania projektu racjonalizatorskiego Nr 37/85, poczynając od 1 lipca 1987 r. i za drugi okres stosowania kwoty 643.602 zł z odsetkami od 1 lipca 1988 r.;2)od Fabryki Nakryć Stołowych "G." w D. wynagrodzenia, należnego mu jako współautorowi w 30% projektu racjonalizatorskiego Nr 14/86 za pierwszy okres stosowania o kwocie 56.952 zł z odsetkami od 1 lipca 1987 r. i za drugi okres stosowania 226.523 zł z odsetkami od 1 lipca 1986 r.-ewentualnie o zasadzenie ww. kwot od pozwanych Mieczysława D., Stanisława P., Romualda K. i Jacka M., w tym od Mieczysława D. kwoty 28.476 zł i kwoty 113.261 zł z odsetkami, od Stanisława P. kwoty 11.390 zł i 45.304 zł z odsetkami, od Romana K. kwoty 8.543 zł i 33.795 zł z odsetkami i od Jacka M. kwoty 8.543 zł i 33.795 zł z odsetkami.Ponadto w piśmie tym powód wnosił o ustalenie, że pozwany Mieczysław D. naruszył jego dobro osobiste w postaci jego twórczości racjonalizatorskiej w P.P. Fabryce Narzędzi "R." w R. jako twórczości własnej oraz o nakazanie temu pozwanemu opublikowanie oświadczenia w prasie, iż wyłącznym autorem projektu racjonalizatorskiego pt. "Wykorzystanie ażuru odpadowego po wycięciu półfabrykatu na suwmiarki do przygotówki noży dla Fabryki Nakryć Stołowych "G." w D., zastosowania w P.P. Fabryce Narzędzi "R." w R., jest Ryszard W.Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, z tym że pozwana Fabryka Narzędzi "R." w R. ewentualnie uznała powództwo przy przyjęciu efektów ekonomicznych, określonych w piśmie z 23.04.1990 r.Sąd Wojewódzki w Skierniewicach wyrokiem z dnia 5 lipca 1990 r. zasądził od Fabryki Narzędzi "R." w R. na rzecz Ryszarda W. kwotę 6.495.434 zł tytułem wynagrodzenia wraz z zaległymi odsetkami ze zgłoszony w tej fabryce projekt racjonalizatorski, zarejestrowany pod nr 37/85 z ustawowymi odsetkami od dnia 3 lipca 1990 r.Ponadto ustalił, że Ryszard W. jest współautora w 30% projektu racjonalizatorskiego "Produkcja noży monoblokowych z kształtek dostarczonych przez Zakłady Narzędzi Pomiarowych w R.", zgłoszonego w Fabryce Nakryć Stołowych "G." w D. jako pracowniczy projekt wynalazczy przez Mieczysława D., Stanisława P., Romana K. i Jacka M., zarejestrowanego pod nr 14/86.Zasądził na rzecz Ryszarda W. od Mieczysława D. kwotę 530.025 zł, od Stanisława P. kwotę 212.000 zł, od Romana K. kwotę 158.578 zł, od Jacka M. kwotę 158.578 zł jako należne powodowi wynagrodzenie za współautorstwo w projekcie racjonalizatorskim nr 14/86, wraz z zaległymi odsetkami i ustawowymi odsetkami od 3 lipca 1990 r.Oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu między stronami oraz o ściągnięciu na rzecz Skarbu Państwa nieuiszczonego wpisu od roszczeń objętych powództwom.Sąd Wojewódzki ustalił, że Zakład Narzędzi Pomiarowych "V." w R. produkował ze stali suwmiarki. Pozostały po ich wycięciu ażur przekazywany był do huty jako złom. Po objęciu funkcji dyrektora tego zakładu, Mieczysław D. wstrzymał wysyłanie odpadów do huty i ogłosił 23 września 1905 r. konkurs na uruchomienie produkcji z ażuru z terminem zgłoszenia do 30 listopada 1985 r. W dniu 28 listopada 1985 r. powód Ryszard W. w towarzystwie Karola M. pojechał do Fabryki w D. w celu ustalenia, czy ażur może być przydatny do produkcji w Fabryce "G.". Dyrektor P. uznał, że istnieje możliwość zastosowania ażuru do produkcji noży. Następnego dnia, 29 listopada 1985 r., powód zgłosił w ramach konkursu projekt wynalazczy, zarejestrowany pod Nr 37/85, zatytułowany "Wykorzystanie ażuru odpadowego po wycięciu półfabrykatu na suwmiarki".W opisie projektu powód wskazał możliwość wykonania z odpadów przygotówki noży w ramach kooperacji z Fabryką Nakryć Stołowych G. w D. oraz inne szczegóły rozwiązywania po ustaleniu z tą fabryką asortymentu.Zakładowa Komisja Wynalazczości nagrodziła inne projekty, a projekt powoda przyjęła 5 grudnia 1985 r. do realizacji po uzupełnieniu danych o rodzaju wyrobu i cenach półfabrykatów oraz dalszych badaniach w porozumieniu z Fabryką w D. Fabryka ta pismem z dnia 2 stycznia 1986 r. zawiadomiła Zakłady Narzędzi Pomiarowych w R. o możliwości zagospodarowania odpadów na brzeszczoty noży hakowych i harcerskich oraz że jest zainteresowana otrzymywaniem wykrawanych kształtów brzeszczotów, przedstawionych na szkicach. Zastępca dyrektora inż. P. uznał, że z uwagi na niewielką ilość zamówienia i koszty, związane z produkcją odkuwek sprawa jest nieopłacalna, o czym powiadomił fabrykę "G.", Dyrektor P. przywiózł inny wzór noża, ale produkcja nie została zaakceptowana, gdyż należałoby ścinać zbyt dużą ilość ażuru, co spowodowałoby duże odpady.Następnie dyrektor P. pojechał do D. i wspólnie z dyrektorem P. uzgodnił, że odpady ażuru będą wykorzystywane do produkcji nowego typu noża monoblokowego, którego rozmiary będą dostosowane do wielkości odpadu.Decyzją z 30 maja 1986 r. zostało umorzone postępowanie w spranie projektu wynalazczego nr 37/85, dokonanego przez powoda Ryszarda W. Powodowi przyznano w grudniu 1986 r. nagrodę w wysokości 2% za inicjatywę. Nagrodę przydzielono przez objęcie nią również K.M., który pojechał z powodem do D.W dniu 18 marca 1986 r. w Fabryce Nakryć Stołowych "G." w D. złożony został projekt racjonalizatorski, zarejestrowany pod nr 14/86 pt. "Produkcja noży monoblokowych z kształtek dostarczonych przez Zakład Narzędzi Pomiarowych R.". Jako autorzy projektu zostali wskazani: Mieczysław D., Stanisław P., Roman K. i Jacek M. Osobom tym Fabryka "G." wypłaciła wynagrodzenie za I okres stosowania projektu od 1 sierpnia 1986 r. do 31 lipca 1987 r. w kwocie 189.842 zł stosownie do określonych udziałów oraz za II okres stosowania do 31.07.1988 r. wypłacono wynagrodzenie w wysokości 757.416. zł.Niezależnie od negatywnej opinii biegłego inż. K. o odmiennych zakresach obu projektów, decyzją Urzędu Patentowego z 6 maja 1988 r. orzeczono, że projekt Ryszarda W. zarejestrowany pod nr 37/85 w Zakładach Narzędzi Pomiarowych "V." w R. w dniu 29 listopada 1985 r. pt. "Wykorzystanie ażuru odpadowego po wycięciu półfabrykatu na suwmiarki" jest projektem racjonalizatorskim.Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym. Z opinii biegłego prof. P. i inż. K. wynika, że wyłącznym autorem projektu nr 37/85 jest powód.Opierając się na efektach ekonomicznych za I rok stosowania projektu w Zakładzie Narzędzi Pomiarowych w R. w kwocie 15.611.260 zł biegły inż. K. wyliczył wynagrodzenie za ten okres w wysokości 591.248 zł.Wyliczenie to nie uwzględnią zmiany wysokości wynagrodzenia za pracownicze projekty wynalazcze, wprowadzone rozp. RM z 23.12.1988 r. zmieniającym rozp. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 43, poz. 338), które winno być zastosowane do projektów wynalazczych zgłoszonych przed wejściem w życie powyższego rozporządzenia za okresy obliczeniowe już zakończone, za które wynagrodzenie nie zostało wypłacone wskutek zwłoki j.g.u. zobowiązanej do wypłaty.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego zwłoka pozwanego Zakładu Narzędzi Pomiarowych w R. jest niewątpliwa.Zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozp. Sąd wyliczył należne powodowi wynagrodzenie za I okres stosowania na kwotę 945.421 zł.Zakład N.P. w R. wskazał wysokość efektu ekonomicznego za II okres stosowania projektu od. 1.07.87 do 30 VI 1988 r. na kwotę 7.562.740 zł, prostując tę informację na skutek błędnego odczytania kartoteki. Oszczędności materiału winny - zdaniem tego pozwanego - wynosić kwotę 5.435.440 zł. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego pomyłka ta nie została niczym potwierdzona, bowiem pozwany ZNP wskazał w piśmie z 1 marca 1090 r. wartość oszczędności na kwotę 7.562.740 zł. Dlatego tę kwotę przyjął Sąd do określenia należnego powodowi wynagrodzenia, które wynosi łącznie 643.602 zł za II okres stosowania.Sąd Wojewódzki przyjął dokonano przez PKO wyliczenie odsetek od kwoty 945.421 zł przy wkładzie 36 miesięcy na kwotę 3.475.965 zł oraz od kwoty 643.602 zł przy wkładzie dwuletnim na kwotę 1.371.425 zł, uznając okresy wyliczenia za zbieżne z okresami zwłoki dłużnika. W związku z tym zasadził od Fabryki Narzędzi "R." za pierwszy okres stosowania wynagrodzenie łącznie z odsetkami w kwocie 4.421.386 zł i za drugi okres stosowania kwotę 2.255.108 zł, czyli łącznie 6.676.494 zł z ustawowymi odsetkami od 2 VII 1990 r., do którego to dnia odsetki wyliczone zostały zgodnie z oprocentowaniem wkładów terminowych.Jeśli chodzi o udział powoda w projekcie racjonalizatorskim Nr 14/86 w Fabryce Nakryć Stołowych "G." w D., to Sąd Wojewódzki opierając się na opinii biegłego inż. K. uznał, że projekt ten jest kontynuacją projektu Nr 37/85, do którego materiałem wyjściowym jest pomysł powoda, którego udział w autorstwie projektu sąd określił na 30%. Sąd uznał za zgodne stanowisko opinii biegłego inż. K., odrzucając jednocześnie opinię inż. K. jako formalną, nie uwzględniającą realiów niniejszej sprawy.Z uwagi na to, że wynagrodzenie za stosowanie projektu Nr 14/86 za dwa okresy obliczeniowe zostało już przez Fabrykę Nakryć Stołowych "G." w D. wyliczone i wypłacone, Sąd uznał, że brak jest podstawy do ponownego wyliczenia tego wynagrodzenia prawidłową metodą. Wypłata wynagrodzenia z tego tytułu powoduje, że legitymowanymi biernie w sprawie wobec roszczeń powoda są pozwani, na rzecz których nastąpiła wypłata wynagrodzenia, tj. Mieczysław D., Stanisław P., Roman K. i Jacek M.Należność powoda stanowiąca 30% wynagrodzenia wypłaconego twórcom wynosi 56.952 zł za I okres stosowania projektu i 227.224 zł za II okres stosowania, z odsetkami właściwymi dla terminowych wkładów oszczędnościowych. Opierając się na zgłoszonym do akt wyliczeniu odsetek przez PKO, przy przyjęciu, że znajdowałyby się one na książeczkach oszczędnościowych terminowych, Sąd Wojewódzki zasądził od każdego z pozwanych 30% otrzymanego przez nich wynagrodzenia za oba okresy stosowania oraz wyliczone odsetki od tych kwot na wkładzie terminowym. Za oba okresy obliczeniowe należność powoda od Mieczysława D. wynosi kwotę 530.025 zł, od Stanisława P. kwotę 212.003 zł, od Romana K. i Jacka M. po 158.578 zł. Kwoty te Sąd zasądził od nich na rzecz powoda.W stosunku do Fabryki Nakryć Stołowych "G." w D. wobec braku po jej stronie legitymacji biernej powództwo zostało oddalone.Sąd uznał za bezzasadne żądanie powoda skierowane przeciwko Mieczysławowi D. dotyczące ochrony dóbr osobistych powoda. Pozwany ten ani prywatnie, ani jako ówczesny dyrektor ZMP "V." w R. nie kwestionował, że powód złożył projekt racjonalizatorski Nr 37/85.Ocena tego projektu nie zależała od niego, lecz od Komisji Wynalazczości i Komisji Konkursowej: czy projekt powoda był projektem racjonalizatorskim było w toku procesu sporne i rzecznicy patentowi inż. K. i inż. K. wyrazili odmienne opinie przed orzeczeniem Urzędu Patentowego.Powód wykorzystał środki obrony dopiero w niniejszym procesie.Pozwany D. w czasie opracowywania projektu Nr 14/86 uważał, że powód winien być jego współautorem, czemu sprzeciwił się pozwany P. Pozwany D. nigdy nie zgłaszał pretensji do autorstwa projektu Nr 37/85. Z powyższych względów Sąd Wojewódzki uznał, że brak jest przesłanek do przyjęcia, że pozwany M.D. naruszył dobro osobiste powoda w postaci jego twórczości racjonalizatorskiej. Dlatego żądanie powoda oddalił.Powyższy wyrok zaskarżył powód w części oddalającej powództwo o ochronę dóbr osobistych (pkt 4 wyroku), zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału. Wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia w tej części i uwzględnienie powództwa.Pozwany Mieczysław D. zaskarżył wyrok w pkt 2, 3, 5, i 7 zarzucając mu w swej rewizji:1)sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału przez przyjęcie, że udział powoda we wniosku racjonalizatorskim nr 14/86 wynosi 30%, podczas gdy jest on samodzielnym wnioskiem skarżącego i pozwanych P., K. i M.,2)naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 359 2 k.c. przez naliczenie odsetek w stosunku do roszczeń według zasad określonych w § 42 rozp. RM z 29 maja 1984 r. a nie wg zasad określonych w k.c.,3)niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności, jakie powinno przysługiwać wynagrodzenie pozwanym od Fabryki "G.", skoro wg opinii inż. K., którą Sąd podzielił, pozwani otrzymali zawyżone wynagrodzenie.Skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w stosunku do niego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej części wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem kosztów procesu.Rewizję od ww. wyroku w pkt 1, 5 i 7 w części dotyczącej skarżącego wniosło P.P. Fabryka Narzędzi "R." w R., zarzucając Sądowi I instancji sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego i naruszenie prawa materialnego art. 90 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości.Skarżąca Fabryka wnosiła o zmianę lub uchylenie zaskarżonej części wyroku oraz obciążenie powoda kosztami procesu za obie instancje.Zdaniem skarżącego zebrany materiał dowodowy nie upoważniał sądu do przyjęcia, że projekt nr 37/85 został przyjęty do stosowania i stosowany w pozwanej fabryce. Z uwagi na to, że projekt powoda zawiera operację cięcia ażuru, skarżący może uznać stosowanie u niego projektu powoda w zakresie operacji wycinania i wypłacić wynagrodzenia w łącznej kwocie 504.963 zł obliczone według przedstawionego w rewizji wyliczenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja powoda jest nieuzasadniona.Sąd Wojewódzki dokonał bowiem prawidłowych ustaleń faktycznych, znajdujących oparcie w zebranym materiale dowodowym i wyciągnął z nich trafne wnioski. Swoje stanowisko, że brak jest przesłanek do przyjęcia, iż pozwany Mieczysław D. naruszył w sposób opisany przez powoda jego dobro osobiste w zakresie twórczości racjonalizatorskiej, przekonująco uzasadnił. Rewizja nie dostarczyła nowych argumentów, które umożliwiałyby zakwestionowanie tych ustaleń Sądu I instancji. W materiale zebranym w sprawie brak dowodów na to, że pozwany M.D. publicznie kwestionował autorstwo powoda projektu racjonalizatorskiego nr 37/85. Ocena tego projektu była sporna w toku procesu między biegłymi w sprawie do czasu orzeczenia Urzędu Patentowego.Pominięcie powoda w negocjacjach z fabryką "G." i w pracach nad przystosowaniem projektu do potrzeb i wymagań zgodnych z interesem i opłacalnością dla obu zakładów, nie noże być potraktowane jako naruszenie dobra osobistego powoda, lecz według opinii biegłego inż. K. (na której sąd I instancji oparł swoje ustalenia), jako kontynuacje prac nad właściwym wykorzystaniem pomysłu i inicjatywy powoda do projektu nr 14/86. Nie oznacza to - jak trafnie uznał sąd I instancji - dyskontowanie twórczości powoda jako własnej, lecz uzasadniało przyjęcie współautorstwa powoda Ryszarda W. w 30% projektu racjonalizatorskiego pt. "Produkcja noży monoblokowych z kształtek dostarczonych przez Zakłady Narzędzi Pomiarowych w R." zgłoszonego w Fabryce Nakryć Stołowych "G." w D. i zarejestrowanego pod nr 14/86.Nie wyłącza to, że autorem projektu nr 37/85 jest powód Ryszard W.Sąd I instancji zasadnie ustalił, że pozwany Mieczysław D. nigdy nie zgłaszał pretensji do autorstwa projektu Nr 37/85, pomimo iż podjął inicjatywę wykorzystania odpadów i zaniechania ich wysłania do hut jako złomu. W tych okolicznościach - zdaniem Sądu Najwyższego - trafnie Sąd Wojewódzki przyjął, że zachowanie pozwanego Mieczysława D. nie uzasadnia zobowiązania go do publikowania w prasie oświadczenia o wyłącznym autorstwie powoda projektu Nr 37/85.W związku z powyższym bezpodstawny jest także zarzut rewizji pozwanego Mieczysławo D. o sprzeczności ustaleń sądu I instancji z treścią zebranego materiału dowodowego w zakresie ustalenia, że udział powoda w projekcie racjonalizatorskim nr 14/86 wynosi 30%. Jak to wyżej stwierdzono, ustalenie sądu I instancji o współautorstwie powoda Mieczysława W. w 30% wniosku racjonalizatorskim nr 14/86 jest prawidłowe i oparte na zebranym materiale dowodowym, a w szczególności na opinii biegłego inż. K. i biegłego rzeczoznawcy prof. P.W świetle tych opinii brak było podstaw do uznania, że projekt nr 14/86 jest samodzielnym wnioskiem pozwanego Mieczysława D., a nadto pozwanych Stanisława P., Romana K. i Jacka M., którzy nie zaskarżyli wyroku. Wezwani w trybie art. 334 k.p.c. przez Sąd na rozprawę rewizyjną wymienieni wyżej współpozwani Mieczysława D., nie wyrazili w tym przedmiocie swego stanowiska.Bezzasadny jest także drugi zarzut rewizji pozwanego Mieczysława D., oparty na przepisie art. 368 pkt 3 k.p.c. Wbrew twierdzeniom rewizji Sąd Wojewódzki wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w związku z żądaniem pozwu zwrotu przez pozwanych powodowi należnej mu części wynagrodzenia za projekt nr 14/86, pobranego przez pozwanych, Sąd I instancji nie miał obowiązku badania, czy pozwani pobrali prawidłowo wyliczone wynagrodzenie z Fabryki Nakryć Stołowych "G." w D. Powód dochodził tego, co pozwani bezpodstawnie pobrali zamiast niego, to jest 30% należnego wynagrodzenia za współautorstwo projektu. Poglądy biegłych inż. K. i inż. N. co do sposobu wyliczenia efektów nie mają istotnego znaczenia w kwestii zwrotu nienależnie pobranego przez tych pozwanych za powoda należnego mu wynagrodzenia.Jeśli chodzi o trzeci zarzut rewizji pozwanego Mieczysława D., to jest naruszenie przez Sąd I instancji prawa materialnego, a w szczególności art. 359 § 2 k.c. przez naliczenie odsetek od zasądzonego roszczenia od niego na rzecz powoda według zasad określonych w § 42 rozp. RM z dnia 29 czerwca 1984 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 33, poz. 127 ze zm.), to jest on uzasadniony. Odsetki za zwłokę w wypłacie wynagrodzenia według tego przepisu należą się twórcy projektu wynalazczego od jednostki gospodarki uspołecznionej, która stosowała projekt wynalazczy. Nie było zatem podstaw do zastosowania tego przepisu w odniesieniu do osoby fizycznej. Należało zatem określić wysokość ustawowych odsetek należnych od pozwanych według zasad przewidzianych w art. 359 § 2 k.c.W tym przedmiocie Sąd I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, które umożliwiłyby Sądowi rewizyjnemu ich określenie, a w szczególności, kiedy stało się wymagalne świadczenie powoda należne od pozwanego, kiedy pozwany M.D. otrzymał wynagrodzenie za I i II okres stosowania projektu racjonalizatorskiego i kiedy powód żądał od pozwanego zwrotu należnego mu wynagrodzenia.Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że 30% sumy pobranej przez pozwanego Mieczysława D. za I okres stosowania wynosi 28.476 zł, a za II okres stosowania - 113.261 zł, czyli łącznie pozwany winien zwrócić powodowi kwotę 141.727 zł - z odsetkami ustawowymi. W związku z tym, z mocy art. 390 § 1 k.p.c. Sąd rewizyjny doszedł do przekonania, że należało zmienić zaskarżony wyrok w pkt 3 w odniesieniu do pozwanego Mieczysława D. w części zasądzającej od niego kwotę wyższą niż 141.737 zł i co do odsetek nieprawidłowo skapitalizowanych i włączonych do zasądzonej sumy głównej, od której łącznie zasądzono odsetki ustawowe, pomimo że powód od swego roszczenia cywilnoprawnego nie żądał zasądzenia odsetek od zaległych odsetek (art. 482 § 1 k.c.). W związku z brakiem prawidłowego określenia wysokości odsetek należnych powodowi od sumy głównej i zasądzenia kwoty przekraczającej sumę 141.737 zł należało z mocy art. 388 § 1 k.p.c. uwzględnić w tej części rewizję pozwanego Mieczysława D. i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Po uzupełnieniu ustaleń w zakresie niezbędnym do określenia od kwoty 141.737 zł odsetek ustawowych Sąd Wojewódzki będzie mógł zasądzić za okres opóźnienia dłużnika w spełnieniu świadczenia w wysokości określonej przez Radę Ministrów stosownie do przepisu art. 359 § 2 i 3 k.c. W pozostałym zakresie wobec bezzasadności dwu omówionych wyżej zarzutów rewizyjnych pozwanego Mieczysława D. należało oddalić jego rewizję na podstawie art. 387 k.p.c.Jeśli chodzi o rewizję pozwanego Przedsiębiorstwa Państwowego Fabryki Narzędzi "R." w R. w części zasądzającej na rzecz powoda od tego pozwanego w pkt 1 zaskarżonego wyroku kwotę przekraczającą sumę 1.539.023 zł, to jest ona uzasadniona z przyczyn jednak innych niż wymieniono w uzasadnieniu rewizji, które sąd rewizyjny obowiązany jest z nocy art. 381 § 1 k.p.c. wziąć z urzędu pod rozwagę ze względu na naruszenie prawa materialnego przez Sąd I instancji. Podniesiony w rewizji zarzut naruszenia art. 93 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1984 r. Nr 33, poz. 177) nie jest trafny, bowiem pozwana Fabryka Narzędzi "R." w R. rzeczywiście zastosowała projekt racjonalizatorski powoda nr 37/85 i uzyskała efekty, prawidłowo ustalone przez Sąd I instancji na podstawie opinii biegłego inż. K. oraz informacji nadesłanych w sprawie przez skarżącego.Pozwana Fabryka Narzędzi "R." w R. wskazała wysokość uzyskanych efektów ekonomicznych za I rok stosowania - 15.611.250 zł oraz kwotę 7.552.740 zł za II okres stosowania projektu i obecnie bezpodstawnie kwestionuje w rewizji ich wysokość. Sąd Wojewódzki oparł się na dokumentach i ocenił je w świetle zebranego materiału dowodowego, odrzucając pismo prostujące bez uzasadnionych podstaw wysokość uzyskiwanych efektów ekonomicznych za II okres stosowania. Ocena dowodów należy zgodnie z art. 233 k.p.c. do sądu I instancji i wymyka się spod kontroli rewizyjnej, jeżeli nie zawiera nieprawidłowości. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości Sądu I instancji.Ponadto Sąd ten wyliczenie wynagrodzenia powoda od efektów uzyskanych z wycinania odpadów oparł na opinii biegłego inż. K. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia przesłanek i sposobu wyliczenia uzyskanych efektów ekonomicznych i wynagrodzenia należnego powodowi od stosowania jego projektu racjonalizatorskiego, przedstawionych przez skarżącego według zasad podanych w rewizji.Zdaniem Sądu Najwyższego Sąd I instancji prawidłowo ustalił należne powodowi wynagrodzenie za stosowanie projektu racjonalizatorskiego powoda za I okres stosowania na kwotę 945.421 zł i za II okres stosowania na kwotę 643.602 zł. Łącznie powodowi należy się od pozwanego wynagrodzenie za dwa okresy stosowania projektu kwota 1.539.023 zł. Sąd Wojewódzki zasadnie ustalił, że pozwana Fabryka Narzędzi "R." w R. była w zwłoce w spełnieniu świadczenia głównego. Jednakże Sąd Wojewódzki nieprawidłowo skapitalizował odsetki od tej sumy i włączył je do głównej należności powoda i zasądził je z ustawowymi odsetkami od 3 lipca 1990 r.Sąd Najwyższy w swej uchwale z dnia 23 kwietnia 1991 r. w sprawie I PZP 2/91 wyraził pogląd, że "prawo twórcy do odsetek określonych w § 42 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia 29 czerwca 1989 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 33, poz. 170 ze zm.) nie obejmuje kapitalizacji, przewidzianej dla wkładów na książeczkach oszczędnościowych imiennych lub stosowany przy terminowych wkładach oszczędnościowych. Wysokość należnych twórcy odsetek ustala się według oprocentowania wkładów oszczędnościowych przyjętego w Powszechnej Kasie Oszczędności - Banku Państwowym lub innym Banku wskazanym przez twórcę.Zdaniem Sądu Najwyższego RM została upoważniona do uregulowania wysokości odsetek za opóźnienie w wypłacaniu wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy, które mają odpowiadać wysokości przewidzianej dla wkładów na książeczkach oszczędnościowych imiennych w stosunku rocznym (§ 42 ust. 2 cyt. wyżej rozp. RM) bądź w wysokości oprocentowania przy terminowych wkładach oszczędnościowych (§ 42 ust. 4 tego rozp.). Brak zatem było podstaw do skapitalizowania odsetek należnych powodowi od należnej mu sumy głównej z jednoczesnym zasądzeniem odsetek ustawowych. Dlatego zaskarżony wyrok w części zasądzającej w pkt 1 należności powoda ponad kwotę 1.589.023 zł nie znajduje uzasadnienia prawnego i wymaga w tej części uchylenia na zasadzie art. 388 § 1 k.p.c. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Wojewódzki rozpoznając w tym zakresie sprawę winien prawidłowo ustalić wysokość odsetek od należnej od pozwanego sumy głównej i określić w orzeczeniu wysokość odsetek od daty jej wymagalności. W tym aspekcie okazuje się rewizja skarżącej Fabryki Narzędzi "R." w nawie R. uzasadniona w ramach jej zarzutu rewizyjnego naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji. W pozostałym zakresie rewizja tego skarżącego jest bezpodstawna i podlega z mocy art. 387 k.p.c. oddaleniu. Częściowo uzasadnione rewizje pozwanego Mieczysława D. i pozwanej Fabryki Narzędzi "R." w R. wymagają też uwzględniania w odniesieniu do nieuiszczonych opłat sądowych i kosztów procesu, które mogą być określone w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Z tego względu na zasadzie art. 108 k.p.c. Sąd Najwyższy uchylając częściowo zaskarżone orzeczenie obowiązany był także uchylić wyrok w pkt 5 i 7, co do nieuiszczonych opłat sądowych i kosztów procesu między stronami oraz pozostawić Sądowi Wojewódzkiemu rozstrzygnięcie o kosztach procesu za instancję rewizyjną.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.