II PR 59/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie: T. Kasiński, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława J. przeciwko Zakładom Energetycznym Okręgu Dolnośląskiego - Elektrownia w T. o zapłatę na skutek rewizji pozwanych Zakładów od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 1973 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo, a także orzekającej o kosztach procesu i opłacie sądowej, i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanych Zakładów kwoty 37.035 zł z tytułu 8% odsetek za zwłokę w wypłacaniu mu wynagrodzenia za projekt racjonalizatorski.Pozwane Zakłady zarzuciły, że nie dopuściły się zwłoki w wypłacaniu powodowi wynagrodzenia za ten projekt, gdyż czyniły to po każdorazowej decyzji jednostek nadrzędnych, do których powód odwoływał się kilkakrotnie w ciągu lat 1965-1973, z wyjątkiem kwoty 49.054 zł, od której odsetki zwłoki powód otrzymał. Ostateczna decyzja co do wysokości należnego powodowi wynagrodzenia w kwocie 131.367 zł zapadła w dniu 10 stycznia 1973 r. i dopiero wówczas stało się ono w całości wymagalne.Sąd Wojewódzki, uwzględniając częściowo powództwo, zasądził na rzecz powoda kwotę 19.818 zł.Sąd ten ustalił, że należne powodowi wynagrodzenie nie zostało wypłacone w terminach przewidzianych w § 71 ust. 1 i 2 uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r. (M.P. Nr 18, poz. 100 ze zm.). Projekt powoda bowiem zastosowano w produkcji w dniu 15 sierpnia 1965 r., toteż połowę tego wynagrodzenia powinien on otrzymać do dnia 15 września 1965 r., a resztę do dnia 15 października następnego roku. Przysługują mu przeto przewidziane w § 59 cytowanej uchwały odsetki za zwłokę w wysokości 3% w stosunku rocznym, gdyż wina pozwanych Zakładów w nieterminowym wypłaceniu mu wynagrodzenia polegała na niezastosowania się do decyzji jednostki nadrzędnej co do sposobu ustalenia tego wynagrodzenia oraz niesporządzeniu harmonogramu realizacji projektu, umożliwiającego przewidywanie jego przyszłych efektów.Pozwane Zakłady w rewizji wniosły o zmianę zaskarżonego wyroku i o oddalenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 112 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. prawo wynalazcze (Dz. U. Nr 33, poz. 156) wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy ustala jednostka gospodarki uspołecznionej, w której projekt przyjęto do stosowania (obecnie art. 104 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - Dz. U. Nr 43, poz. 272).Zasady ustalania wynagrodzenia określają przepisy cyt. uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r. (obecnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych - Dz. U. Nr 54, poz. 351).Wymieniona jednostka gospodarki uspołecznionej, poza wyjątkami przewidzianymi w tych przepisach, obowiązana jest także do wypłaty należnego twórcy wynagrodzenia, i to w terminach przewidzianych w cytowanej uchwale. Odwołanie się twórcy, w trybie art. 113 prawa wynalazczego (art. 105 ustawy o wynalazczości), od decyzji co do wysokości wynagrodzenia - wbrew zarzutom skarżącego - nie "zawiesza" obowiązków tej jednostki w zakresie prawidłowego ustalenia wysokości należnego twórcy wynagrodzenia, a także wypłacenia go w terminach ustanowionych przez cytowane przepisy, z upływem których to terminów roszczenie o wynagrodzenie staje się wymagalne.Pozwane Zakłady w toku postępowania przed Sądem I instancji oraz w rewizji twierdziły, że ustalenie wysokości wynagrodzenia przez jednostkę nadrzędną w kwocie 131.367 zł zostało oparte nie na efektach uzyskanych w pierwszym roku stosowania projektu racjonalizatorskiego, lecz na efektach uzyskiwanych w latach następnych. Sąd Wojewódzki, bez wyjaśnienia tej kwestii, przyjął, iż stało się ono wymagalne w 50% już po upływie miesiąca od przyjęcia projektu do stosowania w sierpniu 1965 r., a reszta - po upływie pierwszego roku stosowania projektu, to jest w październiku 1966 r.Należy przychylić się do zarzutu skarżącego, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w części uwzględniającej powództwo i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Wojewódzki będzie miał na uwadze, co następuje:Wynikający z przepisu § 71 ust. 1 pkt 2 uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r. (M.P. Nr 18, poz. 100 ze zm.; obecnie § 26 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych - Dz. U. Nr 54, poz. 351) obowiązek wypłacenia twórcy pracowniczego projektu wynalazczego, najpóźniej w ciągu jednego miesiąca od dnia zastosowania projektu lub zatwierdzenia planu jego realizacji, 50% wynagrodzenia przysługującego za pierwszy rok stosowania projektu - dotyczy wynagrodzenia ustalonego na podstawie efektów stosowania projektu w tym okresie lub na podstawie efektów przewidywanych według planu jego realizacji, a nie wynagrodzenia, jakie przysługuje twórcy za rzeczywiste efekty osiągnięte w tym roku.Prawo zaś do odsetek za zwłokę, przewidzianych w przepisie § 59 ust. 1 cytowanej uchwały (obecnie § 26 ust. 4 cyt. rozporządzenia), przysługuje twórcy tylko od wynagrodzenia ustalonego zgodnie z przepisami prawa wynalazczego i wydanych z mocy jego upoważnienia aktów wykonawczych.W myśl art. 104 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1962 r. prawo wynalazcze (art. 96 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości) roszczenie o wynagrodzenie z tytułu najwyższych efektów faktycznie uzyskiwanych w pierwszym roku stosowania projektu racjonalizatorskiego staje się wymagalne po upływie dwóch miesięcy od zakończenia tego roku, a roszczenie o wyrównaniu tego wynagrodzenia do wysokości efektów uzyskiwanych w drugim roku stosowania projektu - jednakże łącznie przez okres nie dłuższy niż dwanaście miesięcy - po upływie dwóch miesięcy od zakończenia tego roku (§ 71 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i § 74 ust. 2 cyt. uchwały; obecnie § 26 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i 3 cyt. rozporządzenia).W świetle powyższego Sąd Wojewódzki przy ponownym rozpoznawaniu sprawy wyjaśni, z jakich okresów stosowania projektu racjonalizatorskiego pochodzą efekty, na podstawie których została określona kwota wypłaconego powodowi wynagrodzenia, co jest niezbędne do ustalenia, czy i w stosunku do jakich składników tego wynagrodzenia pozwane Zakłady dopuściły się zwłoki w ich wypłaceniu.Należy przy tym zauważyć, że z mocy § 80 ust. 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych, od tej części wynagrodzenia, która została wypłacona powodowi po dniu 1 stycznia 1973 r., przysługiwałyby mu odsetki przewidziane w tym rozporządzeniu (§ 26 ust. 4), a więc w wysokości 8% w skali rocznej, co jednak - wobec niezaskarżenia wyroku przez powoda - nie może mieć wpływu na wynik sprawy.Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku, udzielając omówionych wyżej wskazań co do dalszego postępowania (art. 389 k.p.c.).