1 CR 633/61

WyrokIzba Cywilna1962-09-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawomocny wyrok skazujący w procesie karnym za przywłaszczenie pieniędzy wiąże sąd cywilny w postępowaniu o odszkodowanie i czy pozwany może skutecznie podnosić zarzut potrącenia wierzytelności, gdy powódka dochodzi odszkodowania za samowolnie zabrane rzeczy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że prawomocny wyrok skazujący w procesie karnym za przywłaszczenie pieniędzy wiąże sąd cywilny w postępowaniu o odszkodowanie na podstawie art. 7 § 1 k.p.c. W konsekwencji, pozwany nie może obalać ustaleń sądu karnego ani podnosić zarzutu potrącenia wierzytelności, gdyż zgodnie z art. 259 pkt 1 k.z. wierzytelności dotyczące odszkodowania za samowolnie zabrane rzeczy, w tym przywłaszczone pieniądze, nie mogą być umorzone przez potrącenie wbrew woli wierzyciela.
Stan faktyczny
Powódka dochodziła od pozwanego odszkodowania za niedobór w magazynie, który powstał w okresie jego zatrudnienia jako magazyniera. W związku z tym pozwanemu postawiono zarzuty karne za przywłaszczenie kwoty 68.968,65 zł, za co został prawomocnie skazany. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę dochodzonego odszkodowania, opierając się na ustaleniach wyroku karnego. Pozwany wniósł rewizję, kwestionując zasadność roszczenia i próbując podnieść zarzut potrącenia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego, utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców w M. przeciwko T.W. o odszkodowanie, rewizje pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego z dnia 28 października 1960 r. oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził od T. W- na rzecz Powszechnej Spółdzielni Spożywców w M. 68.968,65 zł z 8% od 9 lipca 1957 r., umarzając postępowanie w pozostałej części, przy czym wyszedł z założeń następujących:Powódka żądała zasądzenia od pozwanego kwoty 71.572,95 zł podając, iż pozwany jako magazynier w czasie od 4 sierpnia do 17 listopada 1956 r. spowodował niedozwolony niedobór. Na rozprawie w dniu 28 października 1960 r. powódka ograniczyła powództwo do kwoty 68.968,65 zł.Pozwany nie uznał powództwa.Sąd Wojewódzki po rozpoznaniu całokształtu okoliczności sprawy na podstawie załączonych dokumentów i akt Sądu Powiatowego w P. ustalił, że w związku z powstałym niedoborem wszczęto przeciwko pozwanemu postępowanie karne, w wyniku którego został on prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego w P. z mocy art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. za przywłaszczenie kwoty 68.968,65 zł skazany na 3 lata i 6 miesięcy więzienia.Skoro w procesie karnym ustalone zostało, że pozwany kwotę 68.968,65 zł przywłaszczył sobie, to zgodnie z art. 134 k.z. obowiązany jest do naprawienia powstałej szkody przez uregulowanie tej kwoty. Odnośnie kwoty 2.604,30 zł Sąd umorzył postępowanie wobec zrzeczenia się tej części roszczenia przez stronę powodową.W rewizji pozwany prosi o uchylenie zaskarżonego wyroku.Rewizja jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.Twierdzenie skarżącego, że roszczenia powódki są niesłuszne, nie może odnieść skutku, skoro ustalenia prawomocnego wyroku wskazującego wiążą sąd w postępowaniu cywilnym zgodnie z przepisem art. 7 § 1 k.p.c. i ustaleń tych pozwany nie może obalać ani dokumentem, ani świadkami. Twierdzenie skarżącego, że powódka ma w stosunku do niego zobowiązania finansowe sięgające ok. 20.000 zł, nie może odnieść skutku, albowiem w myśl art. 259 pkt. 1 k.z. wbrew woli dzierżyciela nie mogą być umorzone przez potrącenie ze strony dłużnika wierzytelności dotyczących zwrotu rzeczy samowolnie zabranych, jak zaś wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 października 1953 r. I.C. 2784/52 (OSN z 1954 r., poz. 78), według tego przepisu wbrew woli wierzyciela nie mogą być umorzone wierzytelności dotyczące odszkodowania za samowolnie zabrane rzeczy, do których należą także roszczenia z tytułu przywłaszczenia pieniędzy. Gdy zatem pozwany został prawomocnie uznany winnym przywłaszczenia pieniędzy na szkodę strony powodowej, nie może on skutecznie przeciwstawiać do potrącenia istniejących jakoby zobowiązań powódki wobec niego.Twierdzenie, że odpowiadanie przed sądem z więzienia w sprawie karnej uniemożliwiło mu dostarczenie odpowiednich dowodów nie może odnieść skutku wobec przepisu art. 7 § 1 k.p.c. natomiast pogląd pozwanego, że rozpoznanie sprawy cywilnej w jego obecności wykazałoby niesłuszność żądań Spółdzielni, przedstawia się jako nieuzasadniony wobec istnienia wyroku skazującego za przywłaszczenie.Twierdzenie pozwanego, że sprawę rozpoznano pomimo jego próśb i bez udziału jego pełnomocnika, jest bez znaczenia, bowiem wnioski jego kierowane do sądu I instancji o zawieszenie postępowania w sprawie cywilnej do czasu zwolnienia go z więzienia były pozbawione jakiejkolwiek podstawy prawnej, natomiast wobec przeprowadzenia przez Sąd Wojewódzki dowodu z akt sprawy karnej pozwanego, zakończonej prawomocnym wyrokiem skazującym, sprawa była należycie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia wobec przepisu art. 7 § 1 k.p.c., przy czym twierdzenia pozwanego w jego podaniach o niesłuszności roszczeń powódki i o tym, iż należy mu się od powódki 15.000 zł, były pozbawione skuteczności w świetle art. 7 § 1 k.p.c. i art. 259 pkt 1 k.z.Z tych zasad rewizja ulega oddaleniu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 134art. 7 § 1 KPCart. 259 pkt. 1art. 259 pkt 1§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.