IV CR 71/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Zjednoczenia Państwowych Gospodarstw Rolnych przeciwko K. S. o 94.333,80 zł rewizję pozwanej wniesioną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 1961 r. oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 kwietnia 1961 r. z powództwa Wojewódzkiego Zjednoczenia Państwowych Gospodarstw Rolnych - Inspektoratu PGR w G. przeciwko W. S., pozwanej o zapłatę 94.333,80 zł zasądził pozwaną na zapłatę powodowi 94.333,80 zł z 8% od sumy 976,90 zł od dnia 1 kwietnia 1956 r.; od sumy 14.011,75 zł od dnia 6 kwietnia 1956 r.; od sumy 18.014,75 zł od dnia 19 kwietnia 1956 r.; od sumy 10.176,80 zł od 27 kwietnia 1956 r.; od sumy 9.000 zł od dnia 1 czerwca 1956 r.; od sumy 20.011,25 zł od dnia 20 czerwca 1956 r.; od sumy 9.008 zł od dnia 4 sierpnia 1956 r.; od sumy 10.008,75 zł od dnia 7 sierpnia 1956 r.; od sumy 2.622 zł od dnia 1 września 1956 r. i od sumy 500 zł od dnia 3 października 1956 r.Sąd Wojewódzki wydając ten wyrok oparł się na następujących ustaleniach:Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 1958 r. przeciwko W. S. i innym pozwana została uznana za winną m. in. przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r., popełnionego przez przywłaszczenie sobie ze szkodą powoda w różnych terminach łącznie 79.345,15 zł i za to, oraz pozostałe przestępstwa została skazana na łączną karę 6 lat więzienia.Ponadto w wymienionym wyroku ustalono, że pozwana przywłaszczyła sobie ze szkodą powoda również dalsze 14.988,69 zł, lecz z uwagi na czas popełnienia przestępstwa postępowanie karne przeciwko niej w tym zakresie umorzono wskutek amnestii.Wyrok ten został w stosunku do pozwanej utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1958 r. i wobec tego stał się prawomocny.Według art. 7 § 1 k.p.c. ustalenia zapadłego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa obowiązują sąd cywilny. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki był obowiązany przyjąć, że pozwana z winy swej wyrządziła powodowi szkodę w wysokości 79.345,15 zł.Przywłaszczenie sobie przez pozwaną ze szkodą powoda również dalszych 14.988,65 zł zostało ustalone w wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 24 kwietnia 1958 r., na podstawie dowodów przeprowadzonych w postępowaniu karnym, przede wszystkim zaś na podstawie dokumentów rachunkowych i opinii biegłych z dziedziny księgowości. Pozwana w tym postępowaniu brała udział i broniła się, częściowo nawet skutecznie, skoro od niektórych zarzutów została uniewinniona. Ustalenia te nie mogą zatem budzić wątpliwości.Na tej podstawie Sąd Wojewódzki przyjął, że pozwana z winy swej wyrządziła również powodowi szkodę w wysokości 14.988,65 zł. Pozwana więc z winy swej wyrządziła powodowi szkodę w łącznej wysokości 94.333,80 zł.Na podstawie art. 134, 157 § 1 i 159 k.z. pozwana jest zobowiązana naprawić wyrządzoną powodowi szkodę przez zapłatę przywłaszczonej sobie sumy.Na podstawie zaś art. 192 § 1 i 248 § 1 k.z. powód może żądać również ustawowych odsetek od daty przywłaszczenia sobie przez pozwaną poszczególnych sum.Zarzut pozwanej, że powód przyczynił się do powstania szkody przez to, iż tolerował chaos organizacyjny i nie przeprowadzał należytej kontroli działalności pracowników jest najzupełniej chybiony. Żaden chaos i brak kontroli bowiem nie może w najmniejszym nawet stopniu usprawiedliwiać przywłaszczenia sobie przez pracownika mienia przedsiębiorstwa, w którym on pracuje.Wniosek pozwanej zaś o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny księgowości i z przesłuchania stron w celu wykazania, że przywłaszczyła ona sobie mniejszą sumę niż dochodzona przez powoda, odnośnie sumy 79.345,15 zł był bezprzedmiotowy, skoro w tym zakresie obowiązywały Sąd Wojewódzki ustalenia wyroku karnego, a odnośnie pozostałej sumy nie zasługiwał na uwzględnienie jako złożony niewątpliwie tylko dla zwłoki.Od wyroku sądu I instancji pozwana wniosła rewizję, w której zarzuca, że w odpowiedzi na pozew przedstawiła świadka P. S. na okoliczność, że powód przyczynił się do powstania szkody przez to, że tolerował chaos organizacyjny i nie przeprowadzał należytej kontroli działalności pracowników. Sąd I instancji dowód ten pominął, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, a w szczególności na zastosowanie art. 158 § 2 k.z.Sąd również pominął dowód z biegłego z dziedziny księgowości, który mógł wykazać, że przywłaszczona suma mogłaby okazać się mniejsza. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i przyznania pozwanej od powoda zwrotu kosztów za II instancję, według norm przepisanych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy po rozpatrzeniu sprawy zważył:Podczas przeprowadzenia dowodu z akt karnych, które zawierały szczegółową opinię biegłych, skarżąca nie wskazała ani jednej okoliczności, którą by w tej opinii kwestionowała, dlatego sąd I instancji słusznie nie powołał ponownie w procesie odszkodowawczym biegłych do zbadania ksiąg i akt, gdyż wszystkie okoliczności świadczące o zbrodniczych czynach rodzących obowiązek wynagrodzenia szkody, za które skarżąca została skazana prawomocnie na 6 lat więzienia, zostały już wyjaśnione. Zarzut, że wskutek tego sąd nie zastosował art. 158 § 2 k.z. jest nieuzasadniony, bo szkoda wynikła ze zbrodniczej nieuczciwości skarżącej, polegającej na zagarnięciu mienia społecznego, nie daje jej podstawy, mimo błędów organizacyjnych w zakładzie, do powoływania się na przyczynienie się poszkodowanego do wywołania szkody, gdyż żadne braki i nieporządki w zakładzie pracy nie upoważniają nikogo do dokonywania kradzieży mienia społecznego. Z tego też powodu słusznie sąd I instancji nie powołał matki skarżącej P. S. jako świadka na okoliczność chaosu organizacyjnego i braku kontroli w powodowym Zjednoczeniu. Ta okoliczność bowiem była badana bez zeznań tego świadka i właściwi przełożeni skarżącej zostali pociągnięci do odpowiedzialności karnej i materialnej, a zeznania tego świadka w odniesieniu do skarżącej nie mogły w tym stanie rzeczy mieć żadnego znaczenia z przyczyny poprzednio wyjaśnionej (art. 158 § 2 k.z.).Trafny jest również końcowy wniosek sądu I instancji, że w odniesieniu do kwoty 79.345,15 zł Sąd I instancji jest związany prawomocnym wyrokiem karnym (art. 7 § 1 k.p.c.), bo na taką kwotę pozwana dopuściła się przywłaszczenia mienia społecznego, a sam Sąd I instancji uznał, że skarżąca zobowiązana jest nadto do odszkodowania w kwocie 14.988,65 zł, co do których umorzono postępowanie karne na podstawie ustawy o amnestii.Z tych przyczyn wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem, a rewizja pozwanej nie zawiera uzasadnionych podstaw rewizyjnych z art. 371 k.p.c., dlatego należało ją zgodnie z art. 383 k.p.c. oddalić.