1 CR 946/57

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Witolda B. przeciwko Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej w P. o uchyleniu uchwały Walnego Zgromadzenia na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 9 stycznia 1957 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie wniosków stron o przyznanie kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePozwem wniesionym w dniu 10 sierpnia 1955 r. powód zaskarżył uchwałę walnego zgromadzenia Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej w P. w dniu 30 lipca 1955 r., która to uchwała zatwierdziła decyzję rady narodowej wykluczającą powoda z tej spółdzielni. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 1957 r. Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił na tej podstawie, że strona pozwana nie udowodniła, aby w terminie walnego zgromadzenia powód został zawiadomiony - jak tego wymaga § 26 statutu - na piśmie na tydzień naprzód. W szczególności strona pozwana nie dysponuje zwrotnym poświadczeniem odbioru zawiadomienia przez powoda, a dopuszczenie zaofiarowanego na tę okoliczność dowodu ze świadków jest - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - niecelowe, "a to z tego względu, że znaczny upływ czasu pozwala przyjąć, że taki dowód będzie niepewny". W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd wojewódzki zaznaczył ponadto, iż z powyższych przyczyn nie badał, czy wykluczenie powoda było merytorycznie uzasadnione.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyła pozwana spółdzielnia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja trafnie zarzuca, że skoro Sąd Wojewódzki uznał za istotną dla sprawy okoliczność, czy powód został powiadomiony o terminie walnego zgromadzenia, na którym rozpatrywana była sprawa jego wykluczenia, to tym samym nie mógł odmówić przeprowadzenia powołanych przez stronę pozwaną dowodów, które tę okoliczność miały wyjaśnić. W szczególności niedopuszczalne jest stwierdzenie z góry, tj. przed badaniem świadków, iż świadkowie ci nie będą z powodu upływu dłuższego okresu pamiętać istotnych dla sprawy okoliczności, tym więcej, że praktyka bynajmniej nie potwierdza wysuniętych przez Sąd Wojewódzki obaw. Ocena, czy świadkowie dostatecznie dobrze pamiętają fakty z przeszłości, podobnie jak i ocena, czy zeznania ich zasługują na wiarę, może być prawidłowo dokonana dopiero po zbadaniu świadków, ocena wcześniejsza jest oczywiście dowolna i narusza w sposób jaskrawy przepisy art. 223 i art. 242 § 1 k.p.c. Z tych przeto zasad zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.Jak to wynika jednakże z uzasadnienia tego wyroku - a czego rewizja nie kwestionuje - Sąd Wojewódzki nie uwzględnił przepisów prawa spółdzielczego, na skutek czego doszedł do błędnych wniosków co do obowiązku i sposobu zawiadomienia wykluczonego członka o terminie walnego zgromadzenia. Zgodnie mianowicie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach wykluczony członek od chwili wysłania do niego zawiadomienia o wykluczeniu nie ma prawa brać udziału w walnych zgromadzeniach, w związku z tym członka takiego nie zawiadamia się o terminie tych zgromadzeń.Nie można jednak z tego wyciągać wniosku, iż spółdzielnia nie ma obowiązku zawiadomić wykluczonego członka o terminie walnego zgromadzenia, na którym ma być rozpatrywana na skutek odwołania sprawa jego wykluczenia. Wprawdzie prawo spółdzielcze o tym nie wspomina, to jednak uznać należy, że obowiązek taki wynika z podstawowych zasad zapewnienia obywatelowi obrony jego praw oraz z zasad demokracji wewnątrzspółdzielczej, nie do przyjęcia byłby bowiem pogląd, aby najbardziej istotna dla członka spółdzielni kwestia, bo kwestia jego członkostwa, mogła być rozpatrywana przez cały zespół członków bez przedstawienia odpowiedniej obrony przez zainteresowanego członka, jeśli życzy on sobie taką obronę osobiście przeprowadzić.Takie zawiadomienie wykluczonego członka nie jest jednakże zawiadomieniem o walnym zgromadzeniu, bo jak wyżej wyjaśniono, nie może on brać w tym zgromadzeniu udziału, jest to natomiast zawiadomienie o tym, że w określonym dniu będzie rozpatrywane jego odwołanie. Dlatego do zawiadomienia tego nie ma zastosowanie ani art. 50 ustawy o spółdzielniach, ani też § 26 statutu pozwanej spółdzielni, na które to przepisy powołał się Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a które mówią o zawiadomieniu o walnych zgromadzeniach. W związku z tym uznać należy, że powód mógł być zawiadomiony o terminie rozpatrzenia jego odwołania w każdy sposób, byleby z odpowiedniej informacji wynikało, że chodzi w niej o podanie powodowi tego terminu, w szczególności zawiadomienie to mogło być dokonane nawet ustnie.