1 CZ 154/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Meszorer. Sędziowie: L. Konic, J. Pietrzykowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Związku Spółdzielni Spożywców Zakład Obrotu Warzywami i Owocami w W. przeciwko Julii Z. i innym o odszkodowanie, po rozpoznaniu zażalenia pozwanej Julii Z. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 24 maja 1957 r., zaskarżone postanowienie zmienił i zwolnił Julię Z. od uiszczenia całości opłaty sądowej przypadającej od wniesionej przez nią rewizji.Uzasadnienie faktycznePozwana Z. wniosła o przyznanie jej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, a mianowicie o zwolnienie jej od opłat sądowych w wysokości 733 zł przypadających od rewizji.Sąd Wojewódzki uwzględnił wniosek tylko częściowo i zwolnił pozwaną od uiszczenia połowy opłaty sądowej od rewizji.Pozwana w zażaleniu żądała zmiany zaskarżonego postanowienia i całkowitego zwolnienia jej od wspomnianej opłaty.Zażalenie jest uzasadnione.Sąd Wojewódzki ustalił, że wprawdzie pozwana Z. nie zarabia i jest na utrzymaniu męża, ale mąż jej pracuje i zarabia 1.200 zł miesięcznie. W związku z tym ustaleniem należy zaznaczyć, że sama okoliczność, iż żona będąca stroną w procesie i ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, nie pracuje zarobkowo i nie ma majątku, lecz prowadzi gospodarstwo domowe, nie uzasadnia jeszcze przyznania zwolnienia od kosztów, dla rozstrzygnięcia bowiem w tym przedmiocie istotne znaczenie mają możliwości majątkowe i wysokość zarobków jej męża. Jak wynika bowiem z przepisów art. 14 i 18 k.r., małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy w najszerszym tego słowa znaczeniu, obowiązek zaś ten jest szczególnie istotny wtedy, gdy według istniejącego w małżeństwie układu stosunków jeden tylko z małżonków pracuje zarobkowo, a drugi pracę swą wkłada w prowadzenie wspólnego gospodarstwa i wychowanie dzieci. Z zawartego w art. 111 § 1 k.p.c. nakazu wszechstronnego wyjaśnienia całokształtu sytuacji osobistej i majątkowej strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów oraz z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że nie może być przyznane małżonkowi nie pracującemu zarobkowo zwolnienie od kosztów sądowych w wypadku, gdy zarobki lub inne dochody drugiego małżonka po zaspokojeniu normalnych potrzeb rodziny i bez uszczerbku dla jej utrzymania wystarczą na pokrycie kosztów sądowych związanych z procesem prowadzonym przez niepracującego małżonka.Pomimo przedstawionej możliwości odmowy przyznania zwolnienia od kosztów małżonkowi nie pracującemu ze względu na sytuację majątkową jego małżonka, wniosek pozwanej Z. należało uznać za usprawiedliwiony w całości. Jak wynika bowiem z dołączonych do wniosku dokumentów pozwana nie posiada majątku i nie pracuje, a mąż jej zarabia 1.200 zł miesięcznie. Małżonkowie Z. mają czworo dzieci w wieku od 5 do 18 lat, przy czym dwoje dzieci ze względu na zły stan zdrowia wymaga dobrych warunków i dobrego odżywienia. Z przytoczonych udokumentowanych odpowiednimi zaświadczeniami okoliczności wynika w sposób oczywisty, że pozwana Z. bez istotnego uszczerbku dla swej rodziny nie może uiścić nie tylko całości, lecz również połowy opłaty od rewizji.W tym stanie rzeczy należało w myśl art. 394 k.p.c. w związku z art. 386 k.p.c. zaskarżone postanowienie zmienić i wniosek pozwanej Z. uwzględnić w całości.