2 CR 298/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański. Sędziowie: S. Graban, M. Godlewska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Państwowego - Miejski Handel Detaliczny w O. przeciwko Andrzejowi P. o 233.954,95 zł, na skutek rewizji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 7 czerwca 1961 r., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił wyrok zaoczny Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 19 marca 1958 r. i zasądził od pozwanego na rzecz powoda 204.710 (dwieście cztery tysiące siedemset dziesięć) złotych z 8% od dnia 28 listopada 1957 r. i kosztami procesu w sumie 10.998 zł, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo; poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w Łodzi utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia 19 marca 1958 r. zasądzający od pozwanego na rzecz powodowego Przedsiębiorstwa 233.954,95 zł z 8% od dnia 28.Xl.1957 r. i kosztami procesu w sumie 10.998 zł.Ustalenie podstawy faktycznej powyższego rozstrzygnięcia zostało oparte przede wszystkim na sentencji wyroku zapadłego w procesie karnym przeciwko pozwanemu. Wyrokiem tym pozwany został skazany na cztery lata więzienia na podstawie art. 286 § 1 k.k. "za spowodowanie dla MHD szkody, jak żąda się w pozwie". Opinia biegłego S. B., złożona do akt sprawy karnej, dała Sądowi Wojewódzkiemu podstawę do ustalenia, że pozwany nie wyliczył się z towarów wartości 233.954,95 zł. Remanent, na podstawie którego stwierdzono ten niedobór, został sporządzony na skutek ujawnienia, że pozwany pobrał za towary sprzedane Zakładom Górniczym w Ł. o 2.000 zł za dużo. Okoliczność, że towary powierzone pozwanemu były przechowywane w lokalu stanowiącym magazyn innego sklepu, nie ma - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - znaczenia. Pozwany bowiem powinien był oddzielić używaną przez siebie powierzchnię magazynu od reszty tego pomieszczenia w sposób uniemożliwiający dostęp innym osobom.W rewizji od powyższego wyroku pozwany wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Strona powodowa żądała oddalenia rewizji i przyznania od pozwanego zwrotu kosztów instancji rewizyjnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wnoszący rewizję zarzucił nieważność postępowania twierdząc, że w rozpoznaniu sprawy brał udział ławnik, który "był inwentaryzatorem w sklepie pozwanego".Zarzut ten nie usprawiedliwia podstawy rewizyjnej z art. 371 § 1 pkt 2 i art. 371 § 2 pkt 4 k.p.c.Nieważność postępowania zachodzi według tych przepisów, jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Wypadki, w których sędzia jest wyłączony z mocy ustawy, są wyliczane w art. 49 k.p.c., mającym zastosowanie również w stosunku do ławników. Powołany przepis przewiduje wyłączenie sędziego z mocy ustawy w sprawach, w których pozostaje on z jedną ze stron "w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki". Taki stosunek prawny nie powstaje na podstawie umowy o pracę, którą ławnik M. zawarł - według twierdzenia rewizji - z powodowym Przedsiębiorstwem. Prawa i obowiązki wynikające z umowy o pracę między tymi osobami nie pozostają bowiem w żadnym związku z roszczeniem strony powodowej, dochodzonym w niniejszej sprawie od pozwanego. Rozstrzygnięcie o tym roszczeniu nie może więc oddziaływać na prawa i obowiązki ławnika wyżej wymienionego.Inna byłaby sytuacja, gdyby w wyniku wykonywania pracy zawiązał się między ławnikiem a osobami reprezentującymi Przedsiębiorstwo stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do bezstronności ławnika. W takim wypadku ławnik mógłby być wyłączony na wniosek strony na podstawie art. 50 k.p.c. Pozwany jednak nie twierdzi, żeby między ławnikiem M. a osobami należącymi do organów powodowego Przedsiębiorstwa zachodził stosunek osobisty tego rodzaju. Wątpliwości takich nie wywołuje w szczególności fakt, że ławnik M. przeprowadzał inwentaryzację w sklepie prowadzonym przez pozwanego. Była to bowiem inwentaryzacja z lipca 1956 r., na podstawie której nie stwierdzono żadnych braków. Również więc na podstawie art. 371 § 1 pkt 4 k.p.c. nie można uwzględnić rozważanego zarzutu rewizji.Wnoszący rewizję zarzucił z kolei, że Sąd Wojewódzki zaniechał samodzielnego ustalenia wysokości szkody, błędnie uznając za wiążące co do tej okoliczności ustalenie wyroku skazującego pozwanego za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.Zarzut powyższy nie jest usprawiedliwiony.Sąd Wojewódzki ustalił wysokość manka z powołaniem się na opinię biegłego S. B., złożoną w sprawie karnej przeciwko pozwanemu. Sąd Wojewódzki zaznaczył przy tym, że wspomniana opinia jest przekonywająca i nie była przez żadną ze stron kwestionowana. Sąd Wojewódzki nie przyjął zatem, że wiąże go ustalenie wysokości manka przytoczone w sentencji wyroku zapadłego w procesie karnym przeciwko pozwanemu.Pozwany również w rewizji nie podnosi zastrzeżeń co do wartości opinii biegłego, na której oparł się Sąd Wojewódzki, ani nie zarzuca, że dowód z biegłego nie został ponowiony w procesie cywilnym.Pozwany żali się natomiast na pominięcie dowodu z przesłuchania stron. Nie stanowi to jednak naruszenia art. 218 § 1 i art. 311 k.p.c., skoro okoliczności, co do których został powołany dowód z przesłuchania stron, zostały wyjaśnione zeznaniami świadków. Stosownie do art. 311 § 1 k.p.c. dowód z przesłuchania stron może być dopuszczony, "jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty sporne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy".Skarżący zarzucił wreszcie naruszenie art. 158 § 2 k.z. przez uwzględnienie powództwa w całości mimo stwierdzenia niedostatecznego zabezpieczenia towarów w magazynie przy sklepie Nr 7, prowadzonym przez świadka Cz.Zarzut ten jest częściowo usprawiedliwiony.Jak wynika z ustaleń zaskarżonego wyroku, lokal, w którym obok towarów powierzonych pozwanemu były składane towary ze sklepu prowadzonego przez świadka Cz., nie był odpowiednim pomieszczeniem na magazyn. Oddzielenie towarów z tych dwóch sklepów siatką nie stanowiło dostatecznego zabezpieczenia, siatka bowiem nie sięgała do sufitu, a towary przechowywane w kartonach, stawianych jedne na drugich, mogły być z górnej ich warstwy wyjmowane ponad siatką.Sąd Wojewódzki trafnie podniósł, że pozwany miał obowiązek żądania należytego zabezpieczenia magazynu. Zaniedbanie tego obowiązku nie usprawiedliwia jednak obciążenia pozwanego odpowiedzialnością za całą szkodę, jaka wynikła wskutek nienależytego zabezpieczenia towarów. Staranie o odpowiednie zabezpieczenie magazynu było bowiem również obowiązkiem administracji powodowego Przedsiębiorstwa. Skoro wiedzieli oni o potrzebie urządzenia odpowiedniego magazynu, to nie mogli czekać na zgłoszenie w tej sprawie wniosku przez pozwanego.Toteż pozwany trafnie powołał się na to, że do powstania szkody przyczynili się także ci pracownicy, a to z kolei uzasadnia oddalenie powództwa do wysokości kwoty 29.244,95 zł. Na podstawie bowiem materiału zebranego w I instancji dochodzi się do wniosku, że szkoda jest w 1/4 części następstwem nienależytego zabezpieczenia magazynu. Wskazuje na to w szczególności długi okres przechowywania towarów w magazynie sklepu nr 7 (16.IV.1956 r. - 30.I.1957 r.) i znaczna wartość tych towarów (307.051 zł). Skoro więc przyczyniły się do tego w równej mierze obie strony przez swe zaniedbania, to odpowiedzialność pozwanego za niedobór ulega z mocy art. 158 § 2 k.z. zmniejszeniu o 1/8.Wobec uwzględnienia rewizji w takim tylko zakresie, pozwany powinien zgodnie z art. 101 zd. 2 k.p.c. ponieść w całości koszty postępowania rewizyjnego.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 386, art. 383 i art. 101 zd. 2 k.p.c. jak w sentencji.