2 CR 399/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Adama K. przeciwko Polskim Kolejom Państwowym - D.O.k.p.w. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1956 r., postanowił zwrócić akta sprawy Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu celem wezwania strony powodowej do uiszczenia wpisu od rewizji.Uzasadnienie faktyczneInż. Adam K. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego z powództwem przeciwko Dyrekcji Polskich Kolei Państwowych we W. o odszkodowanie i uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych. W toku postępowania przed sądem I instancji inż. K. zmarł, a w miejsce jego wstąpił do sprawy kurator spadku, który wniósł rewizję. Wobec tego, że wpłynęła ona w otwartym terminie, przewodniczący zarządził przedstawienie jej sądowi rewizyjnemu.Sąd Najwyższy z urzędu bierze jednak pod uwagę (art. 376 § 1 k.p.c.), że od rewizji nie został uiszczony wpis i dla usunięcia tego braku zwraca akta Sądowi Wojewódzkiemu. W sprawie niniejszej zwolnienie od kosztów sądowych uzyskał powód, który zmarł a wraz z jego śmiercią wygasło prawo, ściśle związane z jego osobą upoważniające go do prowadzenia sprawy sądowej, bez potrzeby pokrywania kosztów z tym związanych. Ze zwolnienia od kosztów sądowych może korzystać tylko ten, kto wykaże, że nie jest w stanie ich pokryć. Żadna zresztą racja nie przemawiałaby za tym, aby np. zamożny spadkobierca wstępujący w miejsce ubogiego spadkodawcy miał nadal prowadzić proces bez ponoszenia kosztów, tylko dlatego, że zmarły wykazał stan swojej niezamożności. Analogicznie przedstawia się sprawa i w rozpoznawanym przypadku. W miejsce zmarłego inż. Adama K. wstąpił do sprawy kurator spadku, który wniósł rewizję. Powinien więc on zostać wezwany przez przewodniczącego sądu I instancji do uiszczenia należnej opłaty (art. 16 ust. 1 przep. o koszt. sąd. w spr. cyw.). Nie stosują się bowiem do niego ani przepisy art. 3 ust. 1p. 2, ani art. 80 ust. o koszt. sąd. Nie jest on bowiem ani kuratorem wyznaczonym przez sąd w danej sprawie, ani też sprawa niniejsza nie toczy się w postępowaniu spadkowym.Zasada dotycząca obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przez kuratora spadku nie wyklucza możliwości wystąpienia przez niego z wnioskiem o zwolnienie od nich na zasadzie art. 111 k.p.c. Skoro w procesie tym kurator nie działa jednak we własnym interesie i na własny rachunek, lecz reprezentuje interesy spadku, zaświadczenie administracji państwowej, o którym mowa w wyżej cytowanym przepisie, powinno zawierać dane dotyczące spadku a nie osobistego majątku i długów lub stanu rodzinnego kuratora - jak to już trafnie podkreślił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 18 stycznia 1937 r. C III 537/36 (Zb. Orz. 1937/VII poz. 268). Sąd wszechstronnie rozważy przy tym, czy w braku gotówki nie zachodzi możliwość zbycia przez kuratora - za zezwoleniem sądu - rzeczy wchodzących w skład masy spadkowej na pokrycie kosztów procesu, analogicznego do dyspozycji art. 36 § 3 i 85 § 1 dekr. o postęp. spadk. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela przy tym w całej rozciągłości pogląd prawny wyrażony przez Br. Dobrzańskiego w glosie zamieszczonej w Państwie i Prawie 1950/7 str. 128 i n. Możliwość ta nie może być jednak tylko teoretyczna i powinna być łatwa do stosunkowo szybkiej realizacji.Kierując się tymi przesłankami, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.