2 CR 491/62

WyrokIzba Cywilna1964-05-03

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik odpowiada za niedobór towaru, jeśli udowodni, że powstał on z przyczyn od niego niezależnych, a pracodawca dopuścił do chaosu w zarządzaniu towarem?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik nie ponosi odpowiedzialności za niedobór, jeśli udowodni, że powstał on z przyczyn od niego niezależnych, zgodnie z art. 239 in fine k.z. W analizowanej sprawie pracodawca dopuścił do chaosu w zarządzaniu towarem, w tym wprowadził wybrakowany towar bez oznaczeń, który nie został zabrany ze sklepu, co skutkowało niemożnością przypisania odpowiedzialności pracownikowi.
Stan faktyczny
Powodowe Przedsiębiorstwo żądało od pozwanej odszkodowania za niedobór w sklepie. Pozwana kwestionowała wyliczenie niedoboru. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ustalając, że pozwana nie ponosi odpowiedzialności za niedobór, który powstał z przyczyn od niej niezależnych, a strona powodowa dopuściła do chaosu w zarządzaniu towarem. Sąd Najwyższy oddalił rewizję powodowego Przedsiębiorstwa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję strony powodowej, utrzymując w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Miejskiego Handlu Detalicznego w Zduńskiej Woli przeciwko H.B. o odszkodowanie na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 18 grudnia 1961 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo żądało zasądzenia od pozwanej 98.404,94 zł, tytułem niedoboru ujawnionego w kierowanym przez nią sklepie włókienniczym.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa kwestionując wyliczenie dokonane przez stronę powodową.Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę po raz pierwszy oddalił powództwo, ale wyrok ten został uchylony przez Sąd Najwyższy, gdyż zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.Wyrokiem z dnia 18.XII.1961 r. Sąd Wojewódzki ponownie orzekł zgodnie z wnioskiem pozwanej, w oparciu o poniższe ustalenia i wnioski.W ósmym dniu po zdaniu sklepu remanentem zdawczo-odbiorczym pozwana została wezwana do Dyrekcji powodowego Przedsiębiorstwa, w celu wyjaśnienia cen na niektórych artykułach. Chodziło o tak zwane "buble", które zostały dostarczone do sklepu i według zapewnień przedstawicieli strony powodowej miały tam pozostawać tylko chwilowo. Wartość tych towarów sięgała kwoty około 400.000 zł.Komisja pobrała próbki niektórych towarów w obecności pozwanej z tym, że już wtedy powstała wątpliwość co do cen poszczególnych materiałów, które leżały niezaplombowane. Jeszcze w czasie pracy pozwanej towary te były przewożone do tzw. "przeceny", na co jednak Zjednoczenie nie chciało wyrazić zgody. Żaden z materiałów nie miał oryginalnych symboli. Towar ten był złej jakości, ale cena jego była wysoka.Po pobraniu próbek materiałów przez komisję, zostały one przewiezione do Centrali w Łodzi, ale nie zostały przez nią przyjęte. Próbki te zatrzymali pracownicy strony powodowej i pozwana nie miała już żadnego wpływu na ich dalszy los.W tych okolicznościach przyjąć należy, że pozwana przeprowadziła dowód, iż niedobór powstał z przyczyn od niej niezależnych (art. 239 in fine k.z.) i że za ten stan rzeczy odpowiada wyłącznie strona powodowa, która dopuściła do chaosu, a przede wszystkim - wbrew wyjaśnieniu - nie zabrała ze sklepu prowadzonego przez pozwaną towaru wybrakowanego. Nie można też wykluczyć, że pozwana, która przed objęciem sklepu pracowała w administracji, padła ofiarą nieuczciwości innych osób.Na niewłaściwe postępowanie powodowego Przedsiębiorstwa wskazuje nadto fakt, iż w czasie pracy pozwanej świadek K. i zaopatrzeniowiec "dopasowywali" do niektórych towarów symbole wg cenników spółdzielczości pracy.W sprawie karnej, na którą powoływała się strona powodowa, a która tylko luźno łączy się z tą sprawą, pozwana została prawomocnie uniewinniona.Wyrok ten zaskarżyło powodowe Przedsiębiorstwo, opierając skargę rewizyjną na zarzucie sprzeczności istotnych ustaleń z treścią materiału dowodowego (art. 371 § 1 k.p.c.).Sąd Najwyższy uznał rewizję za nieuzasadnioną.Ocena materiału dowodowego pozostawiona jest swobodnej ocenie sądu I instancji (art. 242 § 1 k.p.c.) o ile nie jest ona nielogiczna i sprzeczna z wynikami postępowania dowodowego nie może stanowić skutecznej podstawy rewizyjnej.Sąd Wojewódzki wyczerpał postępowanie dowodowe i jego wyniki poddał własnej ocenie. Okoliczność, że nie pokrywa się ona z odmienną oceną skarżącego jest obojętna, gdyż sąd rewizyjny bada jedynie legalność i zasadność orzeczeń merytorycznych i kończących postępowanie, wydanych przez sąd I instancji.Sąd Wojewódzki niewadliwie zaś ustalił, że pozwana przyjęła dużą ilość towaru wybrakowanego, na którym nie było oznaczenia i że towar ten, pomimo zapewnienia powodowego Przedsiębiorstwa, nie został zabrany do magazynu rozdzielczego.Również zgodnie z materiałem dowodowym jest ustalenie, że w międzyczasie pracownicy strony powodowej "dopasowywali" oznaczenia towaru i wreszcie, że pozwana została wezwana do złożenia wyjaśnienia po upływie 6 dni od zdania sklepu remanentem zdawczo-odbiorczym, w czasie którego sklep był czynny i prowadzony już przez jej następczynię.Wniosek przeto Sądu Wojewódzkiego - że pozwana nie odpowiada za wyliczony brak - jest niewadliwy, zwłaszcza jeżeli się zważy, że znajduje on potwierdzenie w opinii biegłego. Strona skarżąca nie wykazała, aby pozwana przyjęła towar wybrakowany w tej cenie, jaka po jej odejściu została ustalona (art. 4 p.o.p.c.) i dlatego nie można przyjąć, iż wykazała istnienie szkody w ogóle, a w szczególności szkody, za którą pozwana odpowiada. Wyniki postępowania karnego również potwierdzają trafność orzeczenia sądu I instancji.Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił rewizję (art. 383 k.p.c.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 239art. 371 § 1 KPCart. 242 § 1 KPCart. 4art. 383 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.