III CR 870/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Handlu Detalicznego w K. przeciwko J. F., o zapłatę na skutek rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 27 marca 1961 r., obie rewizje oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2.VII.1958 r. (...) J. F. skazany został na 4 lata więzienia za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., popełnione w ten sposób, że od dnia 18.VII. do dnia 6.XI.1959 r. w K., jako magazynier rozdzielczego magazynu nr 1 Przedsiębiorstwa "Gallux", działając wbrew obowiązującym przepisom Ministerstwa Handlu Wewnętrznego, przyjmował do magazynu towary bez ich przeliczenia i niezgodnie z dowodami dostawy, rozprowadzał towary na sklepy bez ich uprzedniego przyjęcia do magazynu oraz nie należycie prowadził kartotekę ilościowo-wartościową, skutkiem czego spowodował nieuzasadniony niedobór towarowy na szkodę Przedsiębiorstwa "Gallux" w wysokości 221.355 zł, nadto w tymże czasie oraz pełniąc te same obowiązki wydawał kierownikom sklepów "Galluxowych" z magazynu towary po cenach wyższych od obowiązujących.W niniejszej sprawie cywilnej powód (Przedsiębiorstwo Handlu Artykułami Przemysłowymi w K.) żądał zasądzenia od pozwanego J. F. kwoty 166.639,70 zł tytułem odszkodowania za manko, o którym mówią wyżej cytowane wyroki, wydane w postępowaniu karnym.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powoda 40.000 zł, poza tym zaś powództwo oddalił, przy czym poczynił w uzasadnieniu wyroku następujące ustalenia i rozważania."Na podstawie akt karnych tut. Sądu (...) ustalono, że pozwany został skazany na podstawie przepisów art. 286 § 1 k.k. Biegły stwierdził, że pozwany spowodował braki w kwocie 166.616,09 zł.Na podstawie zeznań świadków H. F. i K. I. ustalono, że pozwany objął obowiązki magazyniera pod groźbą zwolnienia go z pracy. W oparciu o zeznania świadków R. B., R. S. ustalono, iż magazyn był tak szczupły, że towary były składowane na podłodze. Prócz tego składano je za wiedzą kierownictwa we wspólnych pomieszczeniach Barów i MHD w ten sposób, że pozwany nie miał kluczy od tych pomieszczeń, lecz wspomniane Przedsiębiorstwo.Biorąc pod uwagę wyżej podane okoliczności a mianowicie, że kierownictwo nie postarało się o należyte pomieszczenie magazynowe, nie oddało pozwanemu pieczy, bo nie postarało się o osobne zamknięcie tego towaru. Następnie, że kierownictwo nie postarało się o dostateczną ilość regałów tak, że towar leżał na podłodze. I z uwagi na to, że kierownictwo nakazało pozwanemu wydawanie towaru bez dokumentacji, nie przydzieliło pozwanemu dostatecznej pomocy i zmusiło pozwanego do wykonywania tej pracy pod groźbą zwolnienia, należy przyjąć, że kierownictwo ponosi w przeważającej części winę za powstały niedobór. Niemniej jednak winę za ten stan rzeczy ponosi również pozwany. Obowiązkiem jego było podjąć takie kroki, które spowodowałyby zmianę tego niszczącego majątek społeczny stanu rzeczy. Pozwany jednak nie podjął żadnych kroków, prócz odniesienia się do kierownictwa. Z tych względów ponosi on również winę za powstanie niedoboru, który ustalono na kwotę 40.000 zł przy zastosowaniu przepisów art. 239, 158 k.z. i 330 k.p.c.".Obie strony wniosły rewizje.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje.Rewizja pozwanego nie liczy się z ustaleniami prawomocnego wyroku karnego, skazującego pozwanego, które - z wyjątkiem ustaleń dotyczących wysokości szkody - wiążą sąd cywilny w myśl art. 7 k.p.c. Ustalenia te - wyżej przytoczone, wskazują, że pozwany dopuszczał się szeregu czynów i zaniedbań, które musiały pozostawać - jak słusznie przyjął Sąd Wojewódzki - w związku przyczynowym z powstałym niedoborem. Należy zauważyć, że pozwany poprzednio został zwolniony ze stanowiska magazyniera, które zajmował do dnia 31.VIII.1955 r. w Powszechnej Spółdzielni Spożywców w K., na skutek spowodowania manka w wysokości 37.580,57 zł, a do magazynu powoda został zaangażowany w marcu 1956 r. jako pracownik fizyczny i na tym stanowisku pracował w magazynie przed dniem 18 lipca 1956 r., to jest przed przejęciem magazynu w charakterze jego kierownika po poprzednim kierowniku M., który manka nie miał. Pozwanemu znane więc były warunki pracy w magazynie i nie powinien był się w żadnym razie podjąć pracy kierownika magazynu, jeżeli nie czuł się na siłach by jej podołać. Okoliczność, że pozwany - według ustalenia zaskarżonego wyroku - "objął obowiązki magazyniera pod groźbą zwolnienia go z pracy", uwzględnił Sąd Wojewódzki słusznie, jako jeden z faktów wskazujących na to, że kierownictwo powoda przyczyniło się do powstania szkody, nie może jednak ta okoliczność w żadnym razie ekskulpować w całej pełni pozwanego. Wobec stanowiska dyrektora powodowego przedsiębiorstwa pozwany mógł m. in. szukać obrony u jego przełożonych lub w związku zawodowym.Należy zauważyć, że - jak wynika z dołączonych akt personalnych - pozwany starając się w marcu 1956 r. o przyjęcie go "w poczet pracowników" powoda prosił wyraźnie o zajęcie w charakterze magazyniera. Oczywiście z faktu tego nie wynika jeszcze - wbrew ustaleniom zaskarżonego wyroku - że pozwany w lipcu 1956 r. godził się bez nacisku ze strony dyrektora W. na objęcie kierownictwa szczególnie wielkiego, centralnego magazynu powoda, w którym przeciętny obrót dzienny dochodził do 2.000.000 zł. W każdym razie pozwany miał już pewne doświadczenie z poprzedniej swej pracy w charakterze magazyniera i znał warunki pracy w magazynie powoda, którego kierownictwa ostatecznie się podjął w okolicznościach, o których wyżej była mowa.Okoliczność, że pozwanemu "nie przydzielono odpowiedniej pomocy" i że kierownictwo powoda nie ułatwiło pozwanemu jego warunków pracy, uwzględnił już Sąd Wojewódzki przyjmując m. in. także na tej podstawie, że "kierownictwo ponosi w przeważającej części winę za powstały niedobór".Ponieważ także zastosowana przez Sąd Wojewódzki ocena wysokości kwoty, jaką - w tych warunkach - należało zasądzić od pozwanego nie budzi wątpliwości i nie wykazuje obrazy art. 158 § 2 k.z. w zw. z art. 239 k.z. - rewizja pozwanego nie może być uwzględniona, jak również rewizja powoda, której zarzuty są nieuzasadnione z przyczyn poniższych.Wbrew poglądowi powoda Sąd Wojewódzki miał pełną podstawę do ustalenia, że pozwany objął kierownictwo magazynu "pod groźbą zwolnienia" ze strony dyrektora powodowego przedsiębiorstwa i że następnie dyrektor ten nie chciał uwzględnić prośby pozwanego o zwolnienie go ze stanowiska.Do ustalenia, że lokal magazynu był zbyt "szczupły" i nie zaopatrzony w dostateczną ilość regałów, Sąd Wojewódzki miał pełne podstawy w zeznaniach świadków B. i S. Według tych zeznań pozwany kilka razy zwracał dyrekcji na to uwagę, bezzasadny jest więc zarzut powoda, że rzekomo pozwany nie reagował należycie na te nieodpowiednie warunki pracy. Zeznania świadka S. dawały też - wbrew zarzutowi rewizji - podstawę do ustalenia, że dyrektor W. polecał pozwanemu wydawanie towarów osobom prywatnym bez należytej dokumentacji przed nadejściem dowodów dostawy (...).