2 CR 572/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska (sprawozdawca). Sędziowie: J. Ignatowicz, Z. Warman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa K. przeciwko Zakładom Przemysłu Wapienniczego Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione w K. o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 30 kwietnia 1960 r.,obie rewizje oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 23 listopada 1957 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz powoda kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, oddalając powództwo w pozostałej części.Powód pełnił funkcję nocnego dozorcy pomieszczenia, w którym znajdował się kompresor. Do obowiązków powoda należało między innymi palenie w piecu w tymże pomieszczeniu, aby zabezpieczyć kompresor przed zamarznięciem oliwy i wody.W dniu 24 marca 1956 r. dostarczono powodowi węgiel w stanie nie nadającym się bezpośrednio do użycia i zachodziła konieczność jego rozdrobnienia. Wówczas powód młotkiem rozbijał grubsze bryły węgla, a ponieważ nie miał okularów ochronnych, został uderzony odpryskiem węgla w lewe oko, doznając jego uszkodzenia.Ponieważ powód przypuszczał, że uderzenie odpryskiem wywołało tylko ból przemijający, zjawił się w pracy jeszcze przez jeden czy dwa dni. Dopiero po tym czasie, wobec pogłębiającego się bólu, udał się do lekarza, który skierował go do szpitala. W szpitalu powód przebywał około trzech tygodni. Wprawdzie powód nie został dotknięty zupełną ślepotą lewego oka, ale praktycznie widoczność na to oko jest zupełnie minimalna.Komisja lekarska do spraw inwalidztwa stwierdziła u powoda utratę zdolności do pracy w 50%.Na podstawie powyższych ustaleń Sąd doszedł do wniosku, że winę wypadku ponosi strona pozwana, która nie dostarczyła powodowi okularów ochronnych, przez co naruszyła § 89 rozporządzenia z dnia 6 listopada 1946 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 344), co uzasadnia jej odpowiedzialność za skutki wypadku z mocy art. 25 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. (Dz. U. Nr 30, poz.116).Wypadek stał się źródłem cierpień fizycznych i krzywdy moralnej powoda, wobec czego należy mu się zadośćuczynienie, które Sąd określił na kwotę 10.000 zł, oddalając dalej idące żądanie z tego tytułu. Roszczenie o rentę Sąd uznał za nieuzasadnione, albowiem powód zarabiał przed wypadkiem 950 zł, a obecnie pobiera rentę z ubezpieczenia społecznego w kwocie 618 zł, co w całości pokrywa doznaną przez niego szkodę.Na skutek rewizji powoda i pozwanego Przedsiębiorstwa Sąd Najwyższy uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy wskazał, że wobec braku bezpośrednich świadków wypadku należało szczególnie wnikliwie zbadać, na czym polegał wypadek oraz czy istnieje pomiędzy nim a szkodą doznaną przez powoda związek przyczynowy przy uwzględnieniu, że powód już poprzednio chorował na to samo oko i utrata wzroku może być rezultatem choroby samoistnej. Ponadto należało ustalić, czy na rozwój choroby i jej następstwa miała wpływ zwłoka powoda w zwróceniu się do szpitala.Sąd Najwyższy podzielił natomiast pogląd Sądu Wojewódzkiego, że wypadek, jeśli miał miejsce, był skutkiem niezachowania przez stronę pozwaną przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, w szczególności § 89 rozporządzenia z dnia 6 listopada 1946 r., wkładającego na pracodawcę obowiązek zabezpieczenia okularami robotników zatrudnionych przy robotach zagrażających uszkodzeniem oczu przez odpryski.Uchylając wyrok wskutek rewizji powoda, Sąd Najwyższy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na uwadze zarzuty dotyczące wysokości zadośćuczynienia, a także odmowy zasądzenia renty. W szczególności Sąd powinien nie tylko ustalić ostatecznie stopień utraty przez powoda zdolności zarobkowej, lecz także rozważyć, czy i w jakim zakresie może on tę uszczuploną zdolność do pracy wykorzystać.Po ponownym rozpoznaniu sprawy i po przeprowadzeniu dowodu z biegłego okulisty Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, oddalił powództwo w pozostałej części, obciążył powoda kwotą 2.793 zł tytułem opłat sądowych od oddalonej części powództwa, a koszty adwokackie wzajemnie zniósł.Opierając się na opinii biegłego, Sad ustalił, że zmiany patologiczne lewego oka powoda są następstwem wypadku z dnia 24 marca 1956 r. i że spowodowały one utratę zdolności powoda do pracy w 33,5%.Powód, liczący obecnie lat 64, może nadal pracować jako pracownik fizyczny w charakterze dozorcy mimo utraty wzroku w jednym oku. Żądanie zasadzenia renty uzupełniającej jest w tych warunkach nieuzasadnione, renta bowiem z ubezpieczenia społecznego w kwocie 618 zł w zestawieniu z poprzednimi zarobkami w kwocie 950 zł znacznie przekracza stopień utraty przez powoda zdolności do pracy.Od powyższego wyroku wniosły rewizję obie strony.Powód zaskarża wyrok w części oddalającej powództwo o zasądzenie kwoty 39.840 zł tytułem skapitalizowanej renty (...), zarzucając naruszenie art. 161 § 2 k.z. Pozwany wnosi o zmianę bądź uchylenie wyroku i oddalenie powództwa w całości, wskazując na podstawy rewizyjne wymienione w art. 371 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja pozwanego jest nieuzasadniona (...).Podlega także oddaleniu rewizja powoda.Jedyny zarzut dotyczący oddalenia roszczenia o rentę sprowadza się do pominięcia zeznań powoda, że nie może on znaleźć pracy lekkiej, do jakiej jest zdolny. Zeznania powoda wskazują na to, że zgłaszał się do pracy jedynie w pozwanym Przedsiębiorstwie, gdzie odmówił przyjęcia proponowanego mu zatrudnienia, uważając je za zbyt ciężkie; o inną pracę na miejscu się nie starał, a do Kielc ma za daleko, bo około 10-11 km. Powyższe zeznanie nie może być uważane za dowód, że powód rzeczywiście nie mógł wykorzystać swej uszczuplonej zdolności zarobkowej.Poszkodowany, który na skutek wypadku utracił częściowo zdolność do pracy, może w normalnym toku rzeczy domagać się wyrównania szkody jedynie w granicach tej częściowej niezdolności, a więc zasądzenia różnicy pomiędzy zarobkami, jakie mógłby osiągnąć, gdyby wypadek nie miał miejsca, a zarobkami, które może osiągnąć po wykorzystaniu ograniczonej zdolności do pracy (choćby zarobków tych faktycznie nie uzyskiwał, gdyż o pracę się nie starał, poprzestając na rencie z ubezpieczenia społecznego). Gdy stopień utraty zdolności do pracy jest znaczny, można przyjąć, że oznacza to praktycznie całkowitą niezdolność do zarobkowania. Jeśli jednak stopień utraty zdolności do pracy jest stosunkowo niewielki, poszkodowanego obciąża dowód, że wskutek okoliczności szczególnych nie może uczynić użytku ze swej ograniczonej zdolności zarobkowej.Takiego dowodu w sprawie niniejszej powód nie przeprowadził, choć mógł to uczynić po uchyleniu poprzedniego wyroku. Zeznanie powoda nie może być uznane za. wystarczające, skoro nie wynika z niego, aby uczynił on należyte poszukiwania odpowiedniej pracy. Nie można zaś uznać za notoryczne, żeby jednooczność wyłączała możliwość znalezienia zatrudnienia. Ponieważ zresztą w danej sprawie chodzi o stosunkowo niewielką różnicę pomiędzy otrzymywaną rentą a pełnym zarobkiem (około 300 zł), można przyjąć, że różnicę tę powód może pokryć, nawet bez uzyskiwania stałego zatrudnienia, dorywczą pracą na wsi, gdzie mieszka (...).Z tych przyczyn Sąd Najwyższy obie rewizje oddalił (art. 383 k.p.c.).