2 CR 66/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa M.J. przeciwko Skarbowi Państwa (Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu) o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 września 1960 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz powoda od pozwanej Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu kwotą 4.000 zł, ustalając co następuje:Powód należał do Związku Łowieckiego na terenie Lwówka Śląskiego. Administrator jednego z majątków należących niegdyś do b. wiceministra Rolnictwa B., podarował powodowi dubeltówkę znalezioną w tym majątku, a należącą do tegoż B.W dniu 20 listopada 1948 r. powód złożył tę dubeltówkę do depozytu w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego we Lwówku Śląskim.Dnia 16 sierpnia 1957 r. powód wystąpił z pismem do Komendy Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu o zwrot tej dubeltówki.Pismem z dnia 27 stycznia 1958 r. Komenda Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu zawiadomiła powoda, że po wszechstronnych poszukiwaniach nie stwierdzono zdania dubeltówki do depozytu i pouczono powoda, że może dochodzić swych roszczeń na drodze sądowej na podstawie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 4.000 zł tytułem odszkodowania za dubeltówkę. Sąd nie podzielił zarzutu strony pozwanej, jakoby roszczenie powoda uległo prekluzji i przedawnieniu z mocy art. 6 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r., skoro powód w sierpniu 1957 r. czynił starania o zwrot dubeltówki, a o szkodzie dowiedział się dopiero w końcu stycznia 1958 r., a pozew do Sądu złożył 27 listopada 1958 r.W rewizji od tego wyroku strona pozwana domaga się jego zmiany i oddalenia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył:Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie.Nie jest słuszny zarzut rewizji naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przez nieuwzględnienie, że dochodzone roszczenie uległo prekluzji z tego powodu, iż pozew został wniesiony po upływie roku od dnia wejścia w życie tej ustawy (dnia 28 listopada 1956 r.).Przepis art. 6 ust. 1 ustawy ogranicza termin do sądowego dochodzenia wynagrodzenia dawniejszych szkód, które zostały wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przed dniem wejścia w życie ustawy (28 listopada 1956 r.), ale pod warunkiem, że chodzi o szkody za które Państwo w owym czasie nie ponosiło odpowiedzialności.Powód dochodzi w niniejszej sprawie odszkodowania za przyjętą przez b. Urząd Bezpieczeństwa do depozytu dubeltówkę. Szkoda powoda wynikła nie z czynności o charakterze przymusu państwowego, lecz z czynności i wykonywania służby publicznej, która mogłaby być wykonana również przez osoby prywatne. Za tego rodzaju szkody Państwo odpowiadało i przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. Przyjęcie przez b. Urząd Bezpieczeństwa dubeltówki powoda do depozytu nie może być uważane za przejaw władzy, skoro na przechowanie mogą być przyjmowane rzeczy i przez osoby prywatne.Utracenie zatem depozytu powoduje odpowiedzialność Państwa na podstawie ogólnych zasad prawa cywilnego.Gdyby zatem także przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. Państwo odpowiadało za szkody, wynikłe wskutek zaniedbania obowiązku pieczy nad przedmiotem przyjętym do depozytu, to stosownie do ust. 1 art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. poszkodowany może domagać się od Państwa odszkodowania za utracony depozyt i po roku od dnia wejścia w życie tej ustawy.Należy jeszcze podnieść, że Sąd Wojewódzki nie uwzględnił zgłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu prekluzji z innych zasad, które należy uznać za błędne, lecz skoro w ostatecznym wyniku stanowisko Sądu Wojewódzkiego było zgodne z prawem, z zasad wyżej przytoczonych, należało zarzut naruszenia ust. 1 art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. uznać za bezzasadny.Wbrew odmiennemu poglądowi skarżącego, należy stwierdzić, że poszukiwane w niniejszej sprawie roszczenie odszkodowawcze nie było przedawnione w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. (art. 6 ust. 2). Stosownie do art. 283 § 3 k.z. termin przedawnienia 3-letniego liczy się od dnia, gdy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy, pozwany dowiedział się o poniesionej szkodzie wskutek utraty przedmiotu depozytu dopiero z pisma Komendy Milicji Obywatelskiej we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 1958 r., a tym samym w dniu 28 listopada 1956 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy (art. 13) pretensja odszkodowawcza powoda nie uległa jeszcze przedawnieniu.Nie zasługuje wreszcie na uwzględnienie ostatni zarzut rewizji, kwestionujący sam tytuł własności powoda z uwagi na to, że rzekomo dobeltówka poniemiecka stanowiła własność Skarbu Państwa.Jak wynika z załączonego do odpowiedzi rewizji zaświadczenia, wystawionego przez OUL we Lwówku Śląskim z dnia 23 sierpnia 1948 r. powód sporną dubeltówką nabył w OUL na własność. Powód dowodu tego nie powoływał w pierwszej instancji, gdyż pozwany w tym postępowaniu nie kwestionował tytułu własności. Na podstawie § 2 art. 18 ustawy z dnia 10 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (w brzmieniu ustalonym przez dekret z dnia 18.I.1956 r., o zmianie niektórych przepisów postępowania cywilnego (Dz. U. z 1956 r. Nr 2, poz. 13) Sąd Najwyższy ustalił, że rzeczywiście w dacie wskazanej w powołanym zaświadczeniu powód nabył na własność sporną dubeltówkę od OUL.Z tych wszystkich zasad i z mocy art. 383 k.p.c. rewizję, jako bezzasadną oddalono.