2 CR 660/61

PostanowienieIzba Cywilna1962-04-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ubezwłasnowolnienie całkowite może zostać oddalony bez przeprowadzenia dowodu z biegłych lekarzy, jeżeli zebrany materiał dowodowy w sposób oczywisty stwierdza brak potrzeby ubezwłasnowolnienia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o ubezwłasnowolnienie może zostać oddalony bez przeprowadzenia dowodu z biegłych lekarzy, jeżeli cały zebrany materiał dowodowy w sposób oczywisty stwierdza brak potrzeby ubezwłasnowolnienia. Artykuł 12 dekretu o postępowaniu o ubezwłasnowolnienie nie stoi na przeszkodzie oddaleniu wniosku bez opinii biegłego, jeśli brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W niniejszej sprawie zeznania świadków nie wykazywały choroby psychicznej ani nadużywania alkoholu, a postępowanie Zofii B. świadczyło o rozsądnym kierowaniu sprawami.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o całkowite ubezwłasnowolnienie matki, Zofii B., z powodu wieku, nadużywania alkoholu, manii prześladowczej i żądzy pieniactwa. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek, uznając, że Zofia B. jest zdrowa fizycznie i umysłowo, nie nadużywa alkoholu i nie ma objawów choroby psychicznej. Wnioskodawczyni wniosła rewizję, zarzucając sprzeczność ustaleń z materiałem i nieprzeprowadzenie dowodu z biegłych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Warman, P. Stępień.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Stanisławy M. o ubezwłasnowolnienie Zofii B., na skutek rewizji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 9 maja 1961 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni zgłosiła wniosek o całkowite ubezwłasnowolnienie swej matki Zofii B. na tej podstawie, że matka z powodu wieku, a przede wszystkim nadużywania alkoholu nie ma właściwego rozeznania i nie może kierować swoim postępowaniem. Poza tym wnioskodawczyni twierdziła, że Zofia B. dotknięta jest manią prześladowczą i żądzą pieniactwa.Sąd Wojewódzki oddalił wniosek. W uzasadnieniu postanowienia ustalono, że Zofia B., urodzona 23.III.1881 r., jest osobą zdrową fizycznie i umysłowo. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wykazuje ani nadużywania alkoholu, ani żadnego takiego zachowania się lub postępowania, które by mogło nasuwać podejrzenie istnienia choroby psychicznej, niedorozwoju psychicznego, albo innych zaburzeń psychicznych. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego zeznania świadków nie dają najmniejszej podstawy do wniosku, jakoby Zofia B. nie mogła kierować swym postępowaniem.W rewizji od powyższego postanowienia wnioskodawczyni zarzuciła sprzeczność ustaleń z treścią zebranego materiału oraz nieprzeprowadzenie dowodu z biegłych lekarzy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca uważa za sprzeczne z materiałem sprawy ustalenia, że Zofia B. nie nadużywa alkoholu. Zdaniem skarżącej, zeznania niektórych świadków dają podstawę do odmiennego ustalenia. Zarzut ten jest niesłuszny. Sąd Wojewódzki rozważył starannie cały zebrany materiał i na jego podstawie trafnie uznał twierdzenia wniosku o nadużywanie alkoholu za niezgodne z prawdą. Większość przesłuchanych świadków w sposób przekonywający wyłączyła nadużywanie alkoholu i na tych też zeznaniach oparł się Sąd Wojewódzki, nie dając wiary odosobnionym zeznaniom, że widziano matkę wnioskodawczyni pijaną.Skarżąca podnosi dalej w rewizji, że aczkolwiek świadkowie ocenili postępowanie Zofii B. jako normalne, nie wykazujące żadnych objawów choroby psychicznej, to jednak zeznania te nie mają mocy dowodowej, gdyż tylko biegli lekarze mogliby stwierdzić stan zdrowia psychicznego Zofii B., a tego dowodu Sąd Wojewódzki w ogóle nie przeprowadził, dopuszczając się w ten sposób istotnego uchybienia procesowego.I ten zarzut jest chybiony. Artykuł 12 dekretu w sprawie postępowania o ubezwłasnowolnienie (Dz. U. z 1945 r. Nr 40, poz. 225 z późn. zmianami) stanowiący, że jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu choroby psychicznej, to osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, musi być zbadana przez jednego lub więcej biegłych lekarzy - nie został w niniejszej sprawie naruszony. Cytowany przepis nie pozwala na ubezwłasnowolnienie bez opinii biegłego lekarza, natomiast nie stoi na przeszkodzie oddaleniu wniosku o ubezwłasnowolnienie bez wysłuchania opinii biegłego, jeżeli cały zebrany materiał w sposób oczywisty stwierdza brak potrzeby ubezwłasnowolnienia. W niniejszej sprawie, w świetle zeznań świadków, postępowanie i zachowanie się Zofii B. świadczy o tym, że kieruje ona w sposób rozsądny swymi sprawami i nie wymaga żadnej w tym względzie pomocy. W świetle zebranego materiału nie ma też podejrzeń co do istnienia choroby psychicznej u Zofii B., a z drugiej strony jest prawdopodobne, że wnioskodawczyni zgłosiła wniosek o ubezwłasnowolnienie nie dla dobra matki, lecz z powodu odwołania przez matkę darowizny dokonanej na rzecz wnioskodawczyni, odwołania opartego na niewdzięczności.Z tych zasad oddalono bezzasadną rewizję (art. 383 k.p.c.) i obciążono wnioskodawczynię kosztami postępowania rewizyjnego (art. 70 § 2 post. o ubezwłasn.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 383 KPCart. 70 § 2§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.