3 CR 116/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka G. przeciwko Zakładom Budowy Urządzeń Kotłowych o 7.613 zł 12 gr, po rozpoznaniu rewizji pozwanych Zakładów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 3 maja 1954 r., zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzenia od Wojciecha Z. roszczenia zmienił i zasądzoną od niego sumę obniżył do kwoty 1.903,28 zł; poza tym rewizję pozwanego oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia mu sumy 7613,12 zł solidarnie od pozwanych Wojciecha Z. kierowcy i Zakładów Budowy Urządzeń Kotłowych w Ochojcu jako właściciela samochodu twierdząc, że pozwany Wojciech Z. najechał samochodem Zakładów na jego samochód w sposób zawiniony.Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 3 maja 1954 r. powództwo w całości uwzględnił.Wyrok ten zaskarżyli pozwani rewizją. Sąd Najwyższy dopatrzył się w zaskarżonym wyroku naruszenia art. 158 § 1 k.z. Z ustalenia zaskarżonego wyroku wynika, że pozwany Wojciech Z. posiadał prawo na prowadzenie wozów ciężarowych o nośności do 1 i 1/2 tony, a prowadził wóz 4-tonowy, stanowiący własność pozwanych Zakładów. Okoliczność ta w szczególny sposób obciąża podane Zakłady, które powierzając tak ciężki wóz kierowcy Wojciechowi Z., musiały liczyć się ze skutkami nieprzestrzegania odnośnych przepisów. Wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego fakt ten w znaczny sposób zmniejsza udział pozwanego w wynagrodzeniu powodowi poniesionych strat.Niezależnie od tego Sąd Najwyższy uznał, że podlega uwzględnieniu również i ta okoliczność, że pozwany Wojciech Z., jako kierowca samochodu stanowiącego własność przedsiębiorstwa państwowego, ponosi ryzyko znacznych skutków szkodliwych drobnego zawinienia przy wykonywaniu pracy nie w swoim interesie, a w interesie tegoż przedsiębiorstwa. Uposażenie kierowcy samochodu nie jest przy tym na tyle wysokie, żeby można było żądać od niego, by się ubezpieczył od odpowiedzialności cywilno-prawnej na wypadek zawinienia.Podstawą odpowiedzialności pozwanego przedsiębiorstwa jest zasada ryzyka, wyprowadzająca się między innymi z przesłanki: eius damnum cuius commodum. Korzyść z ruchu przedsiębiorstwa w obszerniejszym znaczeniu tego słowa, a zatem i z ruchu pojazdów mechanicznych stanowiących jego własność odnosi to przedsiębiorstwo, na nim więc, jako na odnoszącym korzyści, ciąży wyższa odpowiedzialność tzw. "ryzyka przedsiębiorstwa". Moment ten przemawia za innym rozłożeniem odpowiedzialności przedsiębiorstwa i kierowcy, który nie uzyskuje poza wynagrodzeniem za pracę bezpośrednich korzyści z ruchu przedsiębiorstwa.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznał za słuszne obniżyć zasądzoną od pozwanego Wojciecha Z. sumę odszkodowania do 25% wyrządzonej powodowi szkody, co równa się kwocie 1.903,28 zł.Z tych wszystkich przyczyn z mocy art. 386 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.